Još od prvih hrišćanskih vekova, večernje označava tihu i svečanu pripremu duše za novi liturgijski dan.
U bogoslužbenom životu pravoslavne crkve postoje tri kruga bogosluženja: dnevni, sedmični – koji obuhvata molitve i pesme posvećene svakom danu u sedmici, i godišnji – koji obuhvata praznike i dane spomena svetih. Sva tri kruga međusobno se prožimaju u svakoj službi dnevnog ciklusa. Počećemo od večernjeg bogosluženja, jer se njime, prema crkvenom predanju, započinje liturgijski dan. Kako se oblikovao poredak večernjeg bogosluženja, koje je njegovo opšte značenje i struktura?
U prvim vekovima hrišćanstva nisu postojale službe u obliku u kojem ih danas poznajemo – poput večernjeg bogosluženja ili jutrenja. Vernici su se molili u određene časove dana (treći, šesti i deveti), uz kratak kućni molitveni poredak, sastavljen od nekoliko psalama i molitve „Oče naš“.
Večernje bogosluženje se postepeno razvilo iz zajedničke večere – trpeze ljubavi (agape), koja se u početku završavala svetom liturgijom i pričešćem.
Kasnije je sveta liturgija preneta u jutarnje časove, dok je trpeza ljubavi prerasla u milosrdnu i spomen-vecheru. Tada je staro večernje sabranje počelo da dobija svoj sopstveni molitveni oblik. Ono je nasledilo duh iščekivanja i unutrašnje pripreme za svetu liturgiju.
Zbog toga se večernje bogosluženje i danas smatra preliturgijskim. Njime Crkva započinje svoj dan, prema poretku stvaranja sveta opisanom u Knjizi Postanja:
„I bi veče, i bi jutro – dan prvi“ (Post. 1, 5).
Večernja služba traje kraće od drugih, što nije slučajno – ona se savršava u času kada su ljudske sile već oslabile.
Prema Tipiku, razlikuju se sledeće vrste večernjih službi:
• Svakodnevna večernja – služi se u obične dane.
• Veliko večernje – služi se uoči nedelja i velikih praznika, u okviru bdenija.
• Malo večernje – danas se retko služi, uglavnom u pojedinim manastirima, pre večere koja prethodi bdeniju.
Današnji oblik večernje bogoslužbene službe sadrži elemente i drevnog parohijskog tipika (konstantinopoljske tradicije) i monaškog večernjeg pravila.
Večernja počinje uobičajenim početkom molitava ("Care nebeski", Trisvetom molitvom, "Oče naš", „Gospode, pomiluj“ – 12 puta, „Dođite, poklonimo se…“), zatim se čita psalam 103. (po Septuaginti – „Blagoslovi, dušo moja, Gospoda“), koji slavi Božije stvaranje sveta.
Potom slede Velika jektenija i katizma (deo Psaltira), nakon čega se pevaju psalmi 140, 141, 129 i 116 sa stihirama „K Tebi, Gospode, uznosim molitvu svoju“.
To su prvi promenljivi tropari večernje, a njihov broj zavisi od značaja dana: može ih biti 10, 8 ili 6.
Centralno mesto zauzima drevni hrišćanski himan „Tiho svetlo“ (Φῶς ἱλαρόν), posvećen Hristu kao večnom Svetlu koje ne zalazi.
Zatim se peva prokimen – kratki psalamski stih, različit za svaki dan sedmice, a na praznike se čitaju parimeje – starozavetni odlomci koji predočavaju smisao praznika.
Jedna od najvažnijih molitava večernje jeste "Podaj, Gospode, da se u ovoj noći sačuvamo bez greha…". Sastavljena je od stihova Svetog pisma, a po značaju se može uporediti sa Velikim Slavoslovljem u jutrenju. Prema Tipiku, ovu molitvu izgovara starešina hrama, a u domaćoj molitvi – glava porodice.
Nakon jektenije pevaju se stihire na stihovnje, koje se nazivaju tako zato što nemaju stalne psalamske stihove, već se menjaju u skladu s praznikom.
Recimo, stihire iz Oktoiha odnose se na teme dana u sedmici (sedmični krug), dok stihire iz Mineja opisuju događaj koji se praznuje (godišnji krug).
Tako se u večernjoj ostvaruje sjedinjenje svih liturgijskih krugova.
Zatim sledi molitva "Sada otpuštaš", reči pravednog Simeona Bogoprimca, kada je u hramu primio Bogomladenca Hrista u naručje.
Po Tipiku, i ovu molitvu na večernjoj čita starešina, što pokazuje njenu duboku važnost.
Ona podseća čoveka na smisao svakog dana i njegovog života uopšte: ako čovek, poput Simeona, provede dan sa Hristom i u molitvi Njemu, taj dan nije uzaludan.
Istovremeno, ova molitva izražava esencijalnu temu večernje – iščekivanje Spasitelja.
Na kraju večernje pevaju se tropari dana – kratki himni koji naglašavaju osnovnu poruku dana, zatim Proširena jektenija i završne molitve.
Sveti sveštenomučenik Kiprijan Kartažanin ovako objašnjava značenje večernjeg bogosluženja:
„Treba se moliti pri zalasku sunca i na kraju dana, jer je Isus Hristos pravo Sunce i istinski Dan. Kada se molimo pri zalasku sunca i na kraju dana, moleći da nam ponovo zasija svetlost, time se molimo za Drugi dolazak Hristov, da nam donese blagodat večne svetlosti.“
Po završetku večernjeg, prema Tipiku, sledi večera. Nakon nje monasima se nalaže tišina:
„…Nije prilično monasima da razgovaraju jedan s drugim, nego neka u tišini odu u svoje kelije, i neka tamo obave molitvu i čitanje…“
Tako se, ukratko, prikazuje večernja služba.
Iza svečanih odora i crkvenih titula krije se duboko simbolično služenje Bogu i zajednici, staro više od dva milenijuma.
Otkrijte kako dva šiljasta vrha i viseće trake jedne kape prenose svetlost Božje istine i autoritet apostolske tradicije.
Arhijerejski plašt, bogato ukrašen i istorijski povezan sa hrišćanskim vladarima, prenosi poruku poniznosti, liturgijske odgovornosti i unutrašnje čistote.
Stojičević kaže da se iza kulisa geopolitičkih pritisaka odvija se hibridna operacija Zapada usmerena na potkopavanje Srpske i Ruske crkve — kroz medije, univerzitete i politiku gradi se mreža uticaja koja menja lice pravoslavlja.
Od srebroljublja i gordosti do neblagodarnosti i ravnodušnosti, svetogorski starac nabraja ponašanja koja se lako prikriju iza svakodnevnih navika, a čoveka mogu udaljiti od Boga i drugih ljudi.
Policija je uhapsila 31-godišnjeg državljanina Ukrajine, dok nadležni organi utvrđuju sve okolnosti napada i njegov mogući motiv.
U Pećkoj patrijaršiji raste crni dud star oko 750 godina koji čuva narodna kazivanja o opstanku i obnovi srpskog naroda na Kosmetu.
U pojedinim danima crkveni tipik dopušta umerenu upotrebu vina, ali se ti propisi ne mogu poistovetiti sa savremenim shvatanjem alkohola.
U besedi za četvrtak 17. sedmice po Duhovima Sveti Nikolaj Ohridski i Žički objašnjava zbog čega zemaljska dobra ne mogu da daju trajnu sitost i zašto je prava glad ona koja vodi ka Bogu.
Sa nežnom korom, žutom glazurom i bogatim filom od čokolade i oraha, ovaj provereni recept donosi ukus kolača koji je nekada krasio svečane trpeze.
Bog vidi i ono što mi ne možemo.
Na video-snimcima vidi se evakuacija monahinja, dok se u blizini svetinje vatrogasci bore sa vatrenom stihijom.
Dom ima dubok duhovni značaj, jer se u njemu uči ljubavi, praštanju, strpljenju i požrtvovanosti.
Jedan od najpoštovanijih svetitelja novijeg doba ostavio je duboku pouku o blagorodnosti kao najvišem obliku unutrašnje lepote duše.
Na imanju poznate srpske porodice okupili su se vernici, a tokom svečane službe rukopoložen je novi đakon i dodeljeno crkveno priznanje.
Vaznesenjski hram u Beogradu 21. septembra ugostiće igumana Hilandara arhimandrita Metodija, koji će sasluživati sa episkopom lipljanskim Dositejem i delom hilandarskog bratstva.
Početak novog godišnjeg bogoslužbenog kruga Crkva dočekuje molitvom za Božji blagoslov, rodnost zemlje, blagorastvorenje vazduha i dobro svih ljudi, čuvajući drevnu tradiciju dugu više vekova.
Vernici iz svih krajeva od ranih jutarnjih časova pristižu u crkvu Svetog apostola Luke, gde je izložen kovčeg sa telom generala Mladića.
Od srebroljublja i gordosti do neblagodarnosti i ravnodušnosti, svetogorski starac nabraja ponašanja koja se lako prikriju iza svakodnevnih navika, a čoveka mogu udaljiti od Boga i drugih ljudi.
U Pećkoj patrijaršiji raste crni dud star oko 750 godina koji čuva narodna kazivanja o opstanku i obnovi srpskog naroda na Kosmetu.
U pojedinim danima crkveni tipik dopušta umerenu upotrebu vina, ali se ti propisi ne mogu poistovetiti sa savremenim shvatanjem alkohola.
U besedi za četvrtak 17. sedmice po Duhovima Sveti Nikolaj Ohridski i Žički objašnjava zbog čega zemaljska dobra ne mogu da daju trajnu sitost i zašto je prava glad ona koja vodi ka Bogu.
U Pećkoj patrijaršiji raste crni dud star oko 750 godina koji čuva narodna kazivanja o opstanku i obnovi srpskog naroda na Kosmetu.
Crkva Pokrova Presvete Bogorodice podignuta je na mestu za koje predanje kaže da je kneginja Milica na njemu podigla oltar u spomen na kosovske junake, a sada je dobila dar koji treba da traje generacijama.
Isusovu molitvu ne zovu slučajno "molitva nad molitvama".
Mila i Anja kreću sa majkom i bakom do stare crkve, ali kada iz šume začuju neobično zvonce, njihovo putovanje pretvara se u uzbudljivu avanturu koja će ih odvesti do svetog izvora i otkriti dragocenu porodičnu uspomenu.
Oštra pouka ave Justina Popovića ne ostavlja prostor za opravdanja, već svakoga suočava sa pitanjem kako svojim postupcima služi Bogu.
Nakon što je, nagovorena od vračare, učinila preljubu, Teodora je napustila dotadašnji život i muža i odlučila da se potpuno posveti pokajanju.
Crkva Pokrova Presvete Bogorodice podignuta je na mestu za koje predanje kaže da je kneginja Milica na njemu podigla oltar u spomen na kosovske junake, a sada je dobila dar koji treba da traje generacijama.
Dodaj Religija kao željeni izvor na Googlu
