Posle 15 godina postupka, Strazbur je utvrdio da je Turska prekršila prava klirika i osporio tumačenje Lozanskog sporazuma, što može uticati i na druge slučajeve u Istanbulu.
Evropski sud za ljudska prava doneo je odluku koja se smatra istorijskom, pošto je utvrdio da je Turska prekršila osnovna prava klirika Carigradske patrijaršije. Ova presuda otvara novo poglavlje u odnosima između Ankare i pravoslavne zajednice u Istanbulu.
Sud je presudio u korist dvojice pravoslavnih sveštenika koji su pokrenuli postupak protiv Turske, jer im je bilo uskraćeno pravo da budu birani u uprave grčko-pravoslavnih vakufa. Turske vlasti su godinama opravdavale tu praksu pozivanjem na tumačenje Lozanskog sporazuma, koje je Sud ocenio kao neutemeljeno i proizvoljno.
Postupak je trajao oko petnaest godina i danas se smatra važnom prekretnicom u zaštiti verskih i manjinskih prava u Turskoj.
Pravni savetnik Carigradske patrijaršije, Paris Asanakis, ocenio je presudu kao istorijsku i istakao da ovom odlukom prestaje da važi dugogodišnja praksa Generalne direkcije za vakufe u Turskoj, piše portal vimaorthodoxias.gr.
On je objasnio da su turske vlasti tvrdile kako Lozanski sporazum zabranjuje kliricima Carigradske patrijaršije da učestvuju u upravljanju institucijama grčko-pravoslavne zajednice.
Sud je, međutim, jasno naveo da takvo tumačenje nema uporište u pravnim normama i da nije potvrđeno u sudskoj praksi u Turskoj.
Posebna težina ove odluke ogleda se u tome što je Sud u Strazburu prvi put utvrdio povredu člana 9 Evropske konvencije o ljudskim pravima, koji garantuje slobodu veroispovesti, na štetu pripadnika pravoslavne zajednice u Turskoj.
Vakufi su dobrotvorne i verske ustanove koje potiču iz osmanske i islamske tradicije. Oni upravljaju crkvama, školama, bolnicama, grobljima i drugim institucijama koje služe verskim i manjinskim zajednicama.
U slučaju pravoslavne zajednice u Istanbulu, vakufi imaju ključnu ulogu u održavanju istorijskih crkava, škola i drugih zajedničkih ustanova koje su duhovno povezane sa Carigradskom patrijaršijom.
Iako je Turska povremeno najavljivala reforme, godinama je zadržavala ograničenja koja se odnose na izbor klirika u uprave ovih institucija. U praksi je učešće uglavnom bilo ograničeno na laičke predstavnike zajednice.
Postupak pred Sudom pokrenuli su pokojni Genadios Mavrakis i Georgios Kasapoglu.
Gennadios Mavrakis bio je direktor Velike škole nacije i ranije je učestvovao u upravi jednog vakufa dok je bio laik. Međutim, nakon što je rukopoložen za sveštenika, turske vlasti su ga isključile iz upravljačkih tela, pozivajući se na isto tumačenje Lozanskog sporazuma.
Žalbe su se odnosile i na vakuf Bogorodice u Bešiktašu, kao i na istorijski hram Svetih Konstantina i Jelene u Samatiji.
Odluka iz Strazbura mogla bi da utiče i na druge nerešene slučajeve grčko-pravoslavne zajednice u Turskoj. Posebnu pažnju privlači slučaj Vakufa Valukli.
Ovaj istorijski vakuf upravlja velikim zemljišnim posedom, bolnicom, domom za stare i značajnom nepokretnom imovinom. Izbori za njegovu upravu nisu održani već oko 35 godina.
Istovremeno, pred Evropskim sudom i dalje se vodi više postupaka koje su pokrenuli klirici, što dodatno pojačava pritisak na turske vlasti da promene dosadašnju praksu.
Sud u Strazburu je posebno naglasio značaj verskih i kulturnih udruženja u demokratskom društvu. U presudi se ističe da poštovanje verske i kulturne raznolikosti predstavlja osnovu društvene stabilnosti.
Ovaj slučaj prate i grčka strana i evropske institucije, jer se direktno odnosi na položaj manjina i na obaveze Turske prema Savetu Evrope.
Za mnoge analitičare, reč je o jednoj od najznačajnijih pobeda Carigradske patrijaršije pred međunarodnim sudom poslednjih godina, sa snažnim simboličkim značajem za pravoslavlje i za istorijsko prisustvo pravoslavaca u Istanbulu.
Odlazak bugarskog arhijereja iz hrama Svetog Đorđa u Carigradu, nakon odluke o učešću predstavnika drugih crkava u službi, razotkrio je napetosti koje su se već danima gomilale iza svečanog poretka vaskršnje službe. Mark Linč kritikovao je američku spoljnopolitičku pasivnost, najavljujući zakonodavne i ekonomske mere prema Turskoj dok ne dođe do promene statusa Aja Sofije. Dok patrijarh carigradski Vartolomej upozorava na nuklearne rizike i posledice rata u Ukrajini, iz Moskve stižu optužbe koje dodatno produbljuju već narušene odnose među crkvenim centrima moći. Carigradski patrijarh poručio je da se približavanje Carigradske i Rimokatoličke crkve nastavlja i ocenio da je obnova punog zajedništva istorijski proces koji više ne može da se zaustavi.
Joaquin Ossorio Castillo/Shutterstock
Šta su vakufi
Sveštenici koji su pokrenuli postupak
Valukli i nova pravna pitanja
Poruka o verskoj slobodi i manjinama
Duhovna riznica
21:08 | 25.04.2026
SKANDAL U CARIGRADSKOJ PATRIJARŠIJI: Bugarski vladika Isak napustio liturgiju zbog jeresi
Duhovna riznica
22:02 | 28.04.2026
U AMERICI POKRENUTA INICIJATIVA DA SE AJA SOFIJA VRATI PRAVOSLAVLJU: Kandidat za američki Senat obećao povratak svetinje Pravoslavnoj crkvi
Duhovna riznica
20:41 | 05.05.2026
ODNOSI IZMEĐU MOSKOVSKE I CARIGRADSKE PATRIJARŠIJE SVE NAPETIJI: Nove uzajamne optužbe iz dva najveća centra pravoslavlja
Duhovna riznica
21:56 | 15.05.2026
OBNOVA JEDINSTVA PRAVOSLAVACA I KATOLIKA JE NEIZBEŽNA: Odjeknula poruka patrijarha Vartolomeja na godišnjici izbora pape Lava
Vaš komentar je uspešno snimljen i biće vidljiv nakon verifikacije administratora portala.
Posle 15 godina postupka, Strazbur je utvrdio da je Turska prekršila prava klirika i osporio tumačenje Lozanskog sporazuma, što može uticati i na druge slučajeve u Istanbulu.
Srodnik Svetog Pavla i jedan od Sedamdesetorice, upamćen je kao misionar koji je Jevanđelje nosio kroz rimske provincije, rušio paganske hramove i zajedno sa Svetom Junijom svedočio veru kroz propoved, čudesa i mučeništvo.
Dok su vernici u tišini prilazili Časnom pojasu i ostavljali priloge, malo ko je slutio da će ti darovi postati pomoć porodicama na Kosovu i Metohiji koje žive u neizvesnosti, ali čuvaju veru i ognjišta.
Crkva se ne stidi svojih upokojenih, nego ih pamti sa poštovanjem i ljubavlju, istakao je otac Dejan.
Pouka svetogorskog starca otkriva kako se iz osećaja nepravde rađa sukob među ljudima i na koji način se taj tihi mehanizam može prekinuti pre nego što preraste u razdor između najbližih.
Kimberli Gilfojl, nekadašnja voditeljka i tužiteljka, primila je svetinju sa Atosa u gestu koji je u prvi plan stavio duhovnu simboliku, a ne protokol i funkciju.
Netaknuta priroda i isposnica Svetog Zosima nalaze se u jedinstvenoj celini koja sada dobija i dodatnu međunarodnu važnost.
Poslednji ispraćaj 12-godišnjeg sina protojereja Ostoje Kneževića i popadije Viktorije duboko potresa vernike i bližnje, ostavljajući porodicu u tišini, molitvi i najtežem iskušenju koje jedan dom može da doživi.
Mi, naglašava otac Ljubo, ne služimo bogu vatre!
Porodica, sveštenstvo i verni narod oprostili su se od sina sveštenika Ostoje Kneževića, dok je mitropolit crnogorsko-primorski u besedi poručio da se bol nosi krstom Hristovim, a da se duša čistote sabira u večnom životu.
Sud u Strazburu odlučuje hoće li Evropa ukloniti Hrista sa javnih površina i zaboraviti svoje duhovne korene.
Crkva se ne stidi svojih upokojenih, nego ih pamti sa poštovanjem i ljubavlju, istakao je otac Dejan.
Pouka svetogorskog starca otkriva kako se iz osećaja nepravde rađa sukob među ljudima i na koji način se taj tihi mehanizam može prekinuti pre nego što preraste u razdor između najbližih.
Hiljade ljudi satima čekaju u tišini pred Časnim pojasom, stvarajući prizor koji menja sliku grada i otvara pitanje duhovne stvarnosti Srbije.
U besedi za petak 7. sedmice po Vaskrsu, Sveti Nikolaj Ohridski i Žički ukazuje na stvarnost u kojoj se ljudske osude preobražavaju, a ono što je poniženo dobija novo, uzvišenije značenje.
Otvarajući predavanje igumana Jefrema, patrijarh srpski saopštio blagu vest da se boravak Časnog pojasa produžava zbog velikog broja vernika koji danima pristižu iz cele Srbije i regiona.
Od ranog jutra kolone vernika slivale su se ka tumanskoj svetinji na presvlačenje moštiju Svetog Zosima, dok je posle liturgije ogromna litija krenula kroz šumu ka isposnici svetitelja.
Od Vaznesenjske crkve do Hrama Svetog Save slivala se nepregledna reka vernog naroda, dok je jedna od najvećih svetinja pravoslavlja prvi put posle više vekova proneta ulicama prestonice.
Čudotvorni pojas svečano je dočekan u porti Vaznesenjske crkve u Beogradu, uz najviše crkvene počasti i more vernika koje je ispunilo centar prestonice.
Dok se kumovi sve češće biraju po interesu i trenutnoj koristi, poruka blaženopočivšeg patrijarha Pavla vraća pažnju na ono što se ne vidi na prvi pogled.
Jednostavan recept iz pravoslavne tradicije spaja šumske plodove, miris luka i sporo pečenje pod sačem, u jelo koje je hranilo generacije tokom posta.
Krvnik je pokušavao da ga natera da uzvikne "Živio Pavelić", ali odgovor starca iz Hercegovine i danas se pamti kao jedna od najpotresnijih scena iz vremena logora smrti.
Dodaj Religija kao željeni izvor na Googlu
