DANAS JE CRKVENA NOVA GODINA: Evo kako SPC obeležava ovaj praznik - Načalo indikta

Za Srpsku pravoslavnu crkvu, 14. septembar po novom kalendaru (1. septembar po starom),nije samo još jedan datum u kalendaru. Toga dana počinje nova crkvena godina, a vernici se na bogosluženjima mole za blagoslov vremena koje je pred njima. Ovaj praznik poznat je kao Načalo indikta i u sebi čuva tragove drevnog načina računanja vremena, ali i duboku hrišćansku poruku o vremenu kao Božjem daru.

Dok građanska godina počinje u januaru, Crkva svoj novi godišnji krug započinje u septembru. Tada se u hramovima upućuju molitve Bogu za blagoslov godine koja dolazi, za rodnost zemlje, blagorastvorenje vazduha, mir i dobro svih ljudi.

Prvi vaseljenski sabor odredio je da crkvena godina počinje 1/14. septembra. Sveta Crkva ovaj dan molitveno praznuje kao Načalo indikta, praznik koji povezuje drevnu istoriju računanja vremena sa hrišćanskim shvatanjem godine kao dara Božjeg.

Kako je nastao pojam indikt

Reč „indikt“ potiče od latinske reči indictio, kojom je označavan ukaz ili odredba na osnovu koje su u Rimskom carstvu određivane poreske obaveze stanovništva. Ovakav način računanja vremena bio je vezan za petnaestogodišnje periode.

Od vremena rimskog cara Adrijana, koji je vladao od 117. do 138. godine, svakih petnaest godina vršena je procena imovine, a zatim su posebnim ukazom određivane poreske obaveze koje je svaki stanovnik imao prema rimskoj državi.

Prikupljena sredstva od poreza, između ostalog, služila su za izdržavanje rimskih vojnika, čija je služba trajala petnaest godina.

Vremenom je reč „indikt“ dobila šire značenje. Počela je da se koristi kao jedinica za računanje vremena, određivanje istorijskih događaja i datiranje pojedinih dokumenata.

Od 312. godine njome je označavan i početak nove godine, koji je tada obeležavan 23. septembra, na dan jesenje ravnodnevice, kada je proslavljan i rođendan rimskog imperatora Oktavijana Avgusta. Od 462. godine početak godine obeležavan je 1. septembra, pa se početak novog godišnjeg ciklusa podudario sa početkom meseca.

Praznik koji Crkva čuva vekovima

Načalo indikta kao crkveni praznik ima veoma staru tradiciju. Pominje se u Vasilijevom minologiju iz 10. veka, gde je zabeleženo da je Gospod Isus Hristos hrišćanima darovao ovaj sveti praznik i da mu, revnosno ga proslavljajući, blagodarimo.

Ovo svedočanstvo govori o drevnosti proslavljanja Načala indikta. Pojedini liturgičari pretpostavljaju da je običaj proslavljanja ovog praznika ustanovljen još u 4. ili 5. veku. Ipak, najstarija relevantna svedočanstva o njegovom bogoslužbenom proslavljanju potiču iz 8. veka, iz spisa Svetog Teodora Studita.

Tako je praznik koji je nastao na temeljima drevnog načina računanja vremena vremenom dobio svoje posebno mesto u životu Crkve. Njegova poruka nije vezana samo za početak novog godišnjeg ciklusa, već i za odnos čoveka prema vremenu koje mu je dato.

Za šta se Crkva moli na početku godine

Služba Načala indikta posebno otkriva smisao ovog praznika. Početak nove crkvene godine nije samo promena datuma, već trenutak kada se Crkva zahvaljuje Bogu za sve što je prošlo i moli za blagoslov onoga što tek dolazi.

U bogoslužbenim pesmama vernici mole Gospoda da blagoslovi „venac novog leta blagosti Njegove“. Od Boga, koji je stvorio „dane i noći, vreme i godine“, traži se da osveti i blagoslovi novi godišnji krug.

Moli se i za plodnost zemlje i „blagorastvorenje vazduha“, ali i za mir, zdravlje i zaštitu ljudi. U tim molitvama jasno se vidi da Pravoslavna crkva vreme ne posmatra samo kao niz dana koji prolaze. Svaka nova godina predstavlja i novi dar, novu priliku i novo vreme koje čovek treba da ispuni dobrim.

Zato je Načalo indikta ujedno i praznik zahvalnosti. U službi praznika vernici zahvaljuju Gospodu za dobra koja im je već podario, ali istovremeno mole da ih kroz godinu koja dolazi prati Njegov blagoslov.

Jevanđelje o „prijatnoj godini Gospodnjoj“

Posebno mesto u prazničnoj službi ima Jevanđelje o Hristovom odlasku u nazaretsku sinagogu. Tamo je Gospod pročitao reči proroka Isaije:

„Duh Gospodnji je na Meni, zato Me pomaza da blagovestim siromasima; posla Me da iscelim skrušene u srcu; da propovedam zarobljenima da će biti pušteni, i slepima da će progledati; da oslobodim potlačene i da propovedam prijatnu godinu Gospodnju.“

Ove reči daju posebnu dubinu prazniku. „Prijatna godina Gospodnja“ nije samo oznaka novog perioda koji počinje. Ona govori o vremenu Božje milosti, oslobođenja i isceljenja.

Zbog toga početak crkvene godine ima i snažnu duhovnu poruku. Pred vernicima nije samo novi niz meseci i datuma, već nova prilika za molitvu, pokajanje, praštanje, ljubav i činjenje dobra.

Od Načala indikta počinje novi bogoslužbeni krug

Crkvena nova godina označava početak godišnjeg bogoslužbenog kruga. Tokom njega smenjuju se praznici kojima Crkva iz godine u godinu čuva sećanje na najvažnije događaje iz istorije spasenja, kao i uspomenu na svetitelje koji su svojim životom svedočili veru.

Prvi praznik u tom novom krugu jeste Rođenje Presvete Bogorodice, Mala Gospojina, koji se proslavlja 21. septembra po novom kalendaru.

Od današnjeg Načala indikta pred vernicima se tako otvara novi put kroz crkvenu godinu. Jedan praznik vodi ka drugom, a svaki od njih donosi svoju poruku, molitvu i podsećanje na Hrista, Presvetu Bogorodicu i svetitelje.

Zato početak crkvene godine nije samo datum u kalendaru. Crkva ga dočekuje molitvom i zahvalnošću, podsećajući vernike da vreme koje im je dato nije nešto što se podrazumeva, već dar koji treba primiti sa zahvalnošću i ispuniti smislom.

Na dan Načala indikta zato se ne slavi samo početak novog vremenskog ciklusa. Crkva moli Boga da blagoslovi godinu pred nama, zemlju i vazduh, domove i porodice, svakodnevni život i rad, ali i da čoveku podari snagu da kroz novo vreme ide sa verom, nadom i zahvalnošću.

BONUS VIDEO

 

 

Ostavite komentar

Пошаљи коментар

Vaš komentar je uspešno snimljen i biće vidljiv nakon verifikacije administratora portala.

0 Komentara