Srpska pravoslavna crkva, zajedno sa ostalim pomesnim crkvama koje svoje vreme računaju po julijanskom (starom) kalendaru, 14. januara obeležava početak Nove godine po julijanskom računanju, poznatu u narodu kao pravoslavna Nova godina. Ovaj datum nosi duboko ukorenjeno značenje u crkvenom kalendaru i duhovnoj tradiciji jer se poklapa s praznikom Obrezanja Gospodnjeg i danom posvećenim Svetom Vasiliju Velikom, čiji život i dela nadahnjuju vernike kroz vekove.
Srpska pravoslavna crkva, kao i neke druge pomesne crkve, i dalje koristi julijanski kalendar za bogoslužbene potrebe. Julijanski kalendar, koji je uveo Julije Cezar 45. godine pre Hristovog rođenja, danas zaostaje za gregorijanskim kalendarom 13 dana zbog razlike u astronomskom računanju vremena. Zbog toga Nova godina po julijanskom kalendaru pada 14. januara po savremenom računanju.
Duhovni značaj 14. januara
Za pravoslavne vernike ovaj datum nije samo prilika za svetovno slavlje početka nove godine, već i trenutak za duhovno preispitivanje, molitvu i zahvalnost Bogu. U tišini molitve, vernik se seća protekle godine, priznaje svoje grehe i uznosi molbe za milost i blagoslov u narednoj godini, otvarajući srce za Božju ljubav i vođstvo.
Osim Srpske pravoslavne crkve, julijanski kalendar prate i Ruska pravoslavna crkva, Jerusalimska patrijaršija, Gruzijska pravoslavna crkva i Sveta Gora. Ove crkve ostaju verne starom kalendaru kako bi očuvale kontinuitet i jedinstvo sa tradicijom ranohristićanske crkve. Na tim prostorima, Pravoslavna Nova godina se dočekuje svečano - uz bogosluženja, molebane za blagoslov nove godine i obrede zahvalnosti, kroz koje vernici izražavaju poštovanje prema Bogu i tradiciji.
Molitva i novi početak u Hristu
Pravoslavna Nova godina je vreme kada se osvrćemo na proteklu godinu, a uz molitvu koračamo u novu, sa nadom i verom u Božji blagoslov. Ovaj dan nas podseća da je svaka godina dar Božji, dragocena prilika za duhovni napredak, pokajanje i dobročinstvo. Slavljem po julijanskom kalendaru, pravoslavni svet izražava duboko poštovanje prema bogatoj tradiciji i veri koja nadilazi vreme, spajajući prošlost, sadašnjost i budućnost u Hristu - Gospodu koji je večan i u čijoj svetlosti svaki početak dobija novi smisao.
Sveštenik Darko B. Jelić bez uvijanja govori o lažnoj tradiciji, crkvenim portama pretvorenim u vašarište i o tome kako smo zamenili liturgiju bukom, a smisao navikom – i zašto nas to već decenijama drži na istom mestu.
Zašto Mali Božić nije isto što i pravoslavna Nova godina, šta znače badnjaci, koji se ponovo pale, kako je Hristos dobio ime i zbog čega je Crkva još u prvom veku donela odluku koja je zauvek promenila život hrišćana, otkriva jerej Slavko Lalović.
Dok građani jedva čekaju 1. januar, crkva čuva liturgijsku i „staru“ Novu godinu, a posebni molebani i običaji pokazuju kako se vere i porodične tradicije prepliću u svakodnevnom životu vernika.
Ovi praznici se prepliću sa običajima stvarajući jedinstven praznični dan pun vere, porodične topline i tradicije.
