Prvi put u istoriji, muslimani više nisu većina u Albaniji. Dok raste broj ateista i neopredeljenih, pravoslavna Crkva beleži snažan povratak i ulazi u novu epohu duhovne obnove.
Albanska duhovna scena doživljava istorijski preokret. Prvi put otkako se beleže statistike, muslimani više ne čine većinu stanovništva ove balkanske zemlje. Prema najnovijem popisu iz 2023. godine, broj muslimana pao je na 45,7%, što predstavlja snažan pad u poređenju sa 56,7% koliko ih je bilo 2011.
Velika promena verske slike Albanije
Ova promena nije samo statistički podatak – ona otkriva duboki demografski i kulturni zaokret u zemlji u kojoj su muslimani vekovima činili većinsku populaciju. Danas je situacija potpuno drugačija: muslimanska zajednica pala je ispod polovine ukupnog stanovništva, čime je izgubila status apsolutne većine.
Sve više Albanaca okreće se Hristu ili odbacuje religiju
Dok broj sunitskih i bektaških muslimana opada, raste broj građana koji se izjašnjavaju kao „nevernici“, „ateisti“ ili „neopredeljeni“. Više od 17% stanovništva danas se smatra ateistima ili agnosticima, dok gotovo 14% navodi da nema jasnu versku pripadnost. Gotovo svaki treći Albanac ne pripada nijednoj tradicionalnoj religiji.
Pravoslavna crkva jača svoje prisustvo
Ipak, ono što posebno raduje pravoslavni narod jeste činjenica da je broj hrišćana u stalnom porastu. Prema podacima popisa, pravoslavnih hrišćana u Albaniji sada ima oko 7,2% (173.645 ljudi), dok rimokatolici čine 8,4% (201.530 ljudi). Ukupno, hrišćani sada predstavljaju približno 16% populacije, čime sve snažnije učvršćuju svoje mesto i uticaj u društvu.
Pravoslavlje se izdvaja kao najbrže rastuća verska grupa u zemlji, što svedoči o snažnom povratku duhovnosti, ali i o obnovi poverenja u Crkvu i njene pastire. Veliki korak za Albansku pravoslavnu crkvu dogodio se u martu 2025. godine, kada je izabran novi arhiepiskop Jovan (Peljuši), naslednik dugogodišnjeg arhiepiskopa Anastasija. Njegovo ustoličenje doživljava se kao početak nove epohe za pravoslavnu zajednicu u Albaniji.
Iz Albanske pravoslavne Crkve poručuju da zvanični podaci podcenjuju broj njihovih vernika, jer su podaci o krštenjima, liturgijama i unutrašnjim crkvenim evidencijama daleko veći od popisnih rezultata. Mnogi analitičari smatraju da porast hrišćanskih zajednica nije samo posledica prirodnih demografskih kretanja, već i dubokih identitetskih procesa kroz koje albansko društvo prolazi, vraćajući se duhovnim korenima i vekovnom nasleđu.
Nova duhovna mapa Balkana
Promena verske strukture Albanije mogla bi imati i geopolitičke posledice u regionu, poznatom po složenim verskim i nacionalnim pitanjima. Dok se sećanje na Envera Hodžu i njegovu ateističku diktaturu, tokom koje je Albanija bila prva formalno ateistička država na svetu, još uvek pamti, danas se religija polako, ali sigurno, vraća u javni i lični život ljudi – ovoga puta u novim i često dubljim oblicima.
Rezultati poslednjeg popisa jasno pokazuju: Albanija ulazi u doba velikih identitetskih promena. Pad broja muslimana, rast pravoslavne i katoličke zajednice, kao i širenje sekularnog svetonazora, ukazuju na to da se duhovna slika zemlje iz temelja menja. To nije samo promena brojki, već i dokaz da duhovno biće jednog naroda nikada ne miruje – ono u tišini traži, luta i u pravom trenutku ponovo se vraća svom izvornom izvoru svetlosti i nade.
Studija pod nazivom Globalna verska slika, objavljena u ponedeljak 9. juna, drugo je izdanje ovog demografskog izveštaja o religijama, koje "Pew Research Center" sprovodi od 2010. godine.
Otac Mojsije Mekferson, bivši krovopokrivač i otac petoro dece, postao je viralna zvezda zahvaljujući svojim porukama o sirovoj muškosti, pravoslavlju i ulozi muškarca kao stuba porodice
U razgovoru sa Skotom Hortonom, poznati voditelj izneo je tezu da su Sjedinjene Američke Države, od bombardovanja Nagasakija do sukoba u Siriji i na Balkanu, uvek bile na strani onih koji ubijaju hrišćane, naglašavajući da takvi izbori nisu slučajni, već strateški.
Dok su vernici slavili praznik Svetih apostola Petra i pala, košarkaš Luka Vildoza kršten je pod svodovima najvećeg srpskog hrama – evo zbog čega je odlučio da promeni veru i kako je njegova odluka ganula Beograd.
U Beogradu se upokojila Mirjana Šakota, žena koja nije tražila slavu, ali je zauvek zadužila srpsku kulturu, Crkvu i pamćenje jednog naroda.
Kroz predavanja, izložbe, recitale i svečane akademije, od 22. do 31. januara publika svih uzrasta učestvovaće u očuvanju i živom svedočenju svetosavskog nasleđa.
Upokoji se mirno u kada je imao sto pet godina.
Pravoslavno učenje naglašava da Bog dopušta iskušenja radi duhovne koristi čoveka, jer se upravo u trenucima bola i nemoći najjasnije pokazuje stanje ljudske vere.
Od dečaka koji se suprotstavio zabrani posta do arhijereja sa najdužim stažom u Srpskoj pravoslavnoj crkvi – podizao je hramove tamo gde ih nije bilo, vratio mošti Svetog vladike Nikolaja u otadžbinu i ostavio delo koje i danas živi.
Hleb blagoslova, molitve i tišine po receptu jednog od najstarijih kuvara na Atosu.
Ovi brzi kolači sa keksom, pistaćima i brusnicama donose raskošni slatki užitak za slavsku trpezu, spremni za posluženje za manje od sat vremena.
Selsko meso, staro jelo iz ruralnih krajeva, vraća se na trpeze kao simbol zajedništva, topline doma i prazničnih okupljanja — a tajna njegovog bogatog ukusa krije se u jednostavnim sastojcima i sporom, strpljivom krčkanju.
Pišinger je jednostavna, ali raskošna poslastica koja vekovima krasi slavske trpeze — savršena za sve koji vole spoj hrskavih oblandi i čokolade, uz miris doma i prazničnu toplinu.
Pripremite ove nežne kolačiće po receptu koji se čuva generacijama i otkrijte kako svaki zalogaj može da probudi sećanja, poveže porodicu i upotpuni praznično slavlje.
Posle decenija duhovne obnove pod vođstvom blaženopočivšeg arhiepiskopa Anastasija, na čelo Pravoslavne crkve u Albaniji staje prvi episkop rukopoložen u obnovljenoj jerarhiji.
Nakon upokojenja poglavara Pravoslavne crkve Albanije, pokrenuta je rasprava o njegovom nasledniku. Grčki mediji prenose da je mitropolit Korčanski Jovan glavni kandidat, ali izbor novog poglavara donosi velike izazove – od crkvenih do geopolitičkih.
U Beogradu se upokojila Mirjana Šakota, žena koja nije tražila slavu, ali je zauvek zadužila srpsku kulturu, Crkvu i pamćenje jednog naroda.
Pravoslavno učenje naglašava da Bog dopušta iskušenja radi duhovne koristi čoveka, jer se upravo u trenucima bola i nemoći najjasnije pokazuje stanje ljudske vere.
Pravoslavno predanje uči da je nemir jedno od glavnih sredstava kojim se čovek slabi iznutra.
Osnovne ikone u svakom pravoslavnom domu jesu ikona Gospoda Isusa Hrista, ikona Presvete Bogorodice i ikona porodične krsne slave.
Zavetni hram na Vračaru večeras je centar molitve i svetlosti, gde se kroz ikone, sveće i melodije proživljava Hristov prvi susret sa Zakonom, duhovno obrezanje srca i početak nove godine po julijanskom kalendaru – događaji koji ne ostavljaju nikog ravnodušnim.
Poglavar Srpske pravoslavne crkve poslao snažnu božićnu poruku o miru, srcu koje treba da se promeni i veri koja ne počinje od spoljašnje veličine, već iznutra.
Crkva Hristovog Rođenja jedna je najstarijih sačuvanih hrišćanskih crkava na svetu, podignuta u 4. veku, u vreme cara Konstantina.
Broj zlatnika simbolizuje godine Isusa Hrista, a vernici veruju da pronalazak dukata donosi blagoslov i napredak za narednu godinu.
Osnovne ikone u svakom pravoslavnom domu jesu ikona Gospoda Isusa Hrista, ikona Presvete Bogorodice i ikona porodične krsne slave.
Kremasta kombinacija oraha, belog luka i začina donosi bogat ukus i jednostavnu pripremu za svaki sto.
Moskovljanin Igor Pribilov otvoreno priča o povratku u svetlost Hrista i svom putu od budističkog reikija do služenja u pravoslavnom hramu.
