Wikimedia/Christian Bickel/Unknown author, Wikipedia
Od ličkog sela do vladičanskog trona, život jednog arhijereja otkriva kako se vera, odgovornost i lično odricanje utkivaju u crkveno pamćenje.
Ime blaženopočivšeg mitropolita dabrobosanskog Nikolaja danas se retko izgovara izvan crkvenih krugova, ali njegov životni put ostavio je trag koji ne bledi ni u pamćenju Srpske pravoslavne crkve, ni u porodičnoj istoriji jednog od najvećih umova koje je srpski rod dao. Kao ujak Nikole Tesle, mitropolit Nikolaj (Mandić) zauzima posebno mesto, ali njegova važnost daleko prevazilazi samu rodbinsku vezu sa slavnim sestrićem.
Zamonašio se kada je ostao udovac
Rođen 1840. godine u ličkom selu Tomingaj, kao Petar Mandić, potekao iz svešteničke porodice, rano je krenuo putem bogoslovlja. Školovanje u Sremskim Karlovcima i Beču oblikovalo ga je u vremenu kada se crkveni poziv merio ličnim odricanjem, a ne društvenim ugledom. Primivši monaški postrig, dobio je ime Nikolaj.
Pre nego što je 1896. godine postavljen za mitropolita dabrobosanskog, služio je kao mitropolit zvorničko-tuzlanski. Upravo u Eparhiji zvorničko-tuzlanskoj stekao je iskustvo arhijereja koji poznaje narod iznutra - njegove strahove, rane i sposobnost da istraje bez velike buke i spoljne zaštite. To iskustvo pokazalo se presudnim u Sarajevu, u okolnostima snažnih političkih pritisaka i nastojanja austrougarskih vlasti da ograniče samostalnost Crkve.
Mitropolit Nikolaj Mandić nije birao put otvorenog sukoba. Umesto toga, oslanjao se na strpljenje, pravnu preciznost i lični autoritet. Obnavljao je parohijski život, jačao crkveno školstvo i brinuo o sveštenstvu, uveren da se Crkva čuva dugim pamćenjem i unutrašnjom sabranošću, a ne naglim gestovima.
Godine 1906. počeo je da poboljeva, pa je u raznim lečilištima tražio oporavak. Upokojio se 2. avgusta 1907. godine, u 20 časova, u kupalištu u Opatiji, u 67. godini života. U poslednjim trenucima uz njega je bio riječki paroh, proto Kosanović, dever njegove sestričine Marice Kosanović, rođene sestre Nikole Tesle.
U početku se razmišljalo da bude sahranjen u Rijeci, ali je odluka ubrzo promenjena. Sahrana je obavljena u Sarajevu, uz svetu liturgiju i opelo kojima su prisustvovali brojni arhijereji, sveštenici, predstavnici vlasti i razna izaslanstva.
Foto: Wikipedia / Alfred1896
Saborna crkva u Sarajevu
Najpre je položen u grobnicu mitropolita Georgija Nikolajevića na Koševskom groblju, ali njegovi posmrtni ostaci danas počivaju u Saborna crkva Rođenja Presvete Bogorodice - jednoj od najznačajnijih srpskih svetinja u Bosni i Hercegovini. Upravo tu, u hramu koji je i za života smatrao duhovnim središtem svoje pastirske brige, završen je njegov zemaljski put.
Nasleđe koje nadilazi rodbinske veze
Tri godine posle njegove smrti, zagrebačke novine "Srbobran" objavile su podatak da je mitropolit Mandić svoje imanje ostavio nećaku Nikoli Tesli. Reakcija naučnika bila je u skladu sa njegovim odnosom prema ličnoj koristi - Tesla je sudu uputio pismo u kojem navodi da celokupno nasledstvo poklanja srpskoj školi u Gospiću. Taj čin u novinama je propraćen sa odobravanjem, uz konstataciju da Tesla, i daleko od otadžbine, nije zaboravio narod iz kojeg je potekao.
Profimedia
Nikola Tesla
Tiha veličina koja nadživljava slavu
Mitropolit Nikolaj Mandić nikada nije tražio mesto u senci sestrićeve slave. Njegov život svedoči o drugačijoj vrsti veličine - o arhijereju koji je znao da dostojanstvo Crkve nije lični ukras, već trajna obaveza. I danas, dok njegovi posmrtni ostaci počivaju u sarajevskoj Sabornoj crkvi, njegova priča ostaje svedočanstvo da se vera, odgovornost i tiha istrajnost pamte dublje i duže od svake prolazne slave.
U najnovijem incidentu, zlonamerni napadi na Srpsku pravoslavnu crkvu u Sarajevu donose ozbiljne posledice za slobodu veroispovesti i sigurnost vernika, dok se svakodnevne prepreke sve više pretvaraju u psihološko nasilje.
Uz prisustvo najviših zvaničnika i duhovnih vođa predstavljeno delo koje svedoči o bogatoj kulturnoj i duhovnoj baštini Srba u Sarajevu od 1468. do 1941. godine.
Od Hristovih reči o Pričešću do Tomine sumnje i pažljivo usmerene svetlosti, svaki prizor na čuvenom remek-delu ima svoje značenje, a perspektiva stvara utisak da se i posmatrač nalazi za trpezom.
U besedi za subotu 18. sedmice po Duhovima, Sveti Nikolaj Ohridski i Žički donosi snažno razmišljanje o onome što ljudi smatraju najvećim blagom i o putu kojim se, prema Hristovim rečima, dolazi do Oca.
Pravoslavni vernici danas proslavljaju Svetog velikomučenika Jevstatija po starom kalendaru, dok po novom obeležavaju Svetog sveštenomučenika Dionisija Areopagita. Katolička crkva obeležava Svetog Dionizija Areopagita, Jevreji obeležavaju Šmini aceret, dok muslimani nemaju veliki praznik.
Majka se požalila svetogorskom starcu da joj sin više ne obraća pažnju, a njegov savet bio je neočekivan: da prestane da mu govori šta mora da uradi i da svoju brigu pokaže na drugi način.
Nekadašnji rimski vojskovođa Plakida posle krštenja izgubio je ženu i sinove i 15 godina živeo kao najamnik, a kada ih je ponovo pronašao, zajedno sa njima stradao je za Hrista.
Krsna slava Hrama Rođenja Presvete Bogorodice proslavljena je liturgijom, molitvom i slavskom trpezom, a mitropolit dabrobosanski u besedi je govorio o milosti Božjoj i značaju Presvete Bogorodice u istoriji spasenja ljudskog roda.
Arhimandrit Metodije prvi put u istoriji posetio je Mitropoliju dabrobosansku, donevši blagoslov sa Svete gore, a njegov dolazak dočekan je sa dubokim poštovanjem, molitvenim sabranjem i dodelom najvišeg crkvenog priznanja.
Svečana liturgija u Hramu Presvete Bogorodice, koju je služio mitropolit dabrobosanski Hrizostom, donela je molitvenu radost i ukazala na značaj obnove ove svetinje.
Od Hristovih reči o Pričešću do Tomine sumnje i pažljivo usmerene svetlosti, svaki prizor na čuvenom remek-delu ima svoje značenje, a perspektiva stvara utisak da se i posmatrač nalazi za trpezom.
U besedi za subotu 18. sedmice po Duhovima, Sveti Nikolaj Ohridski i Žički donosi snažno razmišljanje o onome što ljudi smatraju najvećim blagom i o putu kojim se, prema Hristovim rečima, dolazi do Oca.
Majka se požalila svetogorskom starcu da joj sin više ne obraća pažnju, a njegov savet bio je neočekivan: da prestane da mu govori šta mora da uradi i da svoju brigu pokaže na drugi način.
Na Belom kamenu iznad metohijske ravnice čuva se priča o srednjovekovnom čudu, starim rukopisima koji su stigli do Sankt Peterburga, ikonama iz različitih epoha i monahinjama koje danas čuvaju ovu svetinju.
Posle razaranja 2004. godine, u Prizren su se vratili učenici, nastava i crkveno pojanje, a obnovljeni kompleks danas ponovo služi svojoj prvobitnoj nameni.
Crkva Pokrova Presvete Bogorodice podignuta je na mestu za koje predanje kaže da je kneginja Milica na njemu podigla oltar u spomen na kosovske junake, a sada je dobila dar koji treba da traje generacijama.
Obeležavanje godišnjice okupilo je predstavnike Srbije i Severne Makedonije, pripadnike Vojske Srbije i brojne Srbe, uz molitvu za 1.321 vojnika koji počivaju na bitoljskom vojničkom groblju.
Ne kuva se na šporetu, već se svaki plod puni četvrtinom jezgra oraha i peče u šećeru i cimetu. Iz rerne izlazi sočan, mirisan i gust zalogaj, a u tegli može da sačeka hladnije dane.
Dodaj Religija kao željeni izvor na Googlu
