Dok su se dizali prvi ustanički barjaci, u župskom selu Kožetin podignuta je svetinja oko koje su se isplele legende, istorijske bitke i sećanje na vreme kada je gradnja pravoslavnog hrama predstavljala mnogo više od verskog čina.
U Kožetinskoj crkvi u Župi Aleksandrovačkoj susreću se narodna dovitljivost, ustanička istorija i crkvena tradicija. Malo je hramova u Srbiji čija je istorija tako tesno povezana s prvim danima obnove srpske državnosti početkom 19. veka. Posvećena Vaznesenju Gospodnjem, ova crkva svedoči o vremenu kada se narod tek oslobađao vekovne osmanske vlasti i kada je podizanje hrama bilo izraz vere, ali i potvrda stečene slobode.
Selo Kožetin nalazi se u Aleksandrovačkoj župi, kraju poznatom po vinogradima, starim manastirima i bogatoj duhovnoj baštini. Upravo ovde je 1804. godine podignuta Crkva Vaznesenja Gospodnjeg, u godini izbijanja Prvog srpskog ustanka. Prema predanju i zapisima koji se prenose generacijama, smatra se da je to bila prva osvećena crkva podignuta u oslobođenoj Karađorđevoj Srbiji.
Njeno podizanje nije predstavljalo samo verski poduhvat. U vreme kada je za podizanje svakog hrišćanskog hrama bila potrebna dozvola turskih vlasti, sama činjenica da je crkva izgrađena govorila je da se prilike menjaju. Zato je Kožetinska crkva ostala upamćena kao jedan od prvih opipljivih znakova srpske slobode posle izbijanja ustanka.
Najpoznatija priča vezana za Kožetinsku crkvu toliko je neobična da zvuči kao narodno predanje iz davnih vremena. Prema priči koja se sačuvala među meštanima, oni su od lokalnog age tražili dozvolu za gradnju crkve. On je pristao, ali pod uslovom da hram bude velik samo koliko može da pokrije jedna bivolja koža.
Meštani su tada pokazali domišljatost. Kožu su isekli na uske trake, povezali ih i njima obeležili veliki krug. Na taj način obuhvatili su prostor znatno veći nego što je aga pretpostavljao. Kada je video šta su uradili, više nije mogao da povuče dato obećanje. Na tom prostoru podignuta je crkva koja i danas postoji.
Prema narodnom predanju, upravo je ta priča dodatno povezala selo sa njegovim imenom, dok je crkvi donela posebnu prepoznatljivost. Zbog toga se Kožetinska crkva i danas ubraja među najzanimljivije svetinje ovog kraja.
Nedugo po podizanju crkve, Kožetin je dobio i značajnu vojnu ulogu. Već 1806. godine u njenoj blizini podignut je utvrđeni šanac sa zadatkom da štiti ovaj deo ustaničke Srbije. Tako je crkva postala ne samo duhovno središte već i deo ustaničke odbrane.
Istoričari navode da je Kožetinski šanac bio jedno od poslednjih uporišta ustanika koje se održalo do sloma Prvog srpskog ustanka 1813. godine. Tek nakon dugih borbi zauzele su ga osmanske snage predvođene leskovačkim Šašit-pašom. Zbog toga crkva zauzima posebno mesto u nacionalnoj istoriji, jer je bila svedok poslednjih dana jednog od presudnih razdoblja srpske borbe za slobodu.
Na prvi pogled, Kožetinska crkva ne ostavlja utisak monumentalnog hrama. Građena je u duhu srpske sakralne arhitekture s početka 19. veka, kada su okolnosti zahtevale jednostavnija graditeljska rešenja. Njena vrednost ne ogleda se u spoljašnjoj raskoši, već u autentičnosti i istorijskom značaju.
Unutrašnjost hrama ukrašena je živopisom, a freske i zidne predstave tokom vremena više puta su obnavljane i konzervirane. Posebnu pažnju privlači ikonostas za koji stručnjaci veruju da je rad nepoznatog ikonopisca iz prve polovine 19. veka. Time je odbačena ranija pretpostavka da je njegov autor poznati ikonopisac Živko Pavlović.
Upravo je taj ikonostas jedan od najzanimljivijih delova crkve za istraživače srpske umetnosti, jer svedoči o umetničkom stvaralaštvu nastalom neposredno posle ustaničkih godina.
Tokom više od dva veka postojanja, Kožetinska crkva preživela je ratove, političke promene i različite društvene epohe. Ostala je duhovno središte lokalnog stanovništva i jedan od prepoznatljivih simbola Župe Aleksandrovačke.
Njena posebnost ogleda se u tome što se za nju ne vezuje samo jedna priča. Istovremeno je hram, istorijski spomenik, čuvar narodnog predanja i svedok ustaničke epohe. Malo je hramova Srpske pravoslavne crkve koji su u isto vreme bili duhovni dom vernika i deo odbrane jednog ustanka.
Kada se danas posmatra među brežuljcima župskog kraja, Kožetinska crkva deluje mirno i skromno. Ipak, njeni zidovi čuvaju priču o veri koja nije poklekla pred zabranama, o narodu koji je umeo da nadmudri moćnije od sebe i o vremenu kada je podizanje hrama značilo mnogo više od gradnje bogomolje. Bila je to gradnja nade da će sloboda opstati.
Na obali Zapadne Morave nalazi se sveto mesto gde su nevini potražili spas, a iza sebe ostavili svedočanstvo o veri koja je nadživela plamen i dim.
Crkva svetog Marka u Užicu otkriva slojeve prošlosti - od izgubljene brvnare i burnih istorijskih preokreta, do neobičnog zvonika, vrednih ikona i živog liturgijskog života koji traje bez prekida.
Arhitektonska posebnost nastala je kao odgovor na političke podele i svedoči o vremenu kada su vernici iz Banata pomagali oslobođenje Srbije.
Bez struje i ikakvih oznaka, crkva-brvnara kod Duba vekovima krije ruske ikone, ratne tajne i neobično predanje o sili koja ju je sklonila od očiju ljudi, a do nje se ne dolazi slučajno.
U trenucima tuge porodica često ne zna kako da postupi. Sveštenici podsećaju na značaj molitve i dostojanstvenog oproštaja, uz redosled koraka koji se preporučuje nakon upokojenja.
U opširnom saopštenju Eparhija navodi da su brojni problemi, od odnosa institucija prema Srbima do ugrožavanja crkvenih objekata i prava vernika, doveli do nesigurnosti među srpskom zajednicom na Kosovu i Metohiji.
Poglavar Srpske pravoslavne crkve Patrijarh Porfirije snimio je uvodne i završne kadrove filma "Sveti Sava", koji donosi svedočenja, prizore svetinja i nepoznate detalje o nasleđu prvog srpskog arhiepiskopa.
Na dan njegovog praznika vernici se sećaju svetitelja koji je kroz molitvu, smirenje i istrajnost osnovao Veliku Lavru na Svetoj Gori i ostavio neizbrisiv trag u istoriji pravoslavnog monaštva.
Poglavar Srpske Pravoslavne Crkve razgovarao je o verskoj diplomatiji, zaštiti duhovnog nasleđa i jačanju odnosa sa SAD na temeljima hrišćanskih vrednosti.
Posle 15 godina postupka, Strazbur je utvrdio da je Turska prekršila prava klirika i osporio tumačenje Lozanskog sporazuma, što može uticati i na druge slučajeve u Istanbulu.
Kimberli Gilfojl, nekadašnja voditeljka i tužiteljka, primila je svetinju sa Atosa u gestu koji je u prvi plan stavio duhovnu simboliku, a ne protokol i funkciju.
Poslednji ispraćaj 12-godišnjeg sina protojereja Ostoje Kneževića i popadije Viktorije duboko potresa vernike i bližnje, ostavljajući porodicu u tišini, molitvi i najtežem iskušenju koje jedan dom može da doživi.
Porodica, sveštenstvo i verni narod oprostili su se od sina sveštenika Ostoje Kneževića, dok je mitropolit crnogorsko-primorski u besedi poručio da se bol nosi krstom Hristovim, a da se duša čistote sabira u večnom životu.
Na sahrani dvanaestogodišnjaka koji je tragično preminuo, mitropolit Dimitrije govorio o veri, večnom životu i susretu bez rastanka, dok su porodica i vernici u tišini slušali poruke utehe i nade.
Meštani ovog sela veruju u čudotvorne moći ove crkve, tvrdeći da mnogi posetioci, zahvaljujući veri, ubrzo dobiju potomstvo ili dožive poboljšanje u životu.
Tokom poslednje obnove Bešanova, otkriveni su rimski grobovi iz 1. veka, što sugeriše da je ovo mesto bilo sveto još u vreme najranijeg hrišćanstva, a smatra se da je upravo zbog toga Dragutin odlučio da ovde podigne manastir.
Brojna su svedočenja ljudi koji su upravo pred ćivotom Svetog Vasilija pronašli utehu, ozdravljenje ili odgovor na dugogodišnje molitve.
Ovaj hram danas je pod zaštitom države i uživa status kulturnog dobra.
Istoričar Boris Stojkovski i osnivač fondacije Lazarica Aleksandar Avramov svedoče o tragovima pisanog nasleđa ostroškog čudotvorca u vatikanskim arhivima, dok pitanje njihove dostupnosti i dalje nema zvaničan odgovor.
Devojčica sa porodicom otkriva da se najlepši dar za veliki praznik svetih apostola Petra i Pavla ne krije u stvarima, već u ljubavi, dobroti i malim delima učinjenim od srca.
Neočekivani susret na ulici postao je povod da iguman Manastira Podmaine progovori o iskušenjima, veri i načinu na koji hrišćanin treba da odgovori na neprijatnosti.
Na praznik Rođenja Svetog Jovana Krstitelja vernici pletu venčiće od ivanjskog cveća. Saznajte šta oni simbolizuju u pravoslavnoj tradiciji i zašto ih Crkva smatra lepim izrazom narodne pobožnosti.
Patlidžan, tikvica, paprika, paradajz i mleveno meso pretvaraju se u neodoljivu musaku sa zapečenim prelivom od jaja i sira, a priprema je jednostavna i idealna za porodičnu trpezu.
Od molitve pred polazak do posete drevnim pravoslavnim hramovima širom Evrope, ovaj vodič otkriva kako vernici mogu da sačuvaju duhovnu vezu i tokom najbezbrižnijih dana u godini.
Privedeni Viktorija i Igor tvrdili su da nisu znali da je takav čin zabranjen u nekadašnjoj hrišćanskoj svetinji, dok turske vlasti proveravaju okolnosti događaja i odlučuju o eventualnim daljim merama.
Dodaj Religija kao željeni izvor na Googlu
