Lev Radin/PACIFIC / Sipa Press / Profimedia, Andreas SOLARO / AFP / Profimedia
Zvanično hvaljena kao "istorijski trenutak jedinstva", poseta poglavara Rimokatoličke crkve izaziva zabrinutost teologa i klirika – da li se radi o dijalogu ili političko-verskoj igri?
Predstojeća poseta Pape Lava XIV Carigradskoj patrijaršiji i Nikeji u Vitiniji, povodom 1700 godina od Prvog vaseljenskog sabora, najavljena je kao „istorijski trenutak jedinstva“. Ipak, mnogi pravoslavni teolozi i vernici vide senke i pitanja iza ovog susreta, zabrinuti za budućnost dijaloga i očuvanje pravoslavne teološke čistote.
Predstojeća poseta rimskog pape Lava XIV Carigradskoj patrijaršiji i Nikeji u Vitiniji, povodom 1700 godina od Prvog vaseljenskog sabora, predstavljena je od strane zvaničnih izvora kao „istorijski trenutak jedinstva“. Međutim, za značajan deo pravoslavnog vernog naroda i teološkog sveta, ova poseta nije lišena senki i pitanja.
Dana 28. novembra 2025. godine, poglavar Rimokatoličke crkve otputovaće u Nikeju, mesto gde je 325. godine po Hristu sveti car Konstantin sazvao Prvi vaseljenski sabor, postavljajući temeljne okvire hrišćanske vere. Dan kasnije, 29. i 30. novembra, Papa će posetiti sedište Carigradske patrijaršije u Fanaru, gde će prisustvovati prazničnoj liturgiji povodom spomena Svetog apostola Andreja Prvozvanog, osnivača Crkve u Carigradu.
Tanjug/AP Photo/Andrew Medichini
Papa Lav XIV
Granice "jedinstva"
Poziv papi, koji je uputio patrijarh carigradski Vartolomej, deo je višedecenijske strategije jačanja dijaloga između pravoslavne i Rimokatoličke crkve. Ipak, za mnoge teologe i klirike, ova poseta izaziva više zabrinutosti nego radosti. Njihovi strahovi nisu protiv samog dijaloga, već protiv korišćenja jubileja za promociju modela „crkvenog jedinstva“ koji prevazilazi granice pravoslavne ekleziologije.
Prvi vaseljenski sabor je definisao Simvol vere, osudio jeresi i utvrdio put istine u Hristu kroz vekove. Pozivanje na taj istorijski sabor kao na povod za političko-verske poruke jedinstva opravdano izaziva pitanja. O kakvom se jedinstvu govori, kada Vatikan i dalje čvrsto zastupa dogmate poput papinskog prvenstva i nepogrešivosti, koje pravoslavna crkva nikada nije prihvatila?
Credit: Lev Radin / Shutterstock Editorial / Profimedia
Patrijarh Vartolomej
Diplomatija ili teologija?
Brojni pravoslavni mediji pišu da vreme ove posete nije slučajno. U periodu geopolitičkih previranja i pojačanih pritisaka na istočna patrijaršijska sedišta, papina prisutnost u Nikeji i Fanaru može se tumačiti i kao poruka globalnog uticaja. Carigradska patrijaršija, koja se nalazi u složenoj poziciji u Turskoj i uživa ograničene institucionalne slobode, možda traži međunarodnu podršku. Ipak, takva podrška može biti praćena i političkim pritiscima i sugestijama.
Mnogi klirici podsećaju da svaki put kada se približi neki „komunikacioni događaj“ između Rima i Carigrada, istovremeno se rasplamsavaju i rasprave o "ujedinjenoj Crkvi". Ključno pitanje jeste: da li je cilj tih razgovora istinska teološka bliskost ili diplomatska ravnoteža koja prvenstveno služi geopolitičkim interesima?
Glasovi zabrinutosti
Od Svete gore do teoloških fakulteta, mnogi izražavaju sumnju i skepsu. Smatraju da preterano medijsko isticanje ove posete prikriva suštinu: potrebu za iskrenim pokajanjem i povratkom patrističkom predanju. Kako je istakao jedan od najuglednijih teologa iz Carigrada:
— Jedinstvo se ne gradi fotografijama i osmesima, već zajedničkim ispovedanjem vere.
Ove reakcije ne dolaze s margina, već predstavljaju brigu značajnog dela crkvenog tela, koji uočava postepeno stvaranje klime "kompromisnog približavanja", koje može da naruši teološku čistotu pravoslavlja.
Prvi vaseljenski sabor nije bio "svečanost dijaloga", već borba za istinu. Sveti Oci tada nisu oklevali da osude zablude, čak i po cenu sopstvenih stradanja. Danas, 1700 godina kasnije, njegovo obeležavanje ne može biti odvojeno od te istorijske istine.
Pravoslavlje se ne plaši dijaloga, ali ga ne sme ni tražiti po svaku cenu. Istina Crkve nije predmet pregovora, niti rezultat diplomatskih kompromisa. Obeležavanje jubileja u Nikeji mora biti pre svega podsećanje na tu istinu, a ne sredstvo javnih odnosa.
Kako se približavaju datumi poseta, ostaje da se vidi da li će susret pape i carigradskog patrijarha proteći u tom duhu ili postati još jedno poglavlje koje više razdvaja nego spaja hrišćanstvo.
Za pravoslavnu crkvu, put jedinstva ne vodi kroz kamere, već kroz pokajanje i zajedničko ispovedanje vere — putem koji su pre sedamnaest vekova utvrdili Sveti Oci Nikeje i koji su danas pozvani da slede crkveni poglavari, ne samo rečima, već delima.
Četvorodnevni simpozijum u Vatikanu obeležio 1700 godina od Prvog vaseljenskog sabora: papa Lav XIV pozivao na jedinstvo i sinodalnost svih hrišćana, dok pravoslavni glasovi upozoravaju na opasnosti relativizacije vere i gubitka svetootačkog nasleđa.
Dok patrijarh carigradski najavljuje dolazak rimskog pontifa i poziva na „jedinstvo u istini“, među pravoslavnim narodima raste strah da se ispod plašta sabornosti krije najdublja izdaja Svetog Predanja
Prisustvo prelata Džozefa Tobina na pravoslavnom bogosluženju, tokom kojeg ga je patrijarh Vartolomej oslovio titulom "visokopreosvećeni", izazvalo je oštre reakcije vernika širom sveta i otvorilo ozbiljna kanonska pitanja o granicama dijaloga s Vatikanom.
Na zvaničnoj večeri sa katoličkim hodočasnicima patrijarh Carigradski govorio o jedinstvu hrišćana, svom školovanju u Rimu i susretima sa papama, što je naišlo na osudu protivnika ekumenizma u pravoslavnom svetu.
Beseda Svetog Nikolaja Ohridskog i Žičkog za subotu 12. sedmice po Duhovima vodi nas mnogo dalje od priče o drevnom idolopoklonstvu i suočava sa pitanjem čemu danas poklanjamo svoje srce.
Probajte đuveč sa krompirom po receptu iz „Srbskog kuvara“ jeromonaha Jeroteja Draganovića, pročitajte molitvu Presvetoj Bogorodici za subotu i duhovno se nadahnite poukom Prepodobnog Jefrema Katunakijskog.
Pravoslavni vernici danas obeležavaju Svetog apostola Matiju po starom, dok se po novom kalendaru obeležavaju Sveti mučenik Agatonik i drugi svetitelji. Katolička crkva obeležava spomendan Blažene Device Marije Kraljice, dok muslimani i Jevreji nemaju univerzalno priznat veliki praznik.
Sveti starac govorio je bez uvijanja o onima koji zanemaruju svoje zdravlje, ali i o pogrešnom shvatanju vere zbog kojeg čovek odbacuje pomoć koja mu je pružena.
Posle 15 godina postupka, Strazbur je utvrdio da je Turska prekršila prava klirika i osporio tumačenje Lozanskog sporazuma, što može uticati i na druge slučajeve u Istanbulu.
Italijanski dizajner kreirao je liturgijske odežde za Benedikta XVI, Franju i Lava XIV, dok njegove izjave o prihvatanju različitih ljudi sada izazivaju oštre reakcije u katoličkim krugovima.
Svedočanstvo o razgovoru sa poznatim svetogorskim monahom već više od dve decenije izaziva pažnju, a u njemu se pominju veliki sukobi, uloga velikih sila i položaj pravoslavlja u budućim vremenima.
Beseda Svetog Nikolaja Ohridskog i Žičkog za subotu 12. sedmice po Duhovima vodi nas mnogo dalje od priče o drevnom idolopoklonstvu i suočava sa pitanjem čemu danas poklanjamo svoje srce.
Probajte đuveč sa krompirom po receptu iz „Srbskog kuvara“ jeromonaha Jeroteja Draganovića, pročitajte molitvu Presvetoj Bogorodici za subotu i duhovno se nadahnite poukom Prepodobnog Jefrema Katunakijskog.
Sveti starac govorio je bez uvijanja o onima koji zanemaruju svoje zdravlje, ali i o pogrešnom shvatanju vere zbog kojeg čovek odbacuje pomoć koja mu je pružena.
Vatrogasci su uspeli da lokalizuju vatru, povređenih nema, ali je konak pretrpeo velika oštećenja. Isti objekat goreo je i 2018. godine, kada su među ostacima pronađene poluizgorele ikone.
Vatrogasci su uspeli da lokalizuju vatru, povređenih nema, ali je konak pretrpeo velika oštećenja. Isti objekat goreo je i 2018. godine, kada su među ostacima pronađene poluizgorele ikone.
Nove pesme mitropolita zvorničko-tuzlanskog posvećene su svetiteljima, Presvetoj Bogorodici, monaškom životu, veri i duhovnom podvigu, a nastale su prema njegovim autorskim stihovima.
Pevačica je tokom privatne posete manastiru Varlam provela tri sata, upoznala se sa monaškim životom i zatražila savet o duhovnim pitanjima od starešine ovog drevnog središta Pravoslavne crkve.
Pred njihovim moštima vernici traže utehu i pomoć za sebe i svoje bližnje, mole se za zdravlje, izbavljenje iz nevolja i snagu da izdrže životna iskušenja, a njihove molitve prate duboku veru u Božiju milost.
Dodaj Religija kao željeni izvor na Googlu
