Slučaj tivatskog paroha, vezan za Morinj i javne istupe, prerastao je u političko-crkveni spor koji otvara stare rane i nova pitanja u odnosima Zagreba i Podgorice.
U hrušćanstvu granice se obično prelaze molitvom, a ne pasošem. Ipak, jedan pravoslavni sveštenik, paroh Mijajlo Backović iz Tivta, našao se ovih dana na spisku ljudi kojima je u Hrvatskoj zabranjen ulazak na njenu teritoriju. Odluka je, kako prenose regionalni mediji, doneta na nivou bezbednosnih službi i odnosi se upravo na Backovića, što je razlikuje od formalnog proglašenja persona non grata, koje je prethodno primenjeno prema visokim crnogorskim funkcionerima poput Alekse Bečića, Milana Kneževića i Andrije Mandića.
Od Morinja do zabrane ulaza: spor koji ne jenjava
Za vernike Srpske pravoslavne crkve ime Mijajla Backovića poznato je iz liturgijskog i parohijskog života, ali i iz javnih rasprava koje su prevazilazile okvire Crne Gore. Prošle godine njegovo prisustvo skupu na kojem je zahtevano uklanjanje spomen-ploče u Morinju, na mestu nekadašnjeg logora, dodatno je zaoštrilo odnose i podiglo tenzije u javnosti.
Spomen-ploča, postavljena 2022. godine u krugu kasarne Vojske Crne Gore, sadrži tekst u kojem se govori o „velikosrpskoj agresiji na Hrvatsku“ i izražava žaljenje zbog patnji zatočenih hrvatskih civila i branilaca. Iako je njen formalni cilj bio obeležavanje stradanja i poruka da se zločini ne ponove, njen sadržaj ostao je duboko sporan i pretvorio se u trajnu tačku razdora u odnosima dve države.
Sveštenik između oltara i javne reči
Otac Mijajlo Backović, čija je služba u Srpskoj pravoslavnoj crkvi praćena izraženim stavovima o istorijskim i nacionalnim pitanjima, ne krije da je odluku Hrvatske doživeo kao lični udar. U javnim obraćanjima ističe da se njegove reči izvlače iz konteksta i koriste u dnevno-političke svrhe, upozoravajući da se na taj način njemu i njegovoj porodici crta meta.
youtube/SPC Kotor
Sveštenik Mijajlo Backović
Istovremeno, Backović očekuje da Ministarstvo spoljnih poslova Crne Gore stane u zaštitu svih svojih državljana kojima je zabranjen ulazak u Hrvatsku, ocenjujući da bi izostanak reakcije značio popuštanje pred pritiscima i političkim ucenama koje zadiru u dostojanstvo države.
Duhovno poslanje i političke granice
Ovaj slučaj ponovo otvara pitanje položaja sveštenika u javnom prostoru. U pravoslavnoj tradiciji sveštenik nije samo liturgijski bogoslužitelj, već i moralni svedok zajednice - onaj koji tumači večne istine vere u konkretnim istorijskim okolnostima. Kada takva svedočenja postanu povod za državne mere i diplomatske poteze, jasno je da istorijske rane i dalje snažno oblikuju političku stvarnost.
U Crnoj Gori i Hrvatskoj sećanje na ratove devedesetih ostaje živo i često utiče na savremene političke odluke. Zabrana ulaska jednom svešteniku Srpske pravoslavne crkve zato prevazilazi lični slučaj i postaje simbol šireg problema - nemogućnosti da se bolna prošlost sagleda bez novih podela.
Za vernike, koji u svakodnevnom crkvenom životu promišljaju o praštanju, milosrđu i trpljenju, ovakva vest zvuči kao opomena. Jer, kako kaže pravoslavna izreka, granice mogu razdvajati ljude, ali vera ima snagu da ih ponovo spoji. Ostaje pitanje da li će u ovom slučaju prevagnuti zabrane ili dijalog.
Nakon zemljotresa, ratova i sistematskog uništavanja, završna faza građevinskih radova na hramovima Svetog Spiridona, Svetog Nikole i parohijskog doma u Petrinji budi nadu pravoslavnih vernika u ovom kraju.
Božićno pojanje u dvorani „Lisinski“ najavljeno je kao praznični susret vere i muzike, ali se ubrzo otkrilo da iza događaja stoji projekat vezan za obnovu tzv. Hrvatske pravoslavne crkve – ideje koja ponovo otvara pitanje sudbine Srba, Crkve i istorijskog pamćenja.
Saopštenje Mitropolije crnogorsko-primorske otvorilo je teška pitanja o "savremenom aparthejdu", zloupotrebi navodne zabrinutosti građana i granici iza koje administrativne odluke prestaju da budu neutralne.
U manastiru Svete Petke, na praznik Svetih vitlejemskih mladenaca, episkopi Jovan darovali su vernicima deo moštiju novomučenika, obeležavajući trenutak tuge, nade i duhovne snage pravoslavnih zajednica u Hrvatskoj.
U besedi za sredu Sedmice Bludnoga sina, Sveti Nikolaj Ohridski i Žički vraća pogled na mesto gde se život ne produžava strahom i brigom, već smirenjem.
Pravoslavni vernici danas obeležavaju Svetog apostola Timoteja po starom kalendaru i Svetog Isidora Peluzijskog po novom kalendaru. Katolici proslavljaju Svetog Andriju, dok u judaizmu i islamu danas nema velikog verskog praznika.
Restauracija u rimskoj bazilici Svetog Lorenca dovela je do zvanične istrage, otvorivši pitanje da li sveti prostori smeju da nose obrise savremene politike.
Pripremite ove nežne kolačiće po receptu koji se čuva generacijama i otkrijte kako svaki zalogaj može da probudi sećanja, poveže porodicu i upotpuni praznično slavlje.
Mitropolija crnogorsko-primorska najoštrije je reagovala na slučaj koji je pogodio protojereja Mijajla Backovića, ističući da je reč o anticrkvenom činu i pozivajući državne i lokalne vlasti da preduzmu sve mere kako bi se počinioci ovog gnusnog dela identifikovali i sankcionisali.
Nakon godina nejasnih sudskih upisa i institucionalnih borbi, federalni sud priznao je istorijsko vlasništvo nad Sabornom crkvom Presvete Bogorodice, što se tumači kao važan signal za rešavanje i drugih otvorenih imovinskih pitanja SPC u BiH.
Na liturgiji u hramu Uspenja Presvete Bogorodice u Mladenovcu, mitropolit šumadijski govorio o borbi sa strastima, smislu posta i pokajanju kao ličnom preokretu, a ne spoljašnjoj navici.
Uz arhijerejsku liturgiju i dirljivo pojanje fočanskog hora „Pobratimstvo“, vernici su primili poruke o duhovnom sazrevanju i svedočanstvu neprekinute svetosavske tradicije u slovenačkoj prestonici.
Episkop istočnoamerički uzneo je snažnu molitvu za zaštitu nerođene dece, a prisutni, od članova Kongresa do vernika, priznaju da su njegove reči ostavile snažan trag.
Zavetni hram na Vračaru večeras je centar molitve i svetlosti, gde se kroz ikone, sveće i melodije proživljava Hristov prvi susret sa Zakonom, duhovno obrezanje srca i početak nove godine po julijanskom kalendaru – događaji koji ne ostavljaju nikog ravnodušnim.
Recept sa puterom, jajima i citrusnom kremom bogat po ukusu, namenjen danima mrsne trpeze kada se kolači ne mere izgledom, već osećajem koji ostavljaju za stolom.
Iza kratkog čina koji se svake godine 3. februara obavlja u crkvama stoji priča o svetitelju, njegovom mučeništvu i čudu koje je obeležilo jedan od najneobičnijih običaja hrišćanske tradicije.
