Predlog izmena omogućava verskim zajednicama da osnivaju ustanove od vrtića do visokog obrazovanja, a posebnu pažnju privlači projekat Srpskog pravoslavnog univerziteta Sveti Sava.
Vlada Srbije utvrdila je Predlog zakona o izmeni i dopunama Zakona o crkvama i verskim zajednicama, kojim se preciznije uređuje mogućnost da crkve i verske zajednice osnivaju obrazovne ustanove na svim nivoima, od predškolskog vaspitanja do visokog obrazovanja. Predlog zakona objavljen je na sajtu Vlade Srbije.
Predložene izmene posebno su značajne u kontekstu najave osnivanja Srpskog pravoslavnog univerziteta Sveti Sava, čije je formiranje Srpska pravoslavna crkva ranije dogovorila sa državom kroz memorandum o saradnji. Memorandum o saradnji na osnivanju Univerziteta Sveti Sava potpisali su 8. maja 2026. godine patrijarh srpski Porfirije i predsednik Vlade Srbije Đuro Macut.
Prema predlogu zakonskog rešenja, crkve i verske zajednice moći će da osnivaju predškolske ustanove, osnovne škole, gimnazije, stručne i umetničke srednje škole, kao i visokoškolske ustanove, u skladu sa propisima koji uređuju obrazovanje.
„Radi ostvarivanja obrazovno-vaspitnog rada, odnosno obavljanja delatnosti visokog obrazovanja u svim obrazovno-naučnim, odnosno obrazovno-umetničkim poljima, crkve i verske zajednice mogu osnivati i predškolske ustanove, osnovne škole, gimnazije, stručne i umetničke srednje škole i visokoškolske ustanove u skladu sa zakonom“, stoji u predlogu zakonskog rešenja.
Za Srpsku pravoslavnu crkvu ova mogućnost ima i širi istorijski kontekst. Obrazovanje i prosvećivanje bili su nerazdvojni od života Crkve kroz vekove, a posebno mesto u srpskoj prosvetnoj tradiciji zauzima Sveti Sava, prvi arhiepiskop autokefalne Srpske arhiepiskopije i jedan od ključnih utemeljitelja srpske crkvene i obrazovne tradicije. Upravo njegovo ime nosi budući Srpski pravoslavni univerzitet.
U obrazloženju Predloga zakona navodi se da Srpska pravoslavna crkva ima istorijsku ulogu u razvoju obrazovanja, nauke i kulture, kao i u očuvanju duhovnog i nacionalnog identiteta srpskog naroda u Srbiji.
Izmenama se, između ostalog, precizira ko može biti suosnivač visokoškolske ustanove čiji je osnivač SPC, na koji način se uređuju međusobna prava i obaveze osnivača, kako se obezbeđuje finansiranje i pod kojim uslovima se upisuju studenti.
„Osnivač univerziteta zajedno sa Srpskom pravoslavnom crkvom može biti pravno, odnosno fizičko lice, kao i Republika Srbija, na osnovu odluke Srpske pravoslavne crkve i drugih osnivača. Međusobna prava i obaveze osnivača, osnivački udeli, način finansiranja i druga povezana pitanja uređuju se ugovorom između osnivača. U slučaju kada je jedan od osnivača Republika Srbija, ugovor se potpisuje sa Vladom, uz pribavljeno mišljenje ministarstva nadležnog za visoko obrazovanje“, navedeno je u predlogu izmene zakona.
Posebno je značajna odredba prema kojoj visokoškolska ustanova čiji je osnivač SPC ne bi dostavljala dokaz o osnivačkom kapitalu ili bankarskoj garanciji uz zahtev za početnu akreditaciju, odnosno prvu i svaku narednu akreditaciju visokoškolske ustanove i studijskih programa.
Predlogom je precizirano i pitanje finansiranja ukoliko su osnivači Republika Srbija i Srpska pravoslavna crkva. U tom slučaju sredstva za finansiranje ustanove obezbeđivala bi se iz budžeta Republike Srbije.
„Vlada donosi odluku o broju studenata za upis u prvu godinu akreditovanog studijskog programa koji se finansira iz budžeta Republike Srbije. U narednim godinama studija broj studenata visokoškolska ustanova može povećati za najviše 20 odsto u odnosu na prethodnu godinu, u skladu sa odlukom nadležnog organa visokoškolske ustanove“, navedeno je u predlogu.
Studenti bi imali ista prava kao i studenti koji se finansiraju iz budžeta Republike Srbije na visokoškolskim ustanovama čiji je jedini osnivač Republika Srbija, u skladu sa zakonom kojim se uređuju visoko obrazovanje i studentski standard.
„Student upisan na akreditovan studijski program koji izvodi visokoškolska ustanova, koji u tekućoj školskoj godini ostvari 48 ESPB bodova ima pravo da se u narednoj školskoj godini finansira iz budžeta“, navedeno je u predlogu.
Izmene Zakona otvaraju prostor za osnivanje Srpskog pravoslavnog univerziteta Sveti Sava, projekta koji je SPC javnosti predstavila tokom ove godine. Srpska pravoslavna crkva i Republika Srbija prethodno su potpisale memorandum o razumevanju, a potom i memorandum o saradnji na osnivanju Univerziteta Sveti Sava.
SPC je tada naglasila da je reč o crkvenoj inicijativi čiji je cilj osnivanje univerziteta, dok je memorandum predstavljen kao početni okvir za njegovu realizaciju, a ne kao završeni pravni čin kojim je univerzitet već osnovan.
Najava osnivanja Univerziteta Sveti Sava izazvala je različite reakcije u javnosti. Dok su jedni projekat tumačili kao moguću konkurenciju državnim univerzitetima, drugi su ga posmatrali kroz prizmu šire istorijske uloge Crkve u srpskom obrazovanju i kulturi.
S druge strane, SPC je ukazala na širi evropski i svetski kontekst crkvenog visokog obrazovanja. Univerziteti i druge visokoškolske ustanove koje su nastale pod okriljem ili uz podršku hrišćanskih crkava imaju dugu tradiciju u evropskoj istoriji.
Patrijarh srpski Porfirije rekao je prilikom predstavljanja projekta da se osnivanjem Univerziteta Sveti Sava nastavlja dubok i istorijski utemeljen prosvetni put Srpske pravoslavne crkve, srpskog naroda i srpske države.
„Crkveni univerziteti i visokoškolske ustanove koje osnivaju ili podržavaju hrišćanske crkve nisu nikakva novost u evropskom, svetskom obrazovnom prostoru. Naprotiv, oni predstavljaju jedan od njegovih najstarijih i najznačajnijih oblika“, rekao je patrijarh Porfirije.
Predlog izmena Zakona o crkvama i verskim zajednicama sada treba da prođe skupštinsku proceduru. Ukoliko bude usvojen, zakonski okvir biće jasnije prilagođen mogućnosti da crkve i verske zajednice osnivaju obrazovne ustanove na različitim nivoima, dok će za SPC posebno značajan biti deo koji se odnosi na visoko obrazovanje i mogućnost osnivanja Univerziteta Sveti Sava.
Time se otvara novo poglavlje u odnosu Crkve, obrazovanja i države, ali i pitanje kakvu će ulogu budući pravoslavni univerzitet imati u savremenom akademskom prostoru Srbije, uz istovremeno očuvanje duhovne i prosvetne tradicije koju simbolizuje ime Svetog Save.
Služeći liturgiju u hramu Svetog Atinogena, patrijarh srpski Porfirije poručio je da je snaga onih koji su se borili pre vek i po proisticala iz vere i spremnosti na žrtvu.
Prema predanju, za istoriju ovog manastira vezuju se Sveti Sava, kralj Dragutin i despot Đurađ Branković, a upravo je u vreme Brankovića Sveti Stefan postao njegov nebeski zaštitnik.
Na liturgiji u Hramu Svetog Save patrijarh srpski podsetio je na priču o nemilosrdnom sluzi i upozorio da ne možemo iskreno tražiti Božju milost ako je sami ne pokazujemo prema drugima.
Poglavar Srpske pravoslavne crkve govorio je o Hristovoj svetlosti na gori Tavor i podsetio vernike da vera nije samo svedočanstvo o prošlom događaju, već poziv da dopustimo Božjoj ljubavi da preobražava, izbavlja i isceljuje naš život.
Predlog izmena omogućava verskim zajednicama da osnivaju ustanove od vrtića do visokog obrazovanja, a posebnu pažnju privlači projekat Srpskog pravoslavnog univerziteta Sveti Sava.
Najveća zabluda savremenog sveta jeste sigurnost u "novo sutra".
Beseda Svetog Nikolaja Ohridskog i Žičkog za subotu 12. sedmice po Duhovima vodi nas mnogo dalje od priče o drevnom idolopoklonstvu i suočava sa pitanjem čemu danas poklanjamo svoje srce.
Probajte đuveč sa krompirom po receptu iz „Srbskog kuvara“ jeromonaha Jeroteja Draganovića, pročitajte molitvu Presvetoj Bogorodici za subotu i duhovno se nadahnite poukom Prepodobnog Jefrema Katunakijskog.
Pravoslavni vernici danas obeležavaju Svetog apostola Matiju po starom, dok se po novom kalendaru obeležavaju Sveti mučenik Agatonik i drugi svetitelji. Katolička crkva obeležava spomendan Blažene Device Marije Kraljice, dok muslimani i Jevreji nemaju univerzalno priznat veliki praznik.
Posle 15 godina postupka, Strazbur je utvrdio da je Turska prekršila prava klirika i osporio tumačenje Lozanskog sporazuma, što može uticati i na druge slučajeve u Istanbulu.
Sa nežnom korom, žutom glazurom i bogatim filom od čokolade i oraha, ovaj provereni recept donosi ukus kolača koji je nekada krasio svečane trpeze.
Starešina Hrama Svete Trojice u Mudrakovcu upozorio vernike na pojačano misionarsko delovanje nepravoslavnih zajednica.
Na video-snimcima vidi se evakuacija monahinja, dok se u blizini svetinje vatrogasci bore sa vatrenom stihijom.
Crkveni Tipik određuje i dane kada se opelo ne služi.
U Patrijaršiji SPC potpisan je Memorandum o osnivanju Univerziteta koji će spojiti teološke studije sa medicinom, pravom, umetnošću i tehničkim naukama, dok je patrijarh srpski poručio da obrazovanje mora da oblikuje i čoveka, a ne samo stručnjaka.
Dok traje žustra javna rasprava o osnivanju Univerziteta "Sveti Sava", vladika bački podseća na istorijske korene evropskog obrazovanja i postavlja pitanje dvostrukih aršina.
Iz Srpske pravoslavne crkve poručuju da Memorandum ne znači osnivanje univerziteta, već okvir za saradnju, uz upozorenje na pogrešna tumačenja u medijima.
Predanje o svetinji koja je prošla put od Damaska do Svete Gore i zauzela posebno mesto u životu srpskog naroda.
Najveća zabluda savremenog sveta jeste sigurnost u "novo sutra".
Beseda Svetog Nikolaja Ohridskog i Žičkog za subotu 12. sedmice po Duhovima vodi nas mnogo dalje od priče o drevnom idolopoklonstvu i suočava sa pitanjem čemu danas poklanjamo svoje srce.
Probajte đuveč sa krompirom po receptu iz „Srbskog kuvara“ jeromonaha Jeroteja Draganovića, pročitajte molitvu Presvetoj Bogorodici za subotu i duhovno se nadahnite poukom Prepodobnog Jefrema Katunakijskog.
Sveti starac govorio je bez uvijanja o onima koji zanemaruju svoje zdravlje, ali i o pogrešnom shvatanju vere zbog kojeg čovek odbacuje pomoć koja mu je pružena.
Najveća zabluda savremenog sveta jeste sigurnost u "novo sutra".
Vatrogasci su uspeli da lokalizuju vatru, povređenih nema, ali je konak pretrpeo velika oštećenja. Isti objekat goreo je i 2018. godine, kada su među ostacima pronađene poluizgorele ikone.
U svojim poslednjim ispovestima ljudi nikada ne žale zbog onoga čemu su najviše težili tokom života, a to je život u blagostanju.
Nove pesme mitropolita zvorničko-tuzlanskog posvećene su svetiteljima, Presvetoj Bogorodici, monaškom životu, veri i duhovnom podvigu, a nastale su prema njegovim autorskim stihovima.
Paroh bujanovački kaže da su se trojica mladića vraćala čak tri puta, puštala glasnu muziku, lupala na prozore i divljala automobilom, zbog čega je na kraju pozvao policiju.
Vatrogasci su uspeli da lokalizuju vatru, povređenih nema, ali je konak pretrpeo velika oštećenja. Isti objekat goreo je i 2018. godine, kada su među ostacima pronađene poluizgorele ikone.
Maskirani muškarci preko zidina ušli su u Manastir Taksiarha na grčkom ostrvu Serifos, dvojica monaha bili u manastirskom komleksu i ništa nisu primetili.
Dodaj Religija kao željeni izvor na Googlu
