SKRIVENI BISER PRAVOSLAVLJA KOJI VIŠE OD DVA VEKA ČUVA GLAS VELIKOG SVETITELJA: Posetili smo Kapelu Svetog Kozme Etolskog u albanskoj Himari! (FOTO, VIDEO)

Na obali Jonskog mora, u južnom delu Albanije, u istorijskoj Himari koja vekovima čuva tragove pravoslavnog života i tradicije, nalazi se jedno od najznačajnih svetilišta posvećenih Svetom Kozmi Etolskom.

Mala kapela, smeštena uz glavni put, na mestu za koje se veruje da je u 18. veku na njemu propovedao ovaj veliki pravoslavni misionar, danas predstavlja dragoceni spomenik vremena u kojem je jedan monah sa Svete Gore obilazio krajeve pod osmanskom vlašću, okupljao narod i pozivao ga da sačuva veru, zajedništvo i obrazovanje.

Na prvi pogled skromna građevina, Kapela Svetog Kozme, u sebi nosi priču dugu više od dva veka. Njeni zidovi svedoče o istoriji koja nije bila laka - o vremenu Osmanskog carstva, kada je Sveti Kozma prolazio kroz ove krajeve, o stradanju svetitelja koji je život završio kao mučenik, ali i o kasnijim decenijama kada su mnoge pravoslavne svetinje u Albaniji bile zatvarane i rušene.

 

Prema predanju koje se čuva u Himari, upravo na ovom mestu Sveti Kozma Etolski okupljao je narod i držao svoje propovedi. Kao potvrda starosti svetilišta navodi se kameni natpis pronađen na jednom od kamenova stare kapele, na kojem je ispisan datum 10. januar 1796. godine. Taj natpis svedoči da je na ovom mestu, svega nekoliko godina nakon mučeničke smrti Svetog Kozme, postojala crkva podignuta u njegov spomen.

Sveti Kozma Etolski - monah koji je izašao među narod

Sveti Kozma Etolski rođen je oko 1714. godine u Etoliji, u današnjoj Grčkoj. U svetu je nosio ime Konstantin, a od mladosti se posvetio učenju i duhovnom životu. Školovao se u poznatim učilištima svog vremena, a potom je otišao na Svetu Goru, gde se zamonašio u manastiru Filoteju i dobio ime Kozma.

Iako je mogao da ostane u miru svetogorskog života, osećao je snažan poziv da izađe među narod. U to vreme veliki deo Balkana nalazio se pod vlašću Osmanskog carstva, a pravoslavno stanovništvo suočavalo se sa brojnim teškoćama - siromaštvom, neobrazovanošću i pritiscima koji su ugrožavali očuvanje vere i tradicije.

Republika

 

Sa blagoslovom Crkve, Sveti Kozma započeo je svoja velika misionarska putovanja. Kretao se peške kroz sela i gradove Grčke, Epira i današnje Albanije. Nije imao bogatstvo ni pratnju, već samo krst i Jevanđelje. Govorio je jednostavnim jezikom koji je narod mogao da razume, okupljajući ljude na trgovima, kod crkava i na mestima gde bi se zaustavio tokom svojih putovanja.

Njegove propovedi nisu bile samo poziv na molitvu. Sveti Kozma je posebno naglašavao značaj obrazovanja i otvaranja škola. Smatrao je da narod koji nema znanje teško može da sačuva svoju veru i identitet. Zato je svuda gde je dolazio podsticao roditelje da obrazuju decu i zalagao se za osnivanje škola.

Himara – mesto njegovih propovedi

Jedno od mesta u kojem je ostavio dubok trag bila je upravo Himara, a narod tvrdi da se upravo tu najduže i zadržao. Ovaj grad, smešten između planina i mora, vekovima je bio važno središte pravoslavnog života. I u vreme osmanske vlasti, kada je Sveti Kozma boravio ovde, pravoslavna zajednica nastojala je da sačuva svoju veru, običaje i crkvenu tradiciju.

Predanje govori da je Sveti Kozma u Himari ukazivao na značaj zajedničke molitve i jedinstva vernika. U to vreme postojalo je mnogo manjih porodičnih bogomolja, ali je svetitelj želeo da se narod okuplja kao jedna zajednica oko zajedničkog hrama.

Republika

 

Za njegovo ime zato se neraskidivo povezuje i Crkva Svih Svetih, koja se nalazi nedaleko od kapele, u starom delu Himare. Ovaj hram predstavlja jedan od najznačajnijih pravoslavnih spomenika u ovom kraju. Prema lokalnom predanju, Sveti Kozma je podstakao njegovo podizanje, želeći da vernici imaju mesto gde će se zajedno okupljati na Svetoj Liturgiji.

Tako kapela Svetog Kozme i Crkva Svih Svetih predstavljaju dve povezane tačke iste istorijske priče. Jedna čuva uspomenu na mesto gde je svetitelj propovedao, a druga na njegovu želju da pravoslavni narod bude sabran u zajedničkoj molitvi.

Mučenička smrt pod osmanskom vlašću

Uticaj Svetog Kozme među narodom bio je veliki, ali je upravo zbog toga postao meta onih koji su se plašili njegovog delovanja. Njegove propovedi okupljale su veliki broj ljudi, a njegovo zalaganje za očuvanje vere i obrazovanja imalo je snažan odjek među pravoslavnim stanovništvom.

Godine 1779. Sveti Kozma je uhapšen i ubijen od strane osmanskih vlasti. Postradao je mučeničkom smrću vešanjem u oblasti Kolkondas, kod Fijera u današnjoj Albaniji. Njegovo telo je, prema predanju, pronađeno u reci Apsos, nakon čega su ga hrišćani sahranili sa velikim poštovanjem.

Wikiepdia

 

Njegova smrt nije ugasila uspomenu na njega. Naprotiv, narod ga je nastavio poštovati kao svetitelja, a njegovo ime ostalo je povezano sa mnogim mestima kroz koja je prošao.

Svetinja koja je preživela rušenje

Kapela Svetog Kozme u Himari, koja je podignuta nekoliko godina posle njegove smrti, doživela je sudbinu mnogih pravoslavnih svetinja u Albaniji tokom komunističkog perioda. Kada je režim Envera Hodže proglasio Albaniju ateističkom državom i zabranio verski život, mnoge crkve i manastiri bili su zatvoreni ili uništeni.

Oko šezdesetih godina 20. veka porušena je i stara kapela Svetog Kozme. Međutim, sećanje na svetitelja i značaj ovog mesta nisu nestali. Nakon pada komunističkog režima i ponovnog uspostavljanja verskih sloboda, vernici su obnovili svetinju. Nova kapela podignuta je svega nekoliko metara od mesta na kojem se nalazila stara crkva, čuvajući tako vezu sa istorijskim mestom.

Danas kapela ponovo prima vernike i putnike. Mnogi koji prolaze kroz Himaru zastaju da se pomole, zapale sveću i odaju poštovanje svetitelju čiji je život bio posvećen služenju Bogu i narodu.

Trag koji vekovi nisu izbrisali

Sa ovog mesta danas se pruža pogled na Jonsko more, isto ono more koje je gledao i Sveti Kozma dok je prolazio kroz ove krajeve pre više od dva i po veka. Promenila su se carstva, granice i vremena, ali je uspomena na njegovu propoved ostala.

Kapela Svetog Kozme Etolskog u Himari zato nije samo mala crkva pored puta. Ona je svedočanstvo o jednom vremenu i jednom čoveku koji je u najtežim okolnostima govorio o veri, nadi i obrazovanju. Zajedno sa obližnjom Crkvom Svih Svetih, ona čuva priču o svetitelju koji je hodao Balkanom pod osmanskom vlašću i koji je svoj život završio kao mučenik, ali čije reči ni posle više od dva veka nisu izgubile snagu.

Ostavite komentar

Пошаљи коментар

Vaš komentar je uspešno snimljen i biće vidljiv nakon verifikacije administratora portala.

0 Komentara