Više od sedam vekova traje sećanje na povratak prvog srpskog arhiepiskopa u Mileševu, događaj koji je postao simbol duhovnog jedinstva i istorijskog pamćenja srpskog naroda.
Srpska pravoslavna crkva 19. maja obeležava spomen Prenosa moštiju Svetog Save, događaj koji je duboko obeležio duhovnu i istorijsku svest srpskog naroda. Tog dana, 1237. godine, mošti prvog srpskog arhiepiskopa prenete su iz bugarskog Trnova u manastir Mileševu, gde su vekovima bile mesto molitve, sabiranja i narodnog pamćenja.
Za srednjovekovnu Srbiju to nije bio samo čin prenosa posmrtnih ostataka jednog svetitelja. Bio je to povratak duhovnog oca narodu koji je oblikovao, učio i mirio.
Sveti Sava upokojio se 1236. godine u Trnovu, tadašnjoj prestonici Bugarske, gde je i sahranjen u crkvi Svetih četrdeset mučenika. Već nakon godinu dana, arhiepiskop Arsenije, Savin naslednik na čelu Crkve, smatrao je da nije dostojno da mošti čoveka koji je podigao srpsku Crkvu i uredio državu ostanu daleko od njegove zemlje.
Sa tom molbom obratio se kralju Vladislavu, Savinom sinovcu, podsećajući ga da je Sveti Sava podneo ogromne trudove za srpski narod, podizao crkve, uspostavljao zakone i uređivao crkveni život. Vladislav je prihvatio taj predlog, ali put do prenosa moštiju nije bio lak.
Bugarski car Asen u početku je odbijao da preda telo svetitelja. Smatrao je da je velika čast što je Sveti Sava skončao upravo u njegovoj zemlji i da bi odlazak moštiju bio gubitak za čitav narod. Tek nakon upornih molbi i događaja koji su u tadašnjoj svesti doživljeni kao Božji znak, car je pristao da mošti budu prenete u Srbiju.
Predanje govori da se kralj Vladislav dugo i sa suzama molio nad Savinim grobom, moleći oproštaj i pomoć. Ubrzo potom, caru Asenu se, prema zapisima, u snu javio anđeo u liku Svetog Save i naredio da dopusti prenos moštiju. Posle toga odluka je promenjena.
Kada je otvoren grob, telo Svetog Save pronađeno je netruležno, a hram je, prema svedočenjima iz žitija, ispunio snažan miris tamjana i mirotočenja. Vest o tome brzo se proširila Trnovom, pa su mnogi dolazili da se poklone svetitelju i traže isceljenje.
Povratak moštiju u Srbiju pretvorio se u veliki narodni događaj. Kralj Vladislav, arhiepiskop Arsenije, episkopi, monasi i narod dočekali su kivot sa velikom svečanošću. Mošti su položene u Vladislavljevu zadužbinu, manastir Mileševu, gde je ubrzo nastalo jedno od najvažnijih duhovnih središta srpskog naroda.
Prisustvo Savinih moštiju imalo je mnogo širi značaj od crkvenog. Njegov grob postao je mesto okupljanja ne samo pravoslavaca već i ljudi drugih vera. Istorijski izvori beleže da su se na Savinom grobu molili i rimokatolici i muslimani, verujući u njegovu svetost i moć isceljenja.
U vekovima turske vlasti Mileševa je bila mnogo više od manastira. Ona je čuvala sećanje na vreme srpske državnosti i samostalnosti. Istoričari navode da su mošti Svetog Save postale simbol narodnog identiteta i duhovnog jedinstva.
Nije slučajno što je upravo nad Savinim moštima bosanski ban Tvrtko 1377. godine krunisan za kralja Srba i Bosne. Ni to što se herceg Stefan Vukčić Kosača nazivao „hercegom od Svetog Save“ nije bilo bez značenja. Ime prvog srpskog arhiepiskopa postalo je simbol duhovnog autoriteta koji je nadživljavao granice država i epoha.
Ličnost Svetog Save ostala je jedinstvena u srpskoj istoriji. Bio je princ koji je napustio dvor i otišao u monahe, diplomata koji je mirio zavađene, osnivač samostalne Srpske crkve, zakonodavac, pisac i putnik koji je stigao do Svete zemlje u vremenu kada su takva putovanja trajala mesecima i nosila veliki rizik.
Njegov uticaj nije prestao ni posle smrti. Naprotiv, vekovima je rastao.
Zato je spaljivanje njegovih moštiju 1594. godine na Vračaru predstavljalo pokušaj da se slomi duhovna snaga srpskog naroda. Posle ustanka banatskih Srba protiv Osmanlija, Sinan-paša naredio je da mošti budu prenete iz Mileševe u Beograd i spaljene, verujući da će time ugasiti Savin kult među Srbima.
Dogodilo se suprotno.
Sećanje na Svetog Savu postalo je još snažnije. Njegovo ime ostalo je utkano u škole, crkve, porodice i narodnu svest, a manastir Mileševa i danas čuva uspomenu na vekove u kojima su mošti Svetog Save bile duhovno središte Srbije.
Zato praznik Prenosa moštiju Svetog Save nije samo podsećanje na jedan događaj iz 13. veka. To je sećanje na vreme kada je čitav narod verovao da se povratkom svetitelja kući vraća i deo njegove snage, nade i duhovnog oslonca.
BONUS VIDEO
Patrijarh Porfirije i episkop Irinej govorili su o nadi, vaskrsenju i pobedi vere na praznik Spaljivanja moštiju Svetog Save pred hiljadama vernika okupljenih u Hramu na Vračaru.
Uz crkvene i državne počasti, dopremljene najdragocenije svetinje povezane sa Svetim Savom i Svetim Simeonom Mirotočivim, relikvije iz Hilandara i predmeti koji su vekovima čuvani daleko od očiju javnosti.
U Galeriji SANU od 15. maja do 19. jula biće prikazan Karejski tipik, uz ikone, relikvije i umetnička dela koja osvetljavaju duhovni i istorijski trag Svetog Save kroz osam vekova srpske istorije.
U Galeriji SANU otvorena je velika izložba povodom 850 godina od rođenja Rastka Nemanjića, a patrijarh Porfirije, Nikola Selaković, Lina Mendoni i Zoran Knežević govorili su o veri, identitetu, kulturi i očuvanju nacionalnog nasleđa.
Kada među ljudima ostanu povreda, ljutnja i ćutanje, poznati duhovnik savetuje da se ne odustaje od drugoga, već da se za njega učini ono što može doneti ispravljenje, pomirenje i drugačiji odnos.
Ne kuva se na šporetu, već se svaki plod puni četvrtinom jezgra oraha i peče u šećeru i cimetu. Iz rerne izlazi sočan, mirisan i gust zalogaj, a u tegli može da sačeka hladnije dane.
Kao dečaci ostali su bez oba roditelja, a sada se jedan od njih bori sa teškim oboljenjem jetre i čeka priliku za nastavak lečenja.
Na kraju otac Bojan upozorava da stalno pucanje zbog sitnica ne može biti način života.
U besedi za petak 18. sedmice po Duhovima Sveti Nikolaj Ohridski i Žički objašnjava kako se u tim rečima otkriva istinita ljudska priroda Gospoda Isusa Hrista i zašto je, uprkos strahu od smrti, prihvatio put Golgote.
Sa nežnom korom, žutom glazurom i bogatim filom od čokolade i oraha, ovaj provereni recept donosi ukus kolača koji je nekada krasio svečane trpeze.
Bog vidi i ono što mi ne možemo.
Na video-snimcima vidi se evakuacija monahinja, dok se u blizini svetinje vatrogasci bore sa vatrenom stihijom.
Dom ima dubok duhovni značaj, jer se u njemu uči ljubavi, praštanju, strpljenju i požrtvovanosti.
Jedan od najpoštovanijih svetitelja novijeg doba ostavio je duboku pouku o blagorodnosti kao najvišem obliku unutrašnje lepote duše.
Tokom pokloničkog putovanja kroz Srbiju, ruski arhijerej sa sveštenstvom posetio je jednu od najznačajnijih svetinja Srpske pravoslavne crkve i poklonio se njenim svetinjama.
Nakon značajnog boravka u Beogradu, sveta relikvija vraćena je u manastir gde vekovima osnažuje dušu srpskog naroda, uz dirljivo slovo mitropolita Atanasija o obnovi Crkve i životu u skladu sa Božanskim promisom.
Leva ruka Svetog Save svečano je dočekana dan uoči velikog praznika i gradske slave - Spasovdana.
Arhijereji, sveštenstvo, monaštvo i verni narod sabraće se u nemanjićkoj zadužbini na bdeniju, liturgiji i trpezi ljubavi
Pravoslavni vernici danas proslavljaju Svete mučenike Trofima, Savatija i Dorimedonta po starom kalendaru, dok po novom obeležavaju Svetog sveštenomučenika Kiprijana. Katolička crkva proslavlja Svete anđele čuvare. Jevreji obeležavaju Hošana Raba, dok muslimani danas nemaju veliki praznik.
U vreme cara Prova Trofim i Savatije odbili su da učestvuju u obredu posvećenom Apolonu, dok je senator Dorimedont zbog svoje vere podelio njihovo stradanje.
Verski kalendar Srpske pravoslavne crkve za 10. mesec 2026. godine, sa detaljima o postu, slavama i danima posvećenim svetiteljima.
Od Začeća Svetog Jovana Preteče do Svetog Luke, porodični praznici nižu se tokom celog meseca, a jedan od najpoznatijih datuma ove godine pada u sredu i obeležava se uz post na ulju.
Na Belom kamenu iznad metohijske ravnice čuva se priča o srednjovekovnom čudu, starim rukopisima koji su stigli do Sankt Peterburga, ikonama iz različitih epoha i monahinjama koje danas čuvaju ovu svetinju.
Posle razaranja 2004. godine, u Prizren su se vratili učenici, nastava i crkveno pojanje, a obnovljeni kompleks danas ponovo služi svojoj prvobitnoj nameni.
U Pećkoj patrijaršiji raste crni dud star oko 750 godina koji čuva narodna kazivanja o opstanku i obnovi srpskog naroda na Kosmetu.
Crkva Pokrova Presvete Bogorodice podignuta je na mestu za koje predanje kaže da je kneginja Milica na njemu podigla oltar u spomen na kosovske junake, a sada je dobila dar koji treba da traje generacijama.
Na Belom kamenu iznad metohijske ravnice čuva se priča o srednjovekovnom čudu, starim rukopisima koji su stigli do Sankt Peterburga, ikonama iz različitih epoha i monahinjama koje danas čuvaju ovu svetinju.
Nekada se kuvao bez mnogo komplikovanja, od namirnica koje su bile pri ruci, a upravo spoj povrća, začina i kremastog završetka daje mu poseban karakter.
Verski kalendar Srpske pravoslavne crkve za 10. mesec 2026. godine, sa detaljima o postu, slavama i danima posvećenim svetiteljima.
Dodaj Religija kao željeni izvor na Googlu
