Zajednički stav svih pravoslavnih vladika koje su govorile o kremaciji jeste da spaljivanje tela pokojnika nema nikakve veze sa pravoslavljem, ni teološki ni crkveno-pravno. Jednoglasni su da se kremacija ne može smatrati „alternativnim oblikom“ sahrane unutar pravoslavnog etosa.
Episkopi su naglasili da Crkva ne donosi stavove prema sociološkim ili emocionalnim kriterijumima. Njeno mišljenje zasniva se na Otkrivenju, Tradiciji i praksi Crkve koja traje više od dve hiljade godina. Kako su precizno rekli, država i njeni zakoni su jedno, a Crkva i vera vernika drugo.
Hrist kao nepokolebljivi uzor
U središtu svih izjava vladika nalazi se ličnost Isusa Hrista. Episkopi su istakli da Hristos nije kremiran, već je sahranjen – i to na specifičan način: u telu, u grobnici, s poštovanjem, u tišini i u iščekivanju Vaskrsenja. Hristova sahrana nije samo istorijska činjenica, već dogmatski događaj, nerazdvojno povezan sa Vaskrsenjem.
Kao što su objasnili, ko prihvata Vaskrsenje, prihvata i sahranu. Kremacija, naprotiv, potiče iz pogleda na svet koji umanjuje značaj tela i tretira ga kao prolazno, nevažno ili čak smetajuće.
Telo kao hram Svetog Duha
Episkopi su objasnili da u pravoslavnoj teologiji telo nije zatvor duše, već hram Svetog Duha. Kroz telo se krštavamo, kroz telo pričešćujemo, kroz telo molimo i kroz telo se osvećujemo. Zbog toga Crkva odaje poštovanje telu i nakon smrti - kroz opelo, tamjan, poljubac i sahranu.
Kremacija, kako su naglasili, simbolički poništava ovu teologiju jer odražava logiku nestajanja, a ne iščekivanja. Nije slučajno što je istorijski kremacija bila povezana s paganskim ili istočnim filozofskim učenjima, a ne sa hrišćanskom verom.
Pouka velikih Svetih Otaca
Episkopi su se u svojim izjavama jasno pozivali na velike Oce Crkve. Jovan Zlatousti više puta ističe da telo učestvuje u spasenju i da zbog toga zaslužuje poštovanje. U svojim besedama naglašava da i mrtvo telo zaslužuje poštovanje jer je bilo „saradnik“ duše u borbi za vrlinu.
Vasilije Veliki ističe da način na koji ispraćamo preminule otkriva šta zaista verujemo o Vaskrsenju. Prema njegovim rečima, sahrana je čin nade, dok prakse koje narušavaju ovu tradiciju narušavaju i pravoslavni duh.
Grigorije Niski govori o svetosti ljudskog tela i naglašava da telo zadržava vezu sa ličnošću i nakon smrti. Telo nije „anonimni materijal“, već nosilac sećanja i odnosa.
Pastoralna odgovornost i teološka jasnoća
Poseban naglasak stavljen je na pastoralni aspekt. Vladike su jasno naglasile da Crkva ne osuđuje ljude, već dela koja su protivna njenoj teologiji. Ko izabere kremaciju, čini to sa ličnom odgovornošću, znajući da Crkva ne može da služi opelo jer bi to predstavljalo teološku kontradikciju.
Kako su istakli, Crkva ne može da blagoslovi delo koje poništava samu poruku Vaskrsenja, koja je srž hrišćanske vere.
Vaskrsenje je temelj vere i nade pravoslavlja
Na kraju, episkopi iz svih regiona Grčke složili su se u jednoj poruci: Crkva može da saoseća, prati i prigrli čoveka, ali ne može da pregovara o istini. Kremacija može biti izbor društva koje se udaljava od misterije smrti, ali ne može biti izbor Crkve koja živi i diše vaskrsenjem.
Episkopi su posebno istakli današnju konfuziju oko smrti, sa pojmovima „pravo“, „olakšica“ ili „moderan izbor“. Naglasili su da Crkva ne zanemaruje bol, finansijske teškoće ili praktične potrebe porodica, ali ne može dozvoliti da se smrt pretvori u običan upravljački događaj, odvojen od misterije života i večnosti.
Sahrana, osim što je teološki čin, ima i duhovnu ulogu: podseća čoveka na njegove granice, poziva na pokajanje i uključuje ga u molitvu Crkve za preminule. Grob nije mesto zaborava, već znak sećanja, molitve i nade. Suprotno tome, kremacija često vodi ka tihoj eliminaciji ličnosti iz kolektivnog, a ne samo crkvenog pamćenja.
Episkopi su naglasili da je danas više nego ikada potrebna jasna i nedvosmislena poruka. Crkva mora govoriti s ljubavlju, ali i istinom, bez straha da će biti proglašena „stroga“ ili „van vremena“. Kako su rekli: „Crkva ne sledi vreme; pozvana je da ga osvetli.“
Uz ovu napomenu, poruka episkopa postaje još jasnija: stav Crkve o kremaciji nije pitanje tradicije ili običaja, već pitanje vere, identiteta i nade u Vaskrsenje. Pravoslavlje znači sahranu, iščekivanje i Vaskrsenje. Ne kremaciju, ne nestajanje, ne zaborav.
Čin opela je zaupokojeno bogosluženje, koje se nad upokojenim služi samo jednom. U tome je njegova suštinska razlika od drugih zaupokojenih službi, koje mogu da se služe više puta kao što su, primera radi parastosi, litije, kaže sveštenik.
Javnost je šokirana vestima o nezakonitom balsamovanja preminulih u Solunu, a istraga razotkriva mrežu korupcije u kojoj učestvuju mrtvozornici i privatnici, sa šokantnim detaljima o poslovima sa telima preminulih.
Duhovnici sa Svete gore i profesori teologije sve snažnije opominju: svet više nije isti, a ono što dolazi možda nas zatiče nespremne. Od zaborava svetoga do potpune digitalne kontrole, sedam zabrinjavajućih znakova svedoče da vreme milosti ubrzano ističe.
Godinama vernici žive u zabludi o spaljivanju pokojnika – otac Slobodan Lukić otkriva istinu koju mnogi ne žele da čuju.
Uz zvuke molitve i tišinu ispunjenu bolom, hiljade ljudi u ispratile su libanskog džez umetnika, sina legendarne pevačice Fejruz i jednog od najvećih muzičkih buntovnika arapskog sveta.
Prema učenju Crkve, bez krštenja nije moguće pristupiti ostalim svetim tajnama, niti se u potpunosti uključiti u liturgijski i duhovni život zajednice.
