POSETILI SMO MANASTIR U KOME SE ZAMONAŠIO SVETI VASILIJE OSTROŠKI: Tajne svetinje koja je rušena u ratovima, ali se uvek dizala iz pepela (VIDEO)

Manastir Tvrdoš nalazi se na desnoj obali Trebišnjice, nekoliko kilometara zapadno od Trebinja, i važi za jedan od najznačajnijih pravoslavnih manastira u Hercegovini. Njegov značaj ne proizlazi samo iz starine i bogate istorije, već i iz činjenice da se upravo ovde zamonašio i duhovno stasavao Sveti Vasilije Ostroški, jedan od najpoštovanijih svetitelja Srpske pravoslavne crkve.

Svetinja na temeljima starim 15 vekova

Prema istorijskim podacima, manastir je podignut na temeljima ranohrišćanske crkve iz IV veka. Zbog toga se Tvrdoš ubraja među retka mesta u Hercegovini gde se hrišćanski život odvija gotovo bez prekida duže od petnaest vekova. Tokom srednjeg veka manastir postaje važno duhovno središte Huma, a kasnije i cele Hercegovine, dok je njegov razvoj bio tesno povezan sa usponom srpske srednjovekovne države.

Foto: Saša Tošić

 

U XV i XVI veku Tvrdoš dobija posebno mesto u životu pravoslavnih Srba pod osmanskom vlašću. U njemu je bilo sedište hercegovačkih mitropolita, pa manastir nije bio samo mesto molitve i monaškog života, već i važan crkveni centar u kojem su se donosile značajne odluke, prepisivale knjige i čuvala pravoslavna tradicija u teškim vremenima.

Mladi monah koji je postao svetitelj

Posebno mesto u istoriji Tvrdoša pripada Svetom Vasiliju Ostroškom. Rođen kao Stojan Jovanović u Popovom polju početkom XVII veka, u manastir dolazi kao mladić koji je želeo da se posveti monaškom životu. Upravo ovde prima monaški postrig i započinje put koji će ga kasnije dovesti do episkopskog čina i velikog ugleda među pravoslavnim narodom.

Istorija manastira nije bila mirna. Kao i mnoge pravoslavne svetinje u Hercegovini, Tvrdoš je više puta stradao u ratovima između Osmanskog carstva i Mletačke republike. Krajem XVII veka teško je oštećen, a deo bratstva tada prelazi u manastir Savina kod Herceg Novog, noseći sa sobom dragocene crkvene predmete i rukopise.

Obnova koja je vratila život Hercegovini

Ipak, život u manastiru nikada nije ugašen. Tokom narednih vekova Tvrdoš je obnavljan, a velika obnova sprovedena je u XX veku, kada manastir ponovo postaje važno duhovno središte. Danas je poznat ne samo po istorijskom značaju, već i po očuvanoj arhitekturi, starim kamenim zidinama i ostacima ranijih crkava koji su vidljivi u okviru sadašnjeg hrama.

Posebnu pažnju posetilaca privlače temelji stare crkve, sačuvani ispod poda manastirskog hrama. Oni jasno pokazuju koliko je ovo mesto vekovima bilo važno za hrišćanski život Hercegovine.

U okviru Srpske pravoslavne crkve Tvrdoš ima posebno mesto. On nije samo istorijski spomenik niti turistička atrakcija, već živ manastir u kojem se i danas odvija monaški život. Za vernike njegov najveći značaj ostaje veza sa Svetim Vasilijem Ostroškim, čije ime Tvrdoš trajno čuva u svom duhovnom identitetu.

Vinogradi i maslinjaci koji su promenili manastir

Savremeni život manastira poslednjih decenija dobio je još jednu važnu dimenziju – obnovu vinogradarstva i maslinarstva, po čemu je Tvrdoš danas poznat širom regiona. Iako su hercegovački manastiri vekovima uzgajali vinovu lozu i proizvodili vino za potrebe bogosluženja i svakodnevnog života, ratovi i istorijska razaranja gotovo su ugasili tu tradiciju. Obnova je počela tek krajem XX veka, kada je manastirsko bratstvo ozbiljno krenulo u podizanje novih vinograda i maslinjaka.

Veliku ulogu u tome imali su mitropolit Amfilohije Radović i umirovljeni episkop zahumsko-hercegovački Atanasije Jevtić. Obojica su smatrala da obnova manastira ne znači samo obnovu crkvenih zidova, već i povratak načinu života koji je vekovima postojao u pravoslavnim manastirima Hercegovine.

Arhijereji Amfilohije i Atanasije kao pokretači obnove

Vladika Atanasije posebno je insistirao na tome da manastir bude živo duhovno središte, a ne samo istorijski spomenik. U njegovo vreme obnovljeni su veliki vinogradi u okolini Trebinja, naročito u Popovom polju, gde su zasađene domaće hercegovačke sorte grožđa, poput žilavke i vranca. Uz stare kamene podrume izgrađena je i savremena vinarija, ali tako da nije narušen izgled manastirskog kompleksa. Danas vina Tvrdoša spadaju među najpoznatija manastirska vina u regionu, a manastirski podrumi postali su jedno od prepoznatljivih mesta Hercegovine.

Ništa manje značajna nije ni priča o maslinjacima. Krajem devedesetih godina vladika Atanasije iz Grčke donosi prve ozbiljnije sadnice maslina i pokreće obnovu maslinarstva u okviru manastira. Ideja je bila da se Hercegovini vrati tradicija uzgoja masline, koja je u ovom kraju postojala još u antičko doba, ali je tokom vekova gotovo nestala.

 

Mitropolit Amfilohije podržao je taj poduhvat, a manastiru je poklonio i staru maslinu iz barskog kraja, koja je kasnije posađena u Tvrdošu kao simbol duhovne povezanosti Hercegovine i Crne Gore. Danas se u manastirskim maslinjacima nalazi više od hiljadu stabala različitih sorti, a bratstvo proizvodi i maslinovo ulje koje je poslednjih godina dobilo priznanja na regionalnim takmičenjima.

Za monahe Tvrdoša vinogradi i maslinjaci nisu samo privredna delatnost. Oni predstavljaju nastavak stare monaške tradicije prema kojoj se duhovni život ne odvaja od rada. Zato se u manastiru često mogu videti monasi kako, posle bogosluženja, rade u vinogradima i maslinjacima, nastavljajući način života koji u Hercegovini traje vekovima.

Posebno je zanimljivo što je upravo zahvaljujući vinu i maslinovom ulju Tvrdoš poslednjih godina postao poznat i ljudima koji ranije nisu imali dodira sa pravoslavljem ili manastirskim životom. Tako danas ovaj manastir u sebi spaja drevnu hrišćansku prošlost, sećanje na Svetog Vasilija Ostroškog, obnovu koju su vodili mitropolit Amfilohije i vladika Atanasije, ali i savremeni život Hercegovine, u kojem Tvrdoš više nije samo mesto molitve, već jedno od najprepoznatljivijih duhovnih i kulturnih središta ovog dela Balkana.

Ostavite komentar

Пошаљи коментар

Vaš komentar je uspešno snimljen i biće vidljiv nakon verifikacije administratora portala.

0 Komentara