Dok su se dizali prvi ustanički barjaci, u župskom selu Kožetin podignuta je svetinja oko koje su se isplele legende, istorijske bitke i sećanje na vreme kada je gradnja pravoslavnog hrama predstavljala mnogo više od verskog čina.
U Kožetinskoj crkvi u Župi Aleksandrovačkoj susreću se narodna dovitljivost, ustanička istorija i crkvena tradicija. Malo je hramova u Srbiji čija je istorija tako tesno povezana s prvim danima obnove srpske državnosti početkom 19. veka. Posvećena Vaznesenju Gospodnjem, ova crkva svedoči o vremenu kada se narod tek oslobađao vekovne osmanske vlasti i kada je podizanje hrama bilo izraz vere, ali i potvrda stečene slobode.
Selo Kožetin nalazi se u Aleksandrovačkoj župi, kraju poznatom po vinogradima, starim manastirima i bogatoj duhovnoj baštini. Upravo ovde je 1804. godine podignuta Crkva Vaznesenja Gospodnjeg, u godini izbijanja Prvog srpskog ustanka. Prema predanju i zapisima koji se prenose generacijama, smatra se da je to bila prva osvećena crkva podignuta u oslobođenoj Karađorđevoj Srbiji.
Njeno podizanje nije predstavljalo samo verski poduhvat. U vreme kada je za podizanje svakog hrišćanskog hrama bila potrebna dozvola turskih vlasti, sama činjenica da je crkva izgrađena govorila je da se prilike menjaju. Zato je Kožetinska crkva ostala upamćena kao jedan od prvih opipljivih znakova srpske slobode posle izbijanja ustanka.
Najpoznatija priča vezana za Kožetinsku crkvu toliko je neobična da zvuči kao narodno predanje iz davnih vremena. Prema priči koja se sačuvala među meštanima, oni su od lokalnog age tražili dozvolu za gradnju crkve. On je pristao, ali pod uslovom da hram bude velik samo koliko može da pokrije jedna bivolja koža.
Meštani su tada pokazali domišljatost. Kožu su isekli na uske trake, povezali ih i njima obeležili veliki krug. Na taj način obuhvatili su prostor znatno veći nego što je aga pretpostavljao. Kada je video šta su uradili, više nije mogao da povuče dato obećanje. Na tom prostoru podignuta je crkva koja i danas postoji.
Prema narodnom predanju, upravo je ta priča dodatno povezala selo sa njegovim imenom, dok je crkvi donela posebnu prepoznatljivost. Zbog toga se Kožetinska crkva i danas ubraja među najzanimljivije svetinje ovog kraja.
Nedugo po podizanju crkve, Kožetin je dobio i značajnu vojnu ulogu. Već 1806. godine u njenoj blizini podignut je utvrđeni šanac sa zadatkom da štiti ovaj deo ustaničke Srbije. Tako je crkva postala ne samo duhovno središte već i deo ustaničke odbrane.
Istoričari navode da je Kožetinski šanac bio jedno od poslednjih uporišta ustanika koje se održalo do sloma Prvog srpskog ustanka 1813. godine. Tek nakon dugih borbi zauzele su ga osmanske snage predvođene leskovačkim Šašit-pašom. Zbog toga crkva zauzima posebno mesto u nacionalnoj istoriji, jer je bila svedok poslednjih dana jednog od presudnih razdoblja srpske borbe za slobodu.
Na prvi pogled, Kožetinska crkva ne ostavlja utisak monumentalnog hrama. Građena je u duhu srpske sakralne arhitekture s početka 19. veka, kada su okolnosti zahtevale jednostavnija graditeljska rešenja. Njena vrednost ne ogleda se u spoljašnjoj raskoši, već u autentičnosti i istorijskom značaju.
Unutrašnjost hrama ukrašena je živopisom, a freske i zidne predstave tokom vremena više puta su obnavljane i konzervirane. Posebnu pažnju privlači ikonostas za koji stručnjaci veruju da je rad nepoznatog ikonopisca iz prve polovine 19. veka. Time je odbačena ranija pretpostavka da je njegov autor poznati ikonopisac Živko Pavlović.
Upravo je taj ikonostas jedan od najzanimljivijih delova crkve za istraživače srpske umetnosti, jer svedoči o umetničkom stvaralaštvu nastalom neposredno posle ustaničkih godina.
Tokom više od dva veka postojanja, Kožetinska crkva preživela je ratove, političke promene i različite društvene epohe. Ostala je duhovno središte lokalnog stanovništva i jedan od prepoznatljivih simbola Župe Aleksandrovačke.
Njena posebnost ogleda se u tome što se za nju ne vezuje samo jedna priča. Istovremeno je hram, istorijski spomenik, čuvar narodnog predanja i svedok ustaničke epohe. Malo je hramova Srpske pravoslavne crkve koji su u isto vreme bili duhovni dom vernika i deo odbrane jednog ustanka.
Kada se danas posmatra među brežuljcima župskog kraja, Kožetinska crkva deluje mirno i skromno. Ipak, njeni zidovi čuvaju priču o veri koja nije poklekla pred zabranama, o narodu koji je umeo da nadmudri moćnije od sebe i o vremenu kada je podizanje hrama značilo mnogo više od gradnje bogomolje. Bila je to gradnja nade da će sloboda opstati.
Na obali Zapadne Morave nalazi se sveto mesto gde su nevini potražili spas, a iza sebe ostavili svedočanstvo o veri koja je nadživela plamen i dim.
Crkva svetog Marka u Užicu otkriva slojeve prošlosti - od izgubljene brvnare i burnih istorijskih preokreta, do neobičnog zvonika, vrednih ikona i živog liturgijskog života koji traje bez prekida.
Arhitektonska posebnost nastala je kao odgovor na političke podele i svedoči o vremenu kada su vernici iz Banata pomagali oslobođenje Srbije.
Bez struje i ikakvih oznaka, crkva-brvnara kod Duba vekovima krije ruske ikone, ratne tajne i neobično predanje o sili koja ju je sklonila od očiju ljudi, a do nje se ne dolazi slučajno.
Odmah nakon praznika Silaska Svetog Duha na apostole, Duhovska sedmica donosi liturgijsko razrešenje i otvara vreme u kojem se naglasak sa odricanja premešta na zahvalnost, radost i praznični karakter.
Car Konstantin je 313. godine doneo Milanski edikt, kojim je hrišćanstvo postalo zvanična religija, čime su zaustavljeni okrutni progoni hrišćana.
Dok su se dizali prvi ustanički barjaci, u župskom selu Kožetin podignuta je svetinja oko koje su se isplele legende, istorijske bitke i sećanje na vreme kada je gradnja pravoslavnog hrama predstavljala mnogo više od verskog čina.
Sveti oci učili su da svaka greška može da postane pouka ukoliko čovek iz nje izvuče duhovnu korist.
Dok se formiraju dugi redovi vernika ispred Hrama Svetog Save, zaštitnik građana upozorava da vređanje na njihov račun prelazi granicu slobode govora i predstavlja povredu ljudskog dostojanstva.
Posle 15 godina postupka, Strazbur je utvrdio da je Turska prekršila prava klirika i osporio tumačenje Lozanskog sporazuma, što može uticati i na druge slučajeve u Istanbulu.
Kimberli Gilfojl, nekadašnja voditeljka i tužiteljka, primila je svetinju sa Atosa u gestu koji je u prvi plan stavio duhovnu simboliku, a ne protokol i funkciju.
Netaknuta priroda i isposnica Svetog Zosima nalaze se u jedinstvenoj celini koja sada dobija i dodatnu međunarodnu važnost.
Poslednji ispraćaj 12-godišnjeg sina protojereja Ostoje Kneževića i popadije Viktorije duboko potresa vernike i bližnje, ostavljajući porodicu u tišini, molitvi i najtežem iskušenju koje jedan dom može da doživi.
Mi, naglašava otac Ljubo, ne služimo bogu vatre!
U unutrašnjosti monumentalnog hrasta lužnjaka nalazi se mali hram posvećen Svetoj Trojici, koji lokalni vernici čuvaju kao najveću svetinju, dok se oko njega i danas prepliću predanja.
Meštani kažu da kad god su pokušali da mladice presade na drugo mesto, da su i plod davale i rasle uspravno.
Ova svetinja postala je novo veliko hodočasničko središte Hercegovine, gde se prepliću istorija, vera i narodna predanja o pronalasku moštiju majke Ostroškog Čudotvorca.
Kod Trebinja se nalazi Tvrdoš, jedna od najstarijih pravoslavnih svetinja na Balkanu, mesto koje su obnavljali mitropolit Amfilohije i vladika Atanasije, vraćajući mu nekadašnji značaj.
Na Duhovski ponedeljak, uprkos slaboj kiši, hiljade vernika i dalje su strpljivo čekale ispred Hrama Svetog Save da se poklone Časnim Pojasu.
Iz manastira Vatoped dopremljene su dodatne osveštane trakice, pa će svi vernici koji dolaze u Hram Svetog Save, nakon poklonjenja Časnom pojasu, moći da prime ovaj blagoslov.
Otvarajući predavanje igumana Jefrema, patrijarh srpski saopštio blagu vest da se boravak Časnog pojasa produžava zbog velikog broja vernika koji danima pristižu iz cele Srbije i regiona.
Od ranog jutra kolone vernika slivale su se ka tumanskoj svetinji na presvlačenje moštiju Svetog Zosima, dok je posle liturgije ogromna litija krenula kroz šumu ka isposnici svetitelja.
Starinska, praktična zamena koja je vremenom dobila svoje stalno mesto na porodičnoj trpezi.
U besedi Svetog Nikolaja Ohridskog i Žičkog za utorak prve sedmice po Duhovima otvara se slika unutrašnje borbe između duha koji razara čovekov mir i Duha koji ga vraća smirenju, krotosti i njegovoj pravoj prirodi.
Pravoslavni vernici danas obeležavaju Duhovski utorak po starom i po novom kalendaru. Katolici obeležavaju Svetog Marcelina i Petra, mučenike, dok muslimani i Jevreji nemaju univerzalno priznat veliki praznik.
Dodaj Religija kao željeni izvor na Googlu
