Protivnici ekumenizma upozoravaju na opasnost od presedana, novih podela i napuštanja ustaljene paschalije bez saglasnosti svih pomesnih Crkava.
Ponovo se otvorilo pitanje koje u pravoslavlju nikada nije bilo samo tehničko, već duboko identitetsko. Inicijativa o zajedničkom datumu Vaskrsa sa rimokatolicima i protestantima izazvala je talas negodovanja među onima koji ekumenizam vide kao put postepenog razvodnjavanja pravoslavnog predanja. Ovoga puta predlog dolazi iz krugova bogoslova povezanih sa Carigradskom patrijaršijom – i ide dalje nego ranije slične ideje.
Izjava koju prenosi izdanje „Fos fanariou“ nastala je posle susreta grupe sveštenika i naučnika u Bostonu, a u njoj se predlaže uspostavljanje jedinstvenog datuma proslavljanja Vaskrsa za pravoslavne, katolike i protestante. Autori dokumenta smatraju da je sadašnji način izračunavanja praznika po julijanskom kalendaru vremenom postao manje precizan i da više ne odražava u potpunosti odluku Prvog vaseljenskog sabora u Nikeji iz 325. godine.
Da li se menja odluka Nikeje stara sedamnaest vekova?
Taj sabor ustanovio je pravilo da se Vaskrs slavi prve nedelje posle prvog punog meseca nakon prolećne ravnodnevice. Međutim, bogoslovi bliski Fanaru smatraju da bi savremeniji, astronomski precizniji proračuni omogućili vernije pridržavanje nikejskog načela – ali i uklanjanje razlike u datumima u odnosu na zapadne hrišćane.
Upravo ta „slučajna podudarnost ciljeva“, kako je vide protivnici ekumenizma, izaziva najviše sumnje. Jer, ukoliko bi pravoslavci prihvatili katolički način računanja, to bi značilo napuštanje dosadašnje paschalije i usklađivanje sa praksom Katoličke crkve. Za mnoge tradicionaliste, to nije pitanje astronomije, već kontinuiteta: kalendar doživljavaju kao deo živog crkvenog iskustva, a ne kao matematičku formulu koju je moguće prilagođavati bez dubljih posledica.
Shutterstock/Dimitrina Lavchieva
Jedan od simbola Vaskrsa - farbana jaja
Pastirsko pitanje ili udar na predanje?
Bogoslovi iz Carigradske patrijaršije naglašavaju da pitanje kalendara „nije dogmatsko“, već pastirsko. Smatraju da bi jedinstveni datum doneo konkretne koristi, posebno takozvanim mešovitim porodicama u Severnoj Americi, gde supružnici često pripadaju različitim hrišćanskim tradicijama. Različiti datumi Vaskrsa, navode, stvaraju praktične poteškoće; zajedničko slavlje moglo bi da ojača porodično jedinstvo i postane simbol šireg hrišćanskog približavanja.
Kritičari, međutim, odgovaraju da se crkveni poredak ne može prilagođavati sociološkim okolnostima bez rizika da se izgubi jasna granica između Crkve i savremenih tokova. Podsećaju da je već i sama promena kalendara u 20. veku izazvala raskole i stvaranje starokalendarnih zajednica, te da bi novo približavanje Zapadu moglo otvoriti stare rane.
Može li jedna patrijaršija sama da promeni praksu?
Posebnu pažnju izaziva deo dokumenta u kojem se navodi mogućnost da Carigradska patrijaršija dozvoli svojim parohijama na Zapadu da Vaskrs slave po gregorijanskom kalendaru, i to bez obavezne saglasnosti svih pomesnih Crkava. Kao primer navodi se Finska pravoslavna crkva, koja već koristi gregorijanski kalendar za izračunavanje datuma Vaskrsa.
U tome protivnici ekumenizma vide presedan koji zadire u načelo sabornosti. Ako bi jedna patrijaršija jednostrano promenila praksu, postavlja se pitanje kakav bi to signal bio upućen ostalim pomesnim Crkvama – i da li bi se time dodatno produbile već postojeće podele u pravoslavnom svetu.
Hiljadu godina nakon Velike šizme, Carigradska patrijaršija i katolička crkva ponovo se približavaju. Mitropolit zborničko-tuzlanski u svom autorskom tekstu objašnjava kako Pashalna unija otvara pitanje budućnosti pravoslavlja, crkvene politike i uticaja Vatikana na Istok.
Profesorskim umom i pastirskim srcem, otac Darko razotkriva savremene zablude o jedinstvu crkava, govori o raskolu Moskve i Carigrada, veri u doba sinkretizma i zašto su ljudi sve češće u potrazi za nepokolebljivim.
Četvorodnevni simpozijum u Vatikanu obeležio 1700 godina od Prvog vaseljenskog sabora: papa Lav XIV pozivao na jedinstvo i sinodalnost svih hrišćana, dok pravoslavni glasovi upozoravaju na opasnosti relativizacije vere i gubitka svetootačkog nasleđa.
Uprkos najavama o međunarodnoj i višejezičnoj proslavi Duhova, ispred berlinske većnice pojavio se mali broj vernika. Dok jedni govore o simboličnoj snazi zajedništva, drugi upozoravaju na sve dublji zamor ekumenske misije i gubitak vere u njenu svrhu.
U gradu koji vekovima nosi ime poslednjeg vladara iz dinastije Nemanjića pokrenuta je peticija za promenu naziva u Ferizaj, prema Ferizu Šasivariju, trgovcu i vlasniku hotela iz osmanskog perioda.
Srednjovekovni rukopis Srpske pravoslavne crkve, koji se više od šest vekova koristi u liturgiji, našao se u središtu spora nakon odluke Komisije BiH da ga proglasi državnom baštinom.
U čestitki povodom Obretenja moštiju Prepodobnog Sergija Radonješkog, patrijarh srpski istakao je njegov značaj kao duhovnog uzora i pozvao na jedinstvo, ljubav i prevazilaženje podela.
U besedi za nedelju 7. sedmice po Duhovima Sveti Nikolaj Ohridski i Žički podseća da najveća vrednost čoveka nije u onome što poseduje, već u daru kojim je izbavljen iz ropstva greha, zla i smrti.
Posle 15 godina postupka, Strazbur je utvrdio da je Turska prekršila prava klirika i osporio tumačenje Lozanskog sporazuma, što može uticati i na druge slučajeve u Istanbulu.
Kimberli Gilfojl, nekadašnja voditeljka i tužiteljka, primila je svetinju sa Atosa u gestu koji je u prvi plan stavio duhovnu simboliku, a ne protokol i funkciju.
Poslednji ispraćaj 12-godišnjeg sina protojereja Ostoje Kneževića i popadije Viktorije duboko potresa vernike i bližnje, ostavljajući porodicu u tišini, molitvi i najtežem iskušenju koje jedan dom može da doživi.
Porodica, sveštenstvo i verni narod oprostili su se od sina sveštenika Ostoje Kneževića, dok je mitropolit crnogorsko-primorski u besedi poručio da se bol nosi krstom Hristovim, a da se duša čistote sabira u večnom životu.
Na sahrani dvanaestogodišnjaka koji je tragično preminuo, mitropolit Dimitrije govorio o veri, večnom životu i susretu bez rastanka, dok su porodica i vernici u tišini slušali poruke utehe i nade.
Zvanično hvaljena kao "istorijski trenutak jedinstva", poseta poglavara Rimokatoličke crkve izaziva zabrinutost teologa i klirika – da li se radi o dijalogu ili političko-verskoj igri?
U prvom privatnom susretu nakon ustoličenja, poglavar Rimokatoličke crkve i vaseljenski patrijarh razgovarali su o zajedničkom Vaskrsu, budućoj proslavi u Nikeji i potrebi teološkog i duhovnog zbližavanja pravoslavlja i katoličanstva.
Obraćajući se rimokatoličkim i anglikanskim hodočasnicima, patrijarh Vartolomej govorio je o neostvarenim snovima ekumenskog dijaloga, nadajući se da će novi papa nastaviti putem jedinstva – iako većina pravoslavnih to ne vidi kao put koji vodi u pravcu istine.
U besedi posle liturgije, patrijarh carigradski podsetio na izjavu svog prethodnika, patrijarha Atinagore, iz 1963. godine o približavanju Rimu, kao i na njegov istorijski susret sa papom Pavlom VI u Jerusalimu 1964. godine, koji je označio prekretnicu u međuhrišćanskom dijalogu.
U gradu koji vekovima nosi ime poslednjeg vladara iz dinastije Nemanjića pokrenuta je peticija za promenu naziva u Ferizaj, prema Ferizu Šasivariju, trgovcu i vlasniku hotela iz osmanskog perioda.
U besedi za nedelju 7. sedmice po Duhovima Sveti Nikolaj Ohridski i Žički podseća da najveća vrednost čoveka nije u onome što poseduje, već u daru kojim je izbavljen iz ropstva greha, zla i smrti.
Grčki duhovnik ostavio je snažnu pouku o važnosti tihovanja, molitve i pažljivog izbora društva, upozoravajući da čovek treba da čuva svoju dušu od svega što ga udaljava od Boga i unutrašnjeg mira.
Istoričar Boris Stojkovski i osnivač fondacije Lazarica Aleksandar Avramov svedoče o tragovima pisanog nasleđa ostroškog čudotvorca u vatikanskim arhivima, dok pitanje njihove dostupnosti i dalje nema zvaničan odgovor.
Devojčica sa porodicom otkriva da se najlepši dar za veliki praznik svetih apostola Petra i Pavla ne krije u stvarima, već u ljubavi, dobroti i malim delima učinjenim od srca.
Neočekivani susret na ulici postao je povod da iguman Manastira Podmaine progovori o iskušenjima, veri i načinu na koji hrišćanin treba da odgovori na neprijatnosti.
Na praznik Rođenja Svetog Jovana Krstitelja vernici pletu venčiće od ivanjskog cveća. Saznajte šta oni simbolizuju u pravoslavnoj tradiciji i zašto ih Crkva smatra lepim izrazom narodne pobožnosti.
Nastao u manastiru Esfigmenu kao izraz otpora prema crkvenim promenama, ovaj slogan je tokom decenija dobio nova značenja i postao predmet brojnih rasprava.
Dodaj Religija kao željeni izvor na Googlu
