Jedni su podizali i obnavljali svetinje, drugi se odricali visokih položaja i birali samoću, a jedan je zbog vere završio na vešalima, ostavljajući iza sebe priče koje i danas pamti Crkva.
Srpska pravoslavna crkva 12. septembra proslavlja Sabor svetih prosvetitelja i učitelja srpskih, praznik posvećen spomenu arhiepiskopa i patrijaraha koji su svojim životom, podvigom i delom ostavili dubok trag u istoriji Crkve.
Na ovaj dan, kako se navodi u crkvenom predanju, ne pominju se svi srpski svetitelji, već posebno nekoliko prvopastira Srpske crkve, od Svetog Save, prvog srpskog arhiepiskopa, do patrijarha Gavrila, koji je postradao 1656. godine.
Na prvom mestu među njima je sveti Sava, prvi srpski arhiepiskop, koji se naziva ravnoapostolnim. Njegov naslednik bio je sveti Arsenije, veliki jerarh i čudotvorac, koji je nastavio delo utvrđivanja Crkve započeto delovanjem Svetog Save.
Među svetim prvopastirima pominje se i sveti Sava II, sin prvovenčanog kralja Stefana. Duže vreme je živeo u Jerusalimu, a u „Srbljaku“ je nazvan „sličan Mojsiju u krotosti“.
Tu je i sveti Nikodim, koji se podvizavao na Svetoj gori i bio iguman Hilandara, a potom je postao arhiepiskop „sve srpske i pomorske zemlje“. Njegov život tako je neraskidivo povezan sa jednim od najznačajnijih duhovnih središta srpskog naroda i sa arhiepiskopskom službom u Srpskoj Crkvi.
Sveti Joanikije najpre je bio arhiepiskop, a od 1346. godine patrijarh. Upokojio se 1349. godine, ostavivši trag u jednom od značajnih perioda istorije Srpske Crkve.
Nije želeo presto, ali su ga ipak izabrali za patrijarha u vreme cara Lazara
Posebno mesto među svetim prvopastirima zauzima sveti Jefrem, veliki podvižnik koji, iako nije želeo patrijaršijski presto, 1376. godine je izabran za patrijarha u vreme kneza Lazara. On je krunisao Lazara, a potom se odrekao patrijaršijskog prestola i povukao u samoću, posvetivši se podvigu i molitvi.
Njegov naslednik bio je Sveti Spiridon, koji se upokojio 1388. godine. U nizu srpskih prvopastira koji se pominju ovim praznikom nalazi se i Sveti Makarije, zaslužan za obnovu brojnih starih zadužbina i razvoj crkvenog života u teškim vremenima.
Sveti Makarije organizovao je štampanje crkvenih knjiga u Skadru, Veneciji, Beogradu i drugim mestima, a podigao je i čuvenu trpezariju pri Pećkom manastiru. U unapređenju crkvenog života pomagao mu je i njegov brat, veliki vezir Mustafa, odnosno Mehmed Sokolović. Sveti Makarije upokojio se 1574. godine.
Wikipedia Kaster
Sveti Sava
Među poslednjima u ovom nizu posebno se ističe sveti Gavrilo, po rodu plemić od Rajića. Učestvovao je na Moskovskom saboru u vreme patrijarha Nikona, zbog čega je od Turaka optužen za veleizdaju i obešen 1656. godine.
Pored ovih arhiepiskopa i patrijaraha, u spomenu Crkve navode se i Evstatije, Jakov, Danilo, Sava III, Grigorije, episkop raški, patrijarh Kirilo, Jovan, Maksim i Nikon. Mnogi od njih svoj duhovni put započeli su ili produbili podvizavanjem na Svetoj Gori.
Bogonosni oci i čuvari apostolskog predanja
U spomen ovih svetih prvopastira Crkva peva tropar drugog glasa, u kojem ih naziva bogonosnim ocima, srpskim prosvetiteljima, svetim prvopastirima i patrijarsima, čuvarima istine i apostolskog predanja i nepokolebivim stubovima pravoslavlja.
Životi ovih arhijereja obuhvataju više vekova srpske crkvene istorije, od vremena Svetog Save i utemeljenja Arhiepiskopije, preko perioda Pećke patrijaršije, do vremena teških iskušenja pod osmanskom vlašću.
Prema crkvenom predanju, zajedničko im je bilo služenje Crkvi i narodu, kao i podvig kojim su ostavili trajno duhovno nasleđe.
Zato se u prazničnom bogosluženju oni sabiraju u jedan spomen kao „rabi blagi i verni, dobri že delateljije vinograda Gospodnja“, kao svedoci vernosti Hristu i čuvari predanja Srpske pravoslavne crkve.
Poglavar Srpske pravoslavne crkve govorio je o Hristovoj svetlosti na gori Tavor i podsetio vernike da vera nije samo svedočanstvo o prošlom događaju, već poziv da dopustimo Božjoj ljubavi da preobražava, izbavlja i isceljuje naš život.
Predlog izmena omogućava verskim zajednicama da osnivaju ustanove od vrtića do visokog obrazovanja, a posebnu pažnju privlači projekat Srpskog pravoslavnog univerziteta Sveti Sava.
Verni narod okupio se u porti novobeogradskog hrama, gde je patrijarh Porfirije uputio snažne poruke o veri, smirenju, radosti, pokajanju i miru, a bogat program okupio je i brojne izvođače duhovne i etno muzike.
Zapis iz „Srbskog kuvara“, koji je jeromonah Jerotej Draganović iz manastira Krušedola objavio još u 19. veku, otkriva kako su se od jednostavnih namirnica pripremala zasitna jela za dane kada crkveni tipik ne propisuje post.
Služeći liturgiju u hramu Svetog Atinogena, patrijarh srpski Porfirije poručio je da je snaga onih koji su se borili pre vek i po proisticala iz vere i spremnosti na žrtvu.
Poglavar Srpske pravoslavne crkve Patrijarh Porfirije snimio je uvodne i završne kadrove filma "Sveti Sava", koji donosi svedočenja, prizore svetinja i nepoznate detalje o nasleđu prvog srpskog arhiepiskopa.
Mozaična ikona Presvete Bogorodice Odigitrije, pred kojom je, prema predanju, poslednje trenutke proveo otac Svetog Save, prvi put je izneta iz riznice Manastira Hilandar i predstavljena javnosti u prestonom gradu Srbije.
Pravoslavni vernici danas proslavljaju Svetog sveštenomučenika Grigorija po starom kalendaru, dok po novom obeležavaju Svetu mučenicu Hrisiju. Katolička crkva spominje Svetog Lubencija, dok Jevreji i muslimani danas nemaju veći verski praznik.
Pravoslavni vernici danas proslavljaju Prepodobnog Kirijaka Otšelnika - Miholjdan, po starom kalendaru, dok po novom obeležavaju Svete mučenike Proba, Taraha i Andronika. Katolička crkva slavi Svetog Serafina, Jevreji obeležavaju Roš Hodeš, dok muslimani nemaju veliki praznik.
Na Miholjdan su Vuk, Teodora i Lazar krenuli tragom neobičnog pisma, a susret sa usamljenim starcem i zapuštenim voćnjakom naučio ih je da se najveće bogatstvo krije u dobroti, prijateljstvu i delima ljubavi.
U besedi za utorak 20. sedmice po Duhovima veliki srpski svetitelj podseća da ljudska moć ima granice, dok se Božja vlast prostire i nad ovim svetom i nad večnošću.
Pravoslavni vernici danas proslavljaju Svetog sveštenomučenika Grigorija po starom kalendaru, dok po novom obeležavaju Svetu mučenicu Hrisiju. Katolička crkva spominje Svetog Lubencija, dok Jevreji i muslimani danas nemaju veći verski praznik.
Ruski svetitelj nas uči da pohvale i pokude ne određuju čovekovu vrednost, već da je najvažnije ostati veran istini i pred Bogom i pred sopstvenom savešću.
Dodaj Religija kao željeni izvor na Googlu
