JEDINSTVENA PRILIKA ZA VERNIKE DA SE POKLONE RELIKVIJAMA KOJE SE RETKO IZNOSE SA SVETE GORE: Sutra otvaranje izložbe “Sveti Sava”

Povodom velikog jubileja, 850 godina od rođenja prvog srpskog arhiepiskopa, u Galeriji Srpske akademije nauka i umetnosti u Beogradu najavljena je reprezentativna izložba "Sveti Sava", na kojoj će od 15. maja do 19. jula 2026. godine biti izložene dragocene relikvije, ikone, rukopisi i umetnička dela posvećeni najznačajnijoj ličnosti srpske duhovne istorije.

Konferencija za medije, održana povodom otvaranja izložbe, pokazala je da predstojeća postavka nije samo kulturni događaj, već svojevrsni duhovni i nacionalni sabor posvećen ličnosti koja je kroz vekove oblikovala identitet srpskog naroda. Izložba je rezultat saradnje Muzeja Srpske pravoslavne crkve i Galerije SANU, a njen značaj prevazilazi okvire klasične muzejske postavke. Ona predstavlja susret istorije, pravoslavlja, umetnosti i kolektivnog pamćenja.

Govoreći o značaju izložbe, upravnik Muzeja Srpske pravoslavne crkve, sveštenik dr Vladimir Radovanović, istakao je da su upravo duhovno i kulturno nasleđe temelj opstanka srpskog naroda.

- Bez naše duhovnosti, naše bogate kulture i svega što čini naš narod, ne bi bilo ni nas danas. Zahvaljujući našim precima koji su nam ostavili bogato nasleđe, a posebno imajući u vidu činjenicu da je mnogo toga uništeno, dok je jedan deo ipak sačuvan do današnjeg dana, jasno se vidi da su naši preci imali i viziju i svest da stvaraju za svoj narod - rekao je dr Radovanović.

Foto: SPC

 

On je naglasio da je Sveti Sava trajna inspiracija srpskom narodu, ali i obaveza savremenicima da njegovo delo iznova tumače i približavaju novim generacijama.

- Sveti Sava je najbolji primer, ličnost koja neprestano inspiriše, a koliko god se trudili, u dubini smo svesni da nikada ne možemo dovoljno da se odužimo za ono što je učinio za nas - poručio je upravnik Muzeja SPC.

Izrazio je i nadu da će buduće generacije "imati pred svojim očima stalno lik i delo Svetog Save i njegov trud da svoj srpski narod uzdigne ne samo u zemaljsko nego i u Nebesko carstvo".

Kako je Sveti Sava oblikovao identitet srpskog naroda

Posebno snažan duhovni ton konferenciji dao je episkop moravički Tihon, jedan od autora izložbe, koji je podsetio na istorijski i bogoslovski značaj Besede o pravoj veri koju je Sveti Sava izgovorio u Žiči nakon osnivanja srpske arhiepiskopije.

- To je zapravo izlaganje njegove hrišćanske i narodne doktrine iz tog vremena, a crkvenim jezikom rečeno, to je Sinodik našeg pravoslavlja - objasnio je vladika Tihon.

Foto: SPC

 

On je ukazao na duboku vezu Savinog dela sa apostolskim predanjem, ističući da je prvi srpski arhiepiskop svoju misiju doživljavao kao nastavak i dopunu dela svojih prethodnika.

- Ono što su prethodnici započeli, Sava je razumeo kao delo koje nije završeno i zato Bog u određenim vremenima podiže nove ljude da dopune ono što nedostaje - rekao je episkop Tihon, povezujući tu misao sa savremenim trenutkom i samom izložbom.

U tom smislu, kako je istakao, i ova postavka predstavlja svojevrsno „nadopunjavanje nedostataka prethodnika“, sabiranje dragocenih svetinja i svedočanstava o Svetom Savi na jednom mestu, po uzoru na ono što je i sam svetitelj činio po povratku iz Svete zemlje.

Svetinje sa Svete gore prvi put pred domaćom publikom

Među najvrednijim eksponatima nalaze se velike svetinje pristigle iz Grčke zahvaljujući angažovanju Njegove Svetosti patrijarha srpskog Porfirija i ugledu koji Srpska pravoslavna crkva uživa u grčkom duhovnom prostoru. Reč je o mozaičnoj ikoni Bogorodice Odigitrije, ikoni Bogorodice Mlekopitateljnice, čuvenoj predstavi Hrista Pantokratora, kao i ikoni Svetog Save i Svetog Simeona.

Dr Miljana Matić, urednik kataloga izložbe, posebno je izdvojila svitak Karejskog tipika, prepis iz prve četvrtine XIII veka, koji će prvi put biti donet u Srbiju. Posetioci će imati priliku da vide i dragocene primerke Nomokanona, rukopisne i štampane knjige, istorijska dokumenta, replike fresaka i kamene plastike, umetnički vez i brojne druge eksponate koji osvetljavaju različite aspekte Savinog nasleđa.

Istoričar umetnosti prof. dr Igor Borozan naglasio je da izložba ne govori samo o istorijskoj ličnosti Svetog Save već i o njegovom prisustvu u kolektivnom pamćenju srpskog naroda kroz vekove.

- Srpski narod je pre svega poneo živo sećanje na svetitelja, svoj identitet, nasleđe, tradiciju i duhovnost – rekao je Borozan, podsećajući na značaj perioda nakon Velike seobe Srba pod patrijarhom Arsenijem III Čarnojevićem.

Foto: SPC

 

Prema njegovim rečima, postavka pokazuje kako je lik Svetog Save kroz umetnost iznova tumačen, od 18. veka do savremenog doba.

- Prošlost jeste rezervoar iz kojeg crpimo sadašnjost, ali je prošlost i prostor u koji danas unosimo sebe - istakao je Borozan.

Osam vekova duhovnog i kulturnog nasleđa na jednom mestu

Veliki izazov predstavljalo je i osmišljavanje same postavke, o čemu je govorio autor dizajna izložbe prof. Đorđe Mandrapa. Kako je objasnio, bilo je potrebno objediniti osam vekova duhovnog, kulturnog i istorijskog trajanja u jedinstvenu vizuelnu celinu.

- Najveći izazov bio je da se sva širina njegovog dela, ali i svega što ono do danas predstavlja, celokupno njegovo trajanje kroz vreme objedini u jednu zaokruženu priču - rekao je Mandrapa.

Poseban doprinos autentičnosti prostora dali su koautor vizuelnog identiteta Aleksandar Radosavljević i slikar Saša Filipović, koji je realizovao elemente inspirisane srednjovekovnim srpskim svetinjama: segment studeničke fasade, prostor pozlaćene apside za ikonu Bogorodice Trojeručice i repliku trona Svetog Save iz Pećke patrijaršije.

Najavljena izložba već sada se nameće kao jedan od najznačajnijih kulturnih i duhovnih događaja godine u Srbiji. U vremenu u kojem se pitanja identiteta, tradicije i duhovnosti ponovo nalaze u središtu društvene pažnje, postavka „Sveti Sava“ podseća da se ličnost prvog srpskog arhiepiskopa ne može posmatrati samo kao istorijska figura već i kao trajni simbol sabornosti, prosvete i pravoslavne duhovnosti srpskog naroda.

BONUS VIDEO

 

 

Ostavite komentar

Пошаљи коментар

Vaš komentar je uspešno snimljen i biće vidljiv nakon verifikacije administratora portala.

0 Komentara