Shutterstock//All for you friend, Printscreen/milutinmilankovic.rs/ /All for you friend, Printscreen/milutinmilankovic.rs/
Pravoslavne crkve koje su prihvatile reformisani julijanski, odnosno Milankovićev, kalendar Božić slave 25. decembra po građanskom kalendaru.
Božić, praznik rođenja Isusa Hrista, jedan je od najznačajnijih hrišćanskih praznika i obeležava se u svim hrišćanskim crkvama. Ipak, datum njegovog proslavljanja nije isti kod svih vernika. Dok većina hrišćanskog sveta Božić slavi danas 25. decembra, deo pravoslavnih crkava ovaj praznik obeležava 7. januara.
Razlog za ovu razliku ne leži u veri ili učenju Crkve, već u upotrebi različitih kalendara.
Osnova za razumevanje ove razlike nalazi se u istoriji kalendara. U hrišćanskom svetu su tokom vekova korišćena dva glavna kalendarska sistema: julijanski i gregorijanski kalendar. Julijanski kalendar uveo je rimski car Julije Cezar 45. godine pre nove ere i on je vekovima bio u širokoj upotrebi.
Međutim, s vremenom se pokazalo da ovaj kalendar ne prati precizno sunčevu godinu, zbog čega je dolazilo do postepenog pomeranja datuma u odnosu na astronomske cikluse.
Zbog tih odstupanja 1582. papa Grgur XIII uveo je gregorijanski kalendar, koji je preciznije usklađen s kretanjem Zemlje oko Sunca. Većina zapadnog sveta postepeno su prihvatile ovaj kalendar u građanskoj upotrebi. Danas gregorijanski kalendar koristi gotovo ceo svet.
Razlika između julijanskog i gregorijanskog kalendara trenutno iznosi 13 dana. Zbog toga datum 25. decembar po gregorijanskom kalendaru pada na 7. januar po julijanskom kalendaru. Upravo iz tog razloga deo pravoslavnih crkava Božić slavi 7. januara, iako ga po crkvenom kalendaru i dalje obeležava 25. decembra.
U pravoslavnom svetu pitanje kalendara ponovo je otvoreno početkom 20. veka. Na Svepravoslavnom kongresu u Carigradu 1923. godine razmatrana je kalendarska reforma, a tom prilikom je prihvaćen reformisani julijanski kalendar, poznat i kao Milankovićev kalendar, po srpskom naučniku Milutinu Milankoviću koji ga je matematički i astronomski izradio.
Milankovićev kalendar predstavlja najprecizniji kalendar do danas. On se za nepokretne praznike, uključujući Božić, u potpunosti poklapa sa gregorijanskim kalendarom sve do 2800. godine, ali je koncipiran kao reforma julijanskog sistema
Međutim, Milankovićev kalendar nije prihvaćen od svih pravoslavnih crkava. Njegovo usvajanje dovelo je do podele u praksi: jedan deo pravoslavnog sveta prihvatio je reformisani julijanski kalendar za obeležavanje nepokretnih praznika, dok je drugi deo odbio reformu i zadržao stari julijanski kalendar u bogoslužbenoj upotrebi.
SPC
SPC nije prihvatila revidirani julijanski kalendar i Božić slavi 7. januara
Pravoslavne crkve koje su prihvatile reformisani julijanski, odnosno Milankovićev, kalendar danas Božić slave 25. decembra po građanskom kalendaru. Među njima su Carigradska (Vaseljenska) patrijaršija, Grčka pravoslavna crkva, Rumunska pravoslavna crkva, Bugarska pravoslavna crkva, Antiohijska patrijaršija, Kiparska pravoslavna crkva i Pravoslavna crkva u Češkoj i Slovačkoj.
S druge strane, pravoslavne crkve koje nisu prihvatile Milankovićev kalendar i koje su ostale pri starom julijanskom kalendaru Božić slave 7. januara po građanskom računanju vremena. To su Srpska pravoslavna crkva, Ruska pravoslavna crkva, Jerusalimska patrijaršija, Gruzijska pravoslavna crkva, Makedonska pravoslavna crkv, kao i manastiri na Svetoj Gori.
Važno je naglasiti da sve pravoslavne crkve, bez obzira na kalendar koji koriste, Božić slave istog dana po svom crkvenom računanju vremena - 25. decembra. Razlika se odnosi isključivo na kalendarski sistem kojim se taj datum određuje u odnosu na savremeni građanski kalendar.
Zašto katolici i pravoslavci ne slave Božić istog dana i zašto su neki pravoslavci slavili Hristovo rođenje 25. decembra, a drugi će 7. januara, objašnjava kulturolog i verski analitičar Jovan Janjić.
U jubilarnoj godini posvećenoj 850. godišnjici rođenja Svetog Save, patrijarhova božićna poslanica osvetljava put jedinstva, ljubavi i bratoljublja, uz apel za mir na Kosovu i Metohiji i podsećanje na značaj poštovanja mladosti i zajedništva.
Na platou ispred Hrama Svetog Save, vernici su uživali u tradicionalnom lomljenju česnice od 250 kilograma brašna, a Unija pekara Srbije podelila je 4.000 krstića i više od 3.000 paketića.
Dok Jovanjdan u mnoge domove dolazi i kao krsna slava, Crkva podseća na molitvu koja se ne čita iz navike, već kao iskrena potreba da se čovek vrati sebi, veri i pokajanju.
Kroz lik Svetog Jovana Krstitelja, Sveti Nikolaj Ohridski i Žički govori o najtežem koraku u duhovnom životu: trenutku kada čovek prestaje da upravlja svojim putem i usudi se da ga poveri Bogu.
Pravoslavni vernici danas proslavljaju Sabor Svetog Jovana Krstitelja – Jovanjdan po starom kalendaru i Svetog Jevtimija Velikog po novom. Katolici obeležavaju Svete Sebastijana i Fabijana, dok muslimani i Jevreji nemaju veliki verski praznik.
Veliki pravoslavni duhovnik 20. veka podseća nas da tuga nije prirodna za one koji veruju i otkriva put ka unutrašnjem miru kroz nadu, radost i Božiju ljubav.
Selsko meso, staro jelo iz ruralnih krajeva, vraća se na trpeze kao simbol zajedništva, topline doma i prazničnih okupljanja — a tajna njegovog bogatog ukusa krije se u jednostavnim sastojcima i sporom, strpljivom krčkanju.
Pišinger je jednostavna, ali raskošna poslastica koja vekovima krasi slavske trpeze — savršena za sve koji vole spoj hrskavih oblandi i čokolade, uz miris doma i prazničnu toplinu.
Pripremite ove nežne kolačiće po receptu koji se čuva generacijama i otkrijte kako svaki zalogaj može da probudi sećanja, poveže porodicu i upotpuni praznično slavlje.
Dok Jovanjdan u mnoge domove dolazi i kao krsna slava, Crkva podseća na molitvu koja se ne čita iz navike, već kao iskrena potreba da se čovek vrati sebi, veri i pokajanju.
Kroz lik Svetog Jovana Krstitelja, Sveti Nikolaj Ohridski i Žički govori o najtežem koraku u duhovnom životu: trenutku kada čovek prestaje da upravlja svojim putem i usudi se da ga poveri Bogu.
Veliki pravoslavni duhovnik 20. veka podseća nas da tuga nije prirodna za one koji veruju i otkriva put ka unutrašnjem miru kroz nadu, radost i Božiju ljubav.
Šta se zaista dešava u hramovima u ove dane, zašto se voda ne svodi na „lek za sve“ i kako Crkva gleda na agijasmu, njenu snagu i njenu svrhu u životu vernika.
Zavetni hram na Vračaru večeras je centar molitve i svetlosti, gde se kroz ikone, sveće i melodije proživljava Hristov prvi susret sa Zakonom, duhovno obrezanje srca i početak nove godine po julijanskom kalendaru – događaji koji ne ostavljaju nikog ravnodušnim.
Poglavar Srpske pravoslavne crkve poslao snažnu božićnu poruku o miru, srcu koje treba da se promeni i veri koja ne počinje od spoljašnje veličine, već iznutra.
Stefan Popović zaplivao je sa društvom na plaži u Australiji i, u hladnim talasima kod Geelonga, pokazao da se praznik i tradicija ne vezuju za geografiju, već za veru koja putuje zajedno sa čovekom.
