“NAŠ HRAM JE ODAVNO PRETESAN”: Vladika Kirilo poželeo dobrodošlicu patrijarhu u Ljubljani i saopštio mu važne vesti

Patrijarh srpski Porfirije stigao je danas u Ljubljanu povodom 90 godina od završetka gradnje Hrama Svetih Kirila i Metodija, gde je dočekan svečanom doksologijom. Njegova poseta najavljena je kao prilika da se jubilej ove svetinje obeleži zajedno sa vernim narodom, a patrijarh će u nedelju, 13. septembra, služiti svetu liturgiju u hramu.

Uoči liturgijskog sabranja, episkop buenosajreski i južno-centralnoamerički i administrator zagrebačko-ljubljanski Kirilo pozdravio je patrijarha Porfirija i govorio o istoriji pravoslavnog života u Sloveniji, razvoju Crkvene opštine Ljubljana i značaju Hrama Svetih Kirila i Metodija. U svom obraćanju podsetio je na više vekova prisustva pravoslavnih Srba na prostoru Slovenije, na okolnosti u kojima je hram podignut i na život zajednice koja se danas suočava sa potrebom izgradnje novog bogoslužbenog prostora.

– Vaša Svetosti, draga braćo arhijereji, časni oci, predstavnici državnih institucija Republike Slovenije i Republike Srbije, predstavnici diplomatskog kora, predstavnici Biskupske konferencije, Islamske zajednice, Protestantske crkve, dragi gosti, draga braćo i sestre, narode Božji! Šta reći osim: „Blagosloven onaj koji dolazi u ime Gospodnje!” I mi kličemo sa Isaijom: „Kako su lepe na gorama noge glasnika koji objavljuje mir, koji donosi radosnu vest, koji objavljuje spasenje” – kazao je vladika Kirilo i nastavio:

– Vaša Svetosti, dobro nam došli! Dobro nam došli, prvosvetitelju Crkve Svetog Save! Mi Vas primamo i pozdravljamo kao nosioca i čuvara punoće istinite nauke Hristove, nosioca svetootačkog predanja, služitelja i tajnovica svetih tajni Hristovih, vesnika i nosioca blagodati Svetog Duha i večnog života u Svetoj Trojici. Pošto se nalazimo u gradu Ljubljani, čije ime sadrži reč ljubav, pozdravljamo Vas i kao delatnika i podvižnika možda najtežeg podviga, ljubavi Hristove, vrline koja je, po apostolu Pavlu, sveza savršenstva, i to upravo govorimo u ovome gradu.

Blagodarimo, Vaša Svetosti, što ste se odazvali na naš poziv. Od svih krajeva u Sloveniji, Ljubljana je najčešće dočekivala patrijarha srpskog. Koliko je poznato iz izvora, ovo je osma poseta. Vaša Svetosti, Vašim dolaskom Vi nastavljate ono što su činili svi poglavari naše Crkve u svim vremenima, od Svetog Save do današnjeg dana. Starate se da čeda naše Srpske pravoslavne crkve uzrastaju duhovno, čuvajući svoju pravoslavnu veru i svoj pravoslavni srpski kulturni identitet sa tradicijama i običajima našeg naroda.

Foto: SPC

 

Koreni pravoslavnog života u Sloveniji sežu vekovima unazad

Duhovno sazrevanje ljubljanske pravoslavne parohije odvijalo se dugo vremena i pod Vašom arhipastirskom upravom. Iako je Vama istorija ovih krajeva uglavnom poznata, dozvolite mi, zbog ovog svečanog trenutka, da kažem, kao raport, nekoliko reči. Znamo da je ranohrišćanska istorija na prostorima današnje Republike Slovenije veoma bogata, ali zbog vremena ona ostaje na marginama ove kratke reči. Istorija Srpske Pravoslavne Crkve u Sloveniji seže još od 15. veka, dakle u davna vremena kada Katarina Kantakuzina Branković postaje celjska grofica udajom za Urliha Celjskog. Kao što znamo, ona je sa sobom dovela sveštenike i sveštenomonahe i dve stotine srpskih pravoslavnih porodica. Seme koje su oni posejali živi i danas.

Jedan vek kasnije, pravoslavni Srbi doseljavaju se u Belu Krajinu, koja je bila samo deo Vojne Krajine za odbranu tadašnje Evrope od Osmanskog carstva. Potomci prvih uskoka i danas žive na toj široj teritoriji, čuvajući svoju veru, jezik i kulturu, o čemu govore i sveti hramovi do danas sačuvani.

Iako je prva aktivnost sveštenstva Pećke Patrijaršije na području današnje Slovenije zabeležena već u 15. veku, u vreme kneginje Katarine Celjske Branković, prvi danas poznati pisani pomen o pravoslavnom duhovnom životu u Ljubljani ostao je zapisan u 17. veku, u naredbi Kranjskog vicedoma iz 1684. godine. Tom naredbom od 1684. godine, pa tokom celog 18. veka, iz kameralne blagajne plaćano je 200 talira godišnje manastiru Lepavina za vršenje pravoslavne duhovne službe o ljubljanskim godišnjim sajmovima (vašarima). Iz ovog manastira dolazili su kaluđeri koji su za vreme trajanja sajmova u Ljubljani održavali pravoslavna bogosluženja.

Iz tog razdoblja, u Narodnoj i univerzitetskoj biblioteci u Ljubljani čuva se dragocen pravoslavni verski spomenik Srba sa područja Slovenije, datiran s kraja 16. ili početka 17. veka, dve drvene ploče za bogoslužbenu upotrebu, takozvani „Ljubljanski abagar”.

Od prvih sveštenika do osnivanja Crkvene opštine Ljubljana

Do prvog redovnog opsluživanja i vršenja pravoslavne duhovne službe u Ljubljani došlo je 80-ih godina 19. veka. Ljubljana je tada spadala pod Dalmatinsko-istarsku eparhiju, kojoj je na čelu bio vladika Stefan Knežević. Službu u Ljubljani i Kopru vršio je isti sveštenik. U prvih nekoliko godina spominje se sveštenik Jovan Maričić, za koga znamo da je bio rodom iz Peroja kod Pule. Kasnije se, do 1894. godine, navodi sveštenik Lazar Azicki, o kome nemamo više podataka.

U Ljubljani su sveštenici vršili pastirsku službu za potrebe tada manjeg broja pravoslavnih građana, među kojima je najpoznatiji bio Vaso Petričić, tadašnji (od 1881. do 1896. godine) podžupan (zamenik gradonačelnika) Ljubljane, član Privrednika i prvi predsednik Gradske štedionice ljubljanske.

Službe i crkveni obredi u početku su se odvijali po domovima, a 1920. godine ustanovljena je kapela u kasarni Vojvode Mišića u Metelkovoj ulici. Prvi crkveni hor osnovan je naredne, 1921. godine, od ruskih emigranata, a horovođa je bio student Mihailo Kokolevski. Osnivačka skupština Crkvene opštine Ljubljana održana je 27. februara 1921. godine u zgradi Univerziteta. Skupština je za prvog sveštenika parohije izabrala protu Dimitrija Jankovića, dok je za predsednika Crkvene opštine izabran lekar dr Pavle Avramović. Prota Janković je ranije bio sveštenik u Beču, pa su pravila Crkvene opštine ljubljanske napisana po uzoru na pravila Crkvene opštine Beč. U vreme osnivanja, Ljubljanska crkvena opština je spadala u Eparhiju gornjokarlovačku i pod njenom jurisdikcijom je ostala sve do donošenja Ustava Srpske Pravoslavne Crkve 1931. godine, kada je uključena u novoosnovanu Mitropoliju zagrebačku.

Foto: SPC

 

Hram Svetih Kirila i Metodija kao simbol zajedništva

Patrijarh Dimitrije, prilikom svoje posete Ljubljani 1927. godine, dao je blagoslov za izgradnju ovoga hrama. Tada je doneta i odluka da se hram posveti Svetoj braći Ćirilu i Metodiju. Izgradnja hrama je otpočela 1932. godine, kada je patrijarh Varnava osvetio kamen temeljac. Monumentalni hram izgrađen je u vizantijskom stilu. Arhitekta je bio Momir Korunović. Hram su zajednički gradili Srbi i Slovenci. Nakon završetka izgradnje, tadašnji gradonačelnik Ljubljane Dinko Puc je izjavio da su izgradnjom hrama u Ljubljani „braća zanavek zbratimljena”.

Prvo bogosluženje bilo je 2. decembra 1936. godine. Ubrzo je završen i ikonostas, rad Nestora Aleksijevića iz Skoplja. Ikonostas u crkvi je dar kraljice Marije, rad Debarske radionice, a ikone su delo poznatog slovenačkog slikara, prof. Mirka Šubica. Pre tačno četiri decenije, 1986. godine, započet je rad na živopisu hrama. Slikao je akademski slikar Dragan Jašović. Pod ljubljansku crkvenu opštinu spadala je i kapela Svetog Luke u bolnici Golnik, koju je osvetio mitropolit zagrebački Dositej 7. jula 1934. godine. Sledećeg dana mitropolit je osvetio i kapelu Svetog kneza Vladimira na Vršiču.

Teška posleratna vremena i dug put do osvećenja hrama

Posle Drugog svetskog rata, pod komunističkim vlastima, nastaju dosta teška vremena za čitavu Srpsku Pravoslavnu Crkvu, pa i za Crkvenu opštinu Ljubljana. Uspostavljanje novog režima i vlasti Komunističke partije 1945. godine teško je pogodilo duhovni život Srpske pravoslavne crkvene opštine Ljubljana. Mnogi vernici su se povukli iz crkvenog života, neki su emigrirali, neki osuđeni na dugogodišnje zatvorske kazne ili bili progonjeni. Častan sveštenik Bogdan Matković bio je podvrgnut progonu i ucenama.

Zbog pomenutih vanrednih prilika, na osvećenje hrama se dugo čekalo. Nakon što je završeno živopisanje crkve i uređen enterijer, 2005. godine svečani čin osvećenja hrama izvršio je patrijarh srpski Pavle.

Foto: SPC

 

Novi hram kao potreba sve brojnije zajednice

Tokom 20. veka u Ljubljani je služio jedan sveštenik. Danas u njoj deluju četiri paroha i đakon. Zbog toga što naš srpski narod nalazi u Republici Sloveniji lepo mesto za život i rad uz povoljne društvene i ekonomske uslove, kao mesto koje ujedno nije daleko od matice, možemo da kažemo da je u Sloveniji, i posebno Ljubljani, sve više pravoslavnih Srba. Zato je naš hram često pretesan da bi primio sve koji žele da učestvuju u bogoslužbenom životu i već odavno je sazrela inicijativa za podizanje novog hrama u Ljubljani. Vi ste već podržali tu inicijativu, a ovoga puta očekujemo u vezi s njom i Vaš zvanični blagoslov.

Kad smo već kod tog pitanja, moramo da se javno zahvalimo Rimokatoličkoj Crkvi u Sloveniji, koja nam je u mnogim mestima u Sloveniji (Kopar, Celje, Novo Mesto, Nova Gorica, Kranj...) ustupila, nekad i besplatno, svoje hramove za naša bogosluženja. Međutim, ti hramovi su u svim mestima davno postali pretesni za sav verujući narod. Zato je izgradnja novih pravoslavnih hramova u Sloveniji najvažniji zadatak naše generacije pravoslavnih hrišćana. Nadamo se u Vaš blagoslov i molitve da ćemo uskoro i po tom pitanju napredovati.

Crkvena opština Ljubljana čuva živu zajednicu i kulturno nasleđe

Pored redovnih crkvenih bogosluženja, Crkvena opština Ljubljana ima mnoštvo crkveno-društvenih aktivnosti. Naš parohijski dom je mesto okupljanja i brojnih aktivnosti naše zajednice, kako onih u neposrednoj organizaciji Crkve, tako i drugih organizacija i društava koja u njemu organizuju i izvode svoje aktivnosti, prepoznajući ga kao svoj dom.

Crkvena opština Ljubljana je osnivač Kulturno-prosvetnog centra „Sveti Kirilo i Metodije”, koji se bavi izdavaštvom, edukativnim programima i organizacijom predavanja, duhovnih večeri i tribina. Crkvena opština Ljubljana je izdavač više knjiga na srpskom i slovenačkom jeziku. Na oba jezika štampani su „Molitvenik” i „Molitvenik za decu”, na slovenačkom knjiga sa poukama starca Tadeja „Kakve su ti misli, takav ti je život”, „Moja prva knjiga o pravoslavnoj veri”, „Život Svetog Save” Svetog vladike Nikolaja, kao i dve knjige o stradanju narodnog zbega u Kamniškoj Bistrici i druge. Crkvena opština pomaže i prevod na slovenački jezik asketskog zbornika „Dobrotoljublje”, do sada su štampana tri toma.

Veronauka, horovi i bogat duhovni život parohije

Pri Crkvenoj opštini Ljubljana deluje veronauka za decu i odrasle. U prošloj godini je kroz nastavu prošlo preko stotinu deset mališana. Za decu se svake godine organizuje pokloničko putovanje. Veronauka za odrasle je prošle godine imala oko dve stotine polaznika. Oni se jedanput sedmično okupljaju na duhovnim druženjima i različitim aktivnostima. Bogosluženja u Ljubljani ulepšavaju dva hora: Ženski hor „Sveti Đorđe” i Muški vizantijski hor, sa ukupno četrdeset članova.

U parohijskom domu su česta predavanja, duhovne večeri, tribine i koncerti duhovne, narodne i klasične muzike. Svake godine se održavaju Božićni i Vaskršnji ciklus predavanja.

Poklonička putovanja su deo redovnih aktivnosti. Vernici ove Crkvene opštine posetili su više puta manastire Ostrog, Tumane, Ravanicu i Manasiju, manastire Kosova i Metohije, Jasenovac, kao i Beograd, Podgoricu, Banja Luku, Pale i daleku Svetu Goru.

Svake godine Crkvena opština u Ljubljani organizuje molitveno sećanje na stradanje velikog narodnog zbega u Kamniškoj Bistrici. Prošle godine dostojno je obeležena 80. godišnjica. Svetu liturgiju, koju je služilo više arhijereja, prenosio je Prvi program Televizije Slovenija.

Foto: SPC

 

Međuhrišćanski dijalog i prisustvo u javnom životu Slovenije

Ljubljansko sveštenstvo je uključeno u međuhrišćanski i međureligijski dijalog sa predstavnicima Rimokatoličke crkve, Evangeličke crkve, kao i Islamske zajednice, a učestvuje i na skupovima i susretima Svetopisamskog društva Slovenije.

Predstavnici naše Crkve su se prošle godine aktivno uključili u dijalog o predloženom zakonu o eutanaziji. Potpisnici su zajedničke izjave predstavnika tradicionalnih crkava i verskih zajednica, a upozoravali su i verni narod na opasnost donošenja takvog zakona i pozivali na izlazak na referendum i odgovorno građansko postupanje.

Crkvena opština ima intenzivnu saradnju sa medijima. Prošle godine na Vaskrs je iz Ljubljane prvi put uživo emitovana sveta liturgija na Prvom programu Televizije Slovenija, a dogovoreno je da se s tom praksom i ubuduće nastavi. Naši sveštenici po pozivu učestvuju u emisijama i prilozima Televizije Slovenija i drugih medija.

Vaša Svetosti, ukratko da kažemo, učimo naš narod da bude zajedno okupljen oko svoje Crkve, tj. oko Hrista kao jedinog stuba spasenja, da čuva svoju veru, svoj jezik, istoriju i kulturu, a ujedno da bude konstruktivan član i šire društvene zajednice, tj. slovenačkog društva, gde je naš narod i u daljoj istoriji i danas dao i daje mnoge istaknute poslenike na svim poljima društvenog života i rada. U tom smislu smo se okupili i danas, a okupićemo se i sutra, oko Vas, našeg prvojerarha. Vaša Svetosti, dobrodošli! Blagoslovite nas i poučite nas. Is pola eti, Despota – poručio je na kraju vladika Kirilo.

BONUS VIDEO

 

 

Ostavite komentar

Пошаљи коментар

Vaš komentar je uspešno snimljen i biće vidljiv nakon verifikacije administratora portala.

0 Komentara