Wikimedia/Christian Bickel/Unknown author, Wikipedia
Od ličkog sela do vladičanskog trona, život jednog arhijereja otkriva kako se vera, odgovornost i lično odricanje utkivaju u crkveno pamćenje.
Ime blaženopočivšeg mitropolita dabrobosanskog Nikolaja danas se retko izgovara izvan crkvenih krugova, ali njegov životni put ostavio je trag koji ne bledi ni u pamćenju Srpske pravoslavne crkve, ni u porodičnoj istoriji jednog od najvećih umova koje je srpski rod dao. Kao ujak Nikole Tesle, mitropolit Nikolaj (Mandić) zauzima posebno mesto, ali njegova važnost daleko prevazilazi samu rodbinsku vezu sa slavnim sestrićem.
Zamonašio se kada je ostao udovac
Rođen 1840. godine u ličkom selu Tomingaj, kao Petar Mandić, potekao iz svešteničke porodice, rano je krenuo putem bogoslovlja. Školovanje u Sremskim Karlovcima i Beču oblikovalo ga je u vremenu kada se crkveni poziv merio ličnim odricanjem, a ne društvenim ugledom. Primivši monaški postrig, dobio je ime Nikolaj.
Pre nego što je 1896. godine postavljen za mitropolita dabrobosanskog, služio je kao mitropolit zvorničko-tuzlanski. Upravo u Eparhiji zvorničko-tuzlanskoj stekao je iskustvo arhijereja koji poznaje narod iznutra - njegove strahove, rane i sposobnost da istraje bez velike buke i spoljne zaštite. To iskustvo pokazalo se presudnim u Sarajevu, u okolnostima snažnih političkih pritisaka i nastojanja austrougarskih vlasti da ograniče samostalnost Crkve.
Mitropolit Nikolaj Mandić nije birao put otvorenog sukoba. Umesto toga, oslanjao se na strpljenje, pravnu preciznost i lični autoritet. Obnavljao je parohijski život, jačao crkveno školstvo i brinuo o sveštenstvu, uveren da se Crkva čuva dugim pamćenjem i unutrašnjom sabranošću, a ne naglim gestovima.
Godine 1906. počeo je da poboljeva, pa je u raznim lečilištima tražio oporavak. Upokojio se 2. avgusta 1907. godine, u 20 časova, u kupalištu u Opatiji, u 67. godini života. U poslednjim trenucima uz njega je bio riječki paroh, proto Kosanović, dever njegove sestričine Marice Kosanović, rođene sestre Nikole Tesle.
U početku se razmišljalo da bude sahranjen u Rijeci, ali je odluka ubrzo promenjena. Sahrana je obavljena u Sarajevu, uz svetu liturgiju i opelo kojima su prisustvovali brojni arhijereji, sveštenici, predstavnici vlasti i razna izaslanstva.
Foto: Wikipedia / Alfred1896
Saborna crkva u Sarajevu
Najpre je položen u grobnicu mitropolita Georgija Nikolajevića na Koševskom groblju, ali njegovi posmrtni ostaci danas počivaju u Saborna crkva Rođenja Presvete Bogorodice - jednoj od najznačajnijih srpskih svetinja u Bosni i Hercegovini. Upravo tu, u hramu koji je i za života smatrao duhovnim središtem svoje pastirske brige, završen je njegov zemaljski put.
Nasleđe koje nadilazi rodbinske veze
Tri godine posle njegove smrti, zagrebačke novine "Srbobran" objavile su podatak da je mitropolit Mandić svoje imanje ostavio nećaku Nikoli Tesli. Reakcija naučnika bila je u skladu sa njegovim odnosom prema ličnoj koristi - Tesla je sudu uputio pismo u kojem navodi da celokupno nasledstvo poklanja srpskoj školi u Gospiću. Taj čin u novinama je propraćen sa odobravanjem, uz konstataciju da Tesla, i daleko od otadžbine, nije zaboravio narod iz kojeg je potekao.
Profimedia
Nikola Tesla
Tiha veličina koja nadživljava slavu
Mitropolit Nikolaj Mandić nikada nije tražio mesto u senci sestrićeve slave. Njegov život svedoči o drugačijoj vrsti veličine - o arhijereju koji je znao da dostojanstvo Crkve nije lični ukras, već trajna obaveza. I danas, dok njegovi posmrtni ostaci počivaju u sarajevskoj Sabornoj crkvi, njegova priča ostaje svedočanstvo da se vera, odgovornost i tiha istrajnost pamte dublje i duže od svake prolazne slave.
U najnovijem incidentu, zlonamerni napadi na Srpsku pravoslavnu crkvu u Sarajevu donose ozbiljne posledice za slobodu veroispovesti i sigurnost vernika, dok se svakodnevne prepreke sve više pretvaraju u psihološko nasilje.
Uz prisustvo najviših zvaničnika i duhovnih vođa predstavljeno delo koje svedoči o bogatoj kulturnoj i duhovnoj baštini Srba u Sarajevu od 1468. do 1941. godine.
Odluka da krsno znamenje ponese učenik Matematičke gimnazije Andrej Drobnjaković, višestruki osvajač međunarodnih medalja na najvećim svetskim naučnim takmičenjima, izazvala je veliko interesovanje javnosti u Srbiji.
Pravoslavni vernici danas obeležavaju Vaznesenje Gospodnje – Spasovdan i po starom i po novom kalendaru. Katolici obeležavaju spomendan Svetog Kristofora Magelanškog, dok Jevreji i muslimani nemaju univerzalno priznat veliki praznik.
Spasovdan, Vaznesenje Gospodnje ili "Dan spasa" je hrišćanski praznik, koji se slavi 40 dana nakon Vaskrsa, a 10 dana pre Duhova, i uvek pada u četvrtak.
Protojerej Stiven Frimen podseća da ime u hrišćanstvu nikada nije bilo obična oznaka, već duhovni pečat čoveka – nešto što ga prati od krštenja do večnosti i otkriva mnogo više nego što danas slutimo.
Kimberli Gilfojl, nekadašnja voditeljka i tužiteljka, primila je svetinju sa Atosa u gestu koji je u prvi plan stavio duhovnu simboliku, a ne protokol i funkciju.
Poslednji ispraćaj 12-godišnjeg sina protojereja Ostoje Kneževića i popadije Viktorije duboko potresa vernike i bližnje, ostavljajući porodicu u tišini, molitvi i najtežem iskušenju koje jedan dom može da doživi.
Porodica, sveštenstvo i verni narod oprostili su se od sina sveštenika Ostoje Kneževića, dok je mitropolit crnogorsko-primorski u besedi poručio da se bol nosi krstom Hristovim, a da se duša čistote sabira u večnom životu.
Arhimandrit Metodije prvi put u istoriji posetio je Mitropoliju dabrobosansku, donevši blagoslov sa Svete gore, a njegov dolazak dočekan je sa dubokim poštovanjem, molitvenim sabranjem i dodelom najvišeg crkvenog priznanja.
Odluka da krsno znamenje ponese učenik Matematičke gimnazije Andrej Drobnjaković, višestruki osvajač međunarodnih medalja na najvećim svetskim naučnim takmičenjima, izazvala je veliko interesovanje javnosti u Srbiji.
Protojerej Stiven Frimen podseća da ime u hrišćanstvu nikada nije bilo obična oznaka, već duhovni pečat čoveka – nešto što ga prati od krštenja do večnosti i otkriva mnogo više nego što danas slutimo.
Čudotvorni pojas svečano je dočekan u porti Vaznesenjske crkve u Beogradu, uz najviše crkvene počasti i more vernika koje je ispunilo centar prestonice.
Rukopisi, ikone i predmeti iz Hilandara, ali i potpuno nova postavka u srcu prestonice, donose drugačiji pogled na jednu od najvažnijih ličnosti srpske istorije - Svetog Savu.
Ova svetinja postala je novo veliko hodočasničko središte Hercegovine, gde se prepliću istorija, vera i narodna predanja o pronalasku moštiju majke Ostroškog Čudotvorca.
Nekada su ga bake pravile kada u kući nije bilo mnogo namirnica, a danas se ovaj stari đuveč od punjenog krompira vraća na trpezu kao zasitan ručak koji spaja jednostavne sastojke, domaći ukus i duh pravoslavne porodične kuhinje.
Pojas Presvete Bogorodice sutra će predvoditi Spasovdansku litiju, a vrata Vaznesenjske crkve i Hrama Svetog Save ostaće otvorena cele noći za vernike koji žele da se poklone ovoj velikoj svetinji.
Dodaj Religija kao željeni izvor na Googlu
