KOJE SU RAZLIKE IZMEĐU PRAVOSLAVNOG I KATOLIČKOG HODOČAŠĆA: Arhimandrit Evsevije otkriva zašto se vernici na Istoku poklanjaju svetinjama, a na Zapadu papi

U Pravoslavnoj crkvi vernici kroz vekove odlaze na hodočašće u Jerusalim, na Hristov grob i druge svetinje, kako u Svetoj zemlji tako i u mnoge pravoslavne manastire i crkve širom sveta, gde se nalaze čudotvorne mošti svetitelja, kao i njihove čudotvorne ikone. Takođe se vrlo često mošti svetitelja ili čudotvorne ikone donose iz manastira u gradske crkve na poklonjenje vernom narodu i radi duhovne utehe. Srpski narod je imao veliki blagoslov ovih dana da se iz manastira Vatoped na Svetoj Gori donese u Hram Svetog Save u Beogradu čudotvorni Sveti pojas Presvete Bogorodice na poklonjenje vernom srpskom pravoslavnom narodu.

Duhovna tradicija hodočašća i poklonjenja svetinjama postoji, takođe, i u Rimokatoličkoj crkvi. Kroz vekove pa sve do današnjih dana milioni rimokatoličkih vernika odlazili su na hodočašća u rimokatoličke svetinje, kako u Svetoj zemlji tako i u evropska svetilišta, poput Katedrale Santijago de Kompostela u Španiji, gde se nalaze mošti Svetog apostola Jakova.

Posebno mesto u hodočašću rimokatoličkih vernika imali su grobovi Svetog apostola Petra i Svetog apostola Pavla u Rimu. To je trajalo kroz vekove sve do kraja 19. veka, kada je centar hodočašća rimokatoličkih vernika pomeren sa grobova Svetih apostola Petra i Pavla na takozvanog Hristovog vikara ili namesnika na zemlji, odnosno rimskog papu. Od tada, tačnije od 1870. godine, nakon proglašenja dogme o nepogrešivosti rimskog pape, centar hodočašća prestaje da bude poklonjenje moštima Svetih apostola, a u središte dolazi ličnost rimskog pape, kako navodi rimokatolički istoričar Klaus Šac.

Foto: SPC

 

Kako je Rim promenio središte hodočašća i ulogu pape

U drugoj polovini 19. veka dolazi do radikalnih promena režima u Evropi, a pre svega do zauzimanja Rima od strane Kraljevske vojske Italije, što je dovelo do ukidanja Papske države u Italiji i njenog ograničenja na prostor Vatikana. To je dovelo do potpunog slabljenja ovozemaljske moći Vatikana i rimskih papa.

Da bi ipak sačuvao položaj Vatikana i ulogu rimskih papa, energični papa Pijo IX (1792–1878) tokom svog papskog mandata (1846–1878) povukao je nekoliko značajnih poteza koji su omogućili očuvanje ovozemaljskog ugleda Vatikana, kao i papske moći i uticaja na vladare i vernike širom sveta.

Da bi se to postiglo, energični papa Pijo IX uspeo je tokom svog papskog mandata da uzdigne papsku vlast na najviši nivo, a posebno tokom Prvog vatikanskog koncila (sabora), kada su proglašeni dogmati o „Prvenstvu rimskog pape“ i „Nepogrešivosti rimskog pape po pitanjima dogmata i morala“. Upravo ta dva dogmata uticala su kako na čitavu Rimokatoličku crkvu i njen odnos sa drugim državama i religijama, tako i na hodočašće rimokatoličkih vernika u Rimu.

Dogme koje su promenile odnos prema rimskom papi

Pre proglašenja ovih novih rimokatoličkih dogmi, tri događaja uticala su na širenje papske moći širom sveta. Prvi je bilo proglašenje dogme o Bezgrešnom začeću Presvete Bogorodice 1854. godine, zatim 1862. godine proglašenje za svetitelje 350 japanskih mučenika, a na kraju, 1867. godine, svečana proslava hiljadu osamsto godina od upokojenja Svetih apostola Petra i Pavla. Tokom ova tri velika događaja za Rimokatoličku crkvu okupio se veliki broj rimokatoličkih episkopa koji su povezali svoje vernike eparhije sa rimskim papom kao centrom Rimokatoličke crkve.

Do tada se isključivo dolazilo u Rim sa svih strana sveta na poklonjenje grobovima Svetih apostola Petra i Pavla. Od tada pa do danas, centar hodočašća u Rim, odnosno u Vatikan, postaje ličnost svakog pape koji u tom trenutku stoluje u Vatikanu.

Poznato je čuveno „Slovensko hodočašće papi“ iz 1881. godine, kada su hrvatski rimokatolički vernici iz Austrougarske, zajedno sa učenim đakovačkim biskupom Josipom Jurajem Štrosmajerom, krenuli u Rim. Tom prilikom išli su na poklonjenje rimskom papi kako bi zahvalili papi Lavu XIII (1810–1903) za encikliku „Grande Munus“, u kojoj je priznao za svetitelje slovenske apostole Kirila i Metodija zbog njihove vernosti rimskom papi.

O tom „Slovenskom hodočašću papi“ pisao je Sveti dalmatinski episkop Nikodim Milaš:

„A zgodna mi se prilika tada za to pokazala takozvanim „Slavenskim hodočašćem u Rim“, kad su Hrvati pošli da zahvale papi, što je on tobože priznao za svece slovenske apostole Kirila i Metodija. Prilikom toga „hodočašća“, ili bolje, uslijed odnosne papine enciklike „Grande Munus“ od 30. septembra 1880. većina latinskih biskupa naših krajeva, a na čelu im đakovački biskup Josip Juraj Štrosmajer, izdali su bili poslanice pozivajući vjernike svoje na „hodočašće“, ali ujedno napadajući na pravoslavnu vjeru i crkvu.“

Mitropolija.com

 

Od grobova apostola do susreta sa papom u Vatikanu

O bogoslovskom značaju „hodočašća rimskom papi“ vidimo iz knjige kardinala Gerharda Ludviga Milera (Gerhard Ludwig Müller) „Papa, njegova misija i njegova uloga“:

„Hodočašće radi viđenja Pape ukorenjeno je u katoličkoj teologiji „Hodočasničke crkve“. Ono označava duhovno putovanje napuštanja običnog života radi susreta sa Bogom i odaje počast Petrovoj službi, posmatrajući Papu kao zemaljskog Hristovog namesnika, vidljivog centra jedinstva i naslednika Svetog Petra.

Teološko značenje ovog putovanja obuhvata nekoliko osnovnih verovanja:

• Susret sa Hristom kroz Petrovog naslednika: Papa predstavlja vidljivi znak jedinstva Crkve. Viđenje njega lično ili služenje mise sa njim shvata se kao način jačanja zajedništva sa globalnom katoličkom zajednicom i produbljivanja vere u Hrista.

• Koncept „Hodočasničke crkve“: Katolička teologija uči da su svi vernici na doživotnom putovanju vere ka nebu. Fizičko putovanje radi viđenja Pape odražava ovo duhovno putovanje, podsećajući vernike da nisu kod kuće, već da su putnici koji prolaze kroz svet.

• Poziv na obnovu i obraćenje: Za razliku od odmora, hodočašće je namenjeno duhovnoj transformaciji. Fizički napor i namernost putovanja stvaraju prostor za molitvu, razmišljanje i traženje od Boga milosti da se po povratku kući živi svoj hrišćanski poziv.

• Zajednica svetaca: Hodočašća često uključuju posetu grobnicama apostola (kao što je bazilika Svetog Petra u Vatikanu). Viđenje Pape tamo direktno povezuje hodočašća sa osnivačima, mučenicima i neprekinutom apostolskom tradicijom Crkve.“

Bracaglia Andrea/ABACA / Abaca Press / Profimedia

 

Šta hodočašće papi znači u katoličkoj teologiji

Koliko je značajno hodočašće papi u Vatikan govori statistika iz prošle jubilarne katoličke 2025. godine, kada je u Rim došlo više od 33 miliona hodočasnika iz 185 zemalja. Mnogi rimokatolički vernici pripremali su se godinama za susret sa papom, kako svedoče sami vernici, što se može videti iz brojnih reportaža sa hodočašća.

O samom značaju susreta sa rimskim papom vernici izražavaju najdublja osećanja:

„P: Šta je za vas značilo putovanje da vidite Papu?
O: Ono što me je prvenstveno dovelo u Rim jeste moja čvrsta vera u Boga. Prilika da upoznam Svetog Oca, iako sam ga video samo iz daljine, bila je nestvarna čast za mene. To je nešto što zapravo doživite samo jednom u životu.“

Za rimokatoličke vernike centralni događaj hodočašća u Vatikan jeste primanje blagoslova od rimskog pape:

„Jedan od najočekivanijih trenutaka za hodočasnike jeste prilika da prisustvuju papskoj audijenciji. Ovaj susret nije samo prilika da se čuje od poglavara Katoličke crkve već i da se primi njegov blagoslov. Prisustvo pape je podsetnik na kontinuitet i tradiciju vere. Za mnoge, ovaj trenutak može biti vrhunac njihovog hodočasničkog iskustva, bezvremena prilika koja ih povezuje sa bogatom istorijom Crkve.“

Zašto pravoslavni hodočaste svetinjama, a ne živim ljudima

U Pravoslavnoj crkvi ne postoji hodočašće papi, niti patrijarhu, niti episkopu, niti svešteniku ili nekom poznatom duhovniku, niti bilo kom živom članu Crkve. Takva praksa je potpuno suprotna dogmatskom učenju Pravoslavne crkve i predstavlja svojevrsno idolopoklonstvo, odnosno čovekopoklonstvo.

Pravoslavni vernici ukazuju ljubav, poštovanje i poslušanje patrijarhu, episkopima i sveštenicima, ali ne i obožavanje i poklonjenje. Obožavanje pripada isključivo Bogu u Svetoj Trojici, Ocu, Sinu i Svetom Duhu. Božije ugodnike, svetitelje Pravoslavne crkve, poštujemo prizivajući ih kao zastupnike u molitvama.

Pravoslavni vernici odlaze na hodočašća svetinjama da celivaju svete mošti i ikone svetitelja, jer su one postale sasudi Božije blagodati i samim tim molitvenici za rod ljudski pred Bogočovekom Isusom Hristom.

Arhimandrit mr Evsevije Meandžija

Ostavite komentar

Пошаљи коментар

Vaš komentar je uspešno snimljen i biće vidljiv nakon verifikacije administratora portala.

0 Komentara