MANASTIR U KOME SE ČUVA NAJSTARIJA PRAVOSLAVNA RELIKVIJA U SRBIJI: Najveće srpske svetinje 11. deo

Na živopisnim padinama Fruške gore, nedaleko od Iriga, među vinogradima, šumama i sremskim putevima, ušuškan je manastir koji vekovima izaziva isto osećanje kod putnika i hodočasnika – mir i divljenje. Manastir Novo Hopovo nije samo jedna od najlepših svetinja Fruške gore; on je mesto na kojem se prepliću umetnost, istorija, monaška duhovnost i velike ličnosti srpske kulture. Malo koji manastir na prostoru Srpske pravoslavne crkve tako skladno spaja monumentalnost i toplinu.

Brankovići i zaboravljeno srpsko nasleđe

Za mnoge poznavaoce srpske sakralne baštine upravo je Novo Hopovo najlepši fruškogorski manastir. Njegova crkva Svetog Nikole, sa snažnom kupolom i skladnim proporcijama, vekovima dominira ovim delom Fruške gore. Ipak, iza te lepote krije se priča složenija od istorije jedne građevine.

Prema predanju i istorijskim izvorima, manastir je povezan sa despotskom porodicom Branković, poslednjom velikom srpskom vladarskom lozom srednjeg veka. Veruje se da ga je početkom 16. veka podigao despot Đorđe Branković, kasnije monah Maksim, jedan od najznačajnijih crkvenih velikodostojnika svog vremena. Prvi pisani pomen manastira potiče iz 15. veka, dok je današnja monumentalna crkva podignuta između 1575. i 1576. godine. Tada Novo Hopovo dobija izgled po kojem je i danas prepoznatljivo.

To je bilo vreme kada je Fruška gora postajala utočište srpske duhovnosti posle pada srednjovekovne Srbije pod Osmanlijama. Srbi koji su prelazili preko Save i Dunava nisu sa sobom nosili samo uspomenu na izgubljenu državu, već i potrebu da sačuvaju veru, jezik i identitet. Zato su fruškogorski manastiri postali više od mesta molitve – čuvari nacionalnog pamćenja.

Printscreen/Youtube/AgroTV Srbija

 

Manastir koji je postao škola i skriptorijum

Novo Hopovo veoma rano stiče veliki ugled. Već tokom 17. veka postaje značajan duhovni i kulturni centar, a jedno vreme i sedište episkopije. U njemu su se prepisivale knjige, školovali monasi i okupljali obrazovani ljudi tog vremena. U epohi kada je pismenost bila retkost, manastiri poput Hopova bili su mesta čuvanja vere i znanja.

U tišini manastirskih konaka odvijao se život ispunjen molitvom, prepisivanjem rukopisa i učenjem, a noći su osvetljavale uljane lampe i šuštanje pergamenta. U takvom ambijentu nastajala je važna intelektualna tradicija srpskog naroda.

Dositej Obradović i mladost koja je promenila Srbiju

Jedna od najzanimljivijih priča vezanih za Novo Hopovo tiče se Dositeja Obradovića. Malo je poznato da se upravo ovde zamonašio mladi Dimitrije Obradović i dobio ime Dositej. U manastiru je proveo nekoliko godina, učeći i čitajući, otkrivajući svet knjiga koji će kasnije promeniti njegov život.

Kasnije će napustiti monaški život i postati simbol prosvećenosti i moderne srpske kulture, prvi srpski ministar prosvete i jedan od najobrazovanijih ljudi svog vremena. Novo Hopovo ostaje važna tačka njegove biografije, mesto njegovog duhovnog i intelektualnog početka.

 

Freske koje govore više od reči

Novo Hopovo nije poznato samo po istoriji i znamenitim ljudima, već i po umetnosti. Freske se ubrajaju u najznačajnija dostignuća balkanskog zidnog slikarstva svog vremena. Istoričari umetnosti ističu monumentalnost kompozicija, izražajnost likova i izuzetnu očuvanost scena. U vreme nastanka predstavljale su vrhunac postvizantijske umetnosti severno od Save i Dunava.

Unutrašnjost crkve deluje kao slikana priča: likovi svetitelja, tamni tonovi zidova i svetlost koja prolazi kroz uske prozore stvaraju gotovo nestvarnu atmosferu.

Posebnu vrednost ima ikonostas Teodora Kračuna, jednog od najznačajnijih srpskih baroknih slikara 18. veka. U Hopovu se vidi spoj vizantijske tradicije i baroknih uticaja iz srednje Evrope. Fruška gora je vekovima bila prostor susreta kultura, pa su i manastiri dobili poseban umetnički izraz.

Drveni rez, pozlata i slikani paneli ikonostasa stvaraju slojevitu umetnost u kojoj se prepliću istočni i zapadni uticaji.

Mošti svetitelja i neprekidno hodočašće

Mošti Svetog Teodora Tirona, koji je živeo u 3. veku, a koje se u manastiru čuvaju od 16. veka, predstavljaju najveću duhovnu dragocenost Novog Hopova, a po mnogima i najstariju pravoslavnu relikviju koja se nalazi u Srbiji. U čast Svetog Teodora Tirona, Pravoslavna crkva proslavlja veliki praznik iz vaskršnjeg ciklusa – Teodorovu subotu. Vernici vekovima dolaze da im se poklone, verujući u njihovu zaštitu i pomoć.

Printscreen/Youtube/AgroTV Srbija

 

Zbog toga je manastir jedno od važnih hodočasničkih mesta Srpske pravoslavne crkve severno od Save i Dunava. Tokom vremena dolazili su ljudi iz Srema, Banata i Bačke, tražeći utehu i mir. I danas, uprkos posetiocima Fruške gore, Hopovo zadržava osećaj tišine.

Stradanja, obnova i upornost jednog mesta

Kao i većina fruškogorskih svetinja, Novo Hopovo je više puta stradalo u ratovima između Osmanskog carstva i Habzburške monarhije. Krajem 17. veka Turci su ga spalili tokom povlačenja iz Srema, ali je ubrzo obnovljeno. Stradalo je i tokom Drugog svetskog rata, kada je uništen deo biblioteke i riznice.

Ipak, manastir je sačuvao svoj identitet. Crkva Svetog Nikole spada među najmonumentalnije sakralne građevine na prostoru Vojvodine, sa skladnim proporcijama i snažnim arhitektonskim izrazom.

Danas je Novo Hopovo ženski manastir i jedno od najposećenijih mesta na Fruškoj gori. Posetioci dolaze tokom cele godine, a mnogi u njemu nalaze mir i tišinu. On i danas živi monaškim ritmom liturgija, molitve i svakodnevnog života.

U freskama je sačuvana umetnost minulih vekova, u zidovima istorija stradanja i seoba, u konacima uspomena na Dositeja Obradovića, a u tišini nešto što vekovi nisu uspeli da izbrišu. Zato Novo Hopovo ostaje mesto na kojem se istorija, vera i kultura i dalje prepliću.

Ostavite komentar

Пошаљи коментар

Vaš komentar je uspešno snimljen i biće vidljiv nakon verifikacije administratora portala.

0 Komentara