POSETILI SMO PEĆKU PATRIJARŠIJU: Otkrijte 15 detalja o najvećoj srpskoj svetinji na Kosmetu koje niste znali (VIDEO)

Smešten na obali Bistrice, nedaleko od Peći, Manastir Pećka patrijaršija predstavlja jedno od najvažnijih hrišćanskih središta srpske istorije i duhovnosti. Ovaj kompleks crkava, koji je tokom vekova služio kao sedište srpskih arhiepiskopa i patrijarha, nije samo duhovno središte, već i riznica umetničkih i istorijskih vrednosti. Danas, pored svoje istorijske i kulturne značajnosti, Pećka patrijaršija je prepoznata kao deo svetske kulturne baštine, što je priznanje koje nosi i određene izazove.

U vreme kada je svetlost pravoslavlja blistala sa svih strana, arhiepiskop Danilo II, božanski nadahnut vođa, oko 1337. godine, podigao je impozantnu pripratu koja je obuhvatala tadašnje tri crkve Pećke patrijaršije. Ova veličanstvena otvorena priprata, sa zvonikom i kapelom Danila Stolpnika, svedoči o visokom duhovnom tragu i umetničkom dostignuću tog vremena.

Foto: Aleksandar Trifunović

 

Visoki zvonik, koji je nekada uzdizao svoje vitke strane ka nebu, nažalost, nije preživio test vremena. Patrijarh Makarije je 1561. godine, suočen s neophodnim potrebama očuvanja konstrukcije, bio primoran da zazida sve otvore, čime je jedinstveni trem sa dvojnim lukovima izgubio deo svoje nekadašnje lepote i uzvišenosti.

Ipak, u ostatku ove sveta priprata, oslikanoj bogatstvom živopisa iz vremena gradnje, u jugoistočnom delu, ostala je dragocena umetnička baština. Tu, među malobrojnim preostalim freskama, Loza Nemanjića s dvadesetak portreta od Svetog Simeona Nemanje do cara Dušana, nastavlja da svedoči o istorijskoj veličini i duhovnoj moći srpske dinastije. Ovi portreti, poput svetionika, svetlucaju kroz vekove, pružajući uvid u dinastičke veze i duhovni značaj Nemanjića za srpsku pravoslavnu tradiciju.

Foto: Aleksandar Trifunović

 

Spomenik prirode – šam-dud

U samom kompleksu Pećke patrijaršije nalazi se šam-dud, stablo staro oko 750 godina. Ovo drvo nije samo prirodni fenomen, već i simbol opstanka manastira kroz vekove. Njegova prisutnost dodaje još jedan sloj istorijskoj dubini ovog svetog mesta kao svedok promena koje su se odvijale u njegovoj blizini.

Gradnja Crkve Svetih apostola

Crkva Svetih Apostola, koju je podigao arhiepiskop Arsenije I u trećoj deceniji 13. veka, predstavljala je prvi hram u kompleksu Pećke patrijaršije. Oslikavanje ove crkve oko 1260. godine pružilo je ne samo duhovnu vrednost, već i umetnički doprinos koji je kroz vekove obogaćivao srpsku kulturnu baštinu.

Zidno slikarstvo kroz vekove

Crkva Svetih Apostola je ukrašavana freskama u više navrata. Pored početnog oslika iz 1260. godine, crkva je dodatno oslikana oko 1300, 1350, 1375. i u XVII veku. Ova kontinuirana umetnička aktivnost svedoči o značaju crkve kao centra umetničkog izraza.

Foto: Aleksandar Trifunović

 

Arhitektonske prepravke

Tokom vladavine patrijarha Makarija Sokolovića, elegantni otvori s dvojnim arkadama su zazidani. Ove promene su uticale na izgled i funkcionalnost crkvenih prostora, pružajući uvid u arhitektonske promene koje su se događale tokom vekova.

Mošti svetitelja

Netruležne mošti Svetog Jevstatija čuvaju se u hramu Pećke patrijaršije. Ovo je važan deo manastirskih relikvija, koji ne samo da dodaje duhovnu vrednost, već i povezuje manastir sa svetiteljskim nasleđem srpske pravoslavne tradicije. U severozapadnom uglu hrama Bogorodičine crkve nalazi se veliki ružičasti sarkofag od mermera u kome se nalaze mošti arhiepiskopa Danila. U Hramu Svetog Dimitrija, u mermernim sarkofazima, počivaju mošti patrijarha Jefrema i Save IV.

Foto: Aleksandar Trifunović

 

Tajanstveni metoh Žiče

Pre nego što je postao sedešte srpske patrijaršije, Pećka patrijaršija je osnovana kao metoh Manastira Žiče. Ovo je bila strateška odluka arhiepiskopa Arsenija I, koji je želeo da premesti sedište bliže središtu države i dalje od ugroženih područja.

Uloga Mehmed-paše Sokolovića

Obnova Pećke patrijaršije 1557. godine bila je ključna za njen opstanak. Ulogu u ovoj obnovi imao je Mehmed-paša Sokolović, turski veliki vezir srpskog porekla, koji je svojom intervencijom omogućio povratak manastira na scenu srpske crkvene istorije.

Opljačkana Riznica

Tokom Velikog turskog rata, 1688. godine, pećka riznica je opljačkana, a vrednosti su bile toliko velike da je za njihov transport bilo potrebno devet konja. Ova pljačka je ostavila dubok trag u istoriji manastira, ukazujući na teškoće s kojima se suočavao.

Foto: Aleksandar Trifunović

 

Izrada novih ikonostasa

U XIX veku, unutar manastira su rađeni značajni umetnički radovi, uključujući novi ikonostas u crkvi Svetog Dimitrija 1803. godine, koji je naslikao pop Simeon Lazović. Ovi umetnički dodaci su značajno doprineli očuvanju i unapređenju manastirske umetničke baštine.

Reakcije na farbanje početkom 21. veka

Krajem 2008. godine, kompleks manastirskih crkava je ofarban u crvenu boju, što je izazvalo podeljene reakcije među stručnjacima. Ova odluka je bila predmet rasprava, kako među onima koji su kritikovali ovaj potez, tako i među onima koji su ga podržavali.

Upisivanje na Listu svetske baštine

Pećka patrijaršija je 13. jula 2006. godine upisana na Listu svetske baštine kao deo srednjovekovnih spomenika na Kosovu. Ova odluka je označila međunarodno priznanje značaja manastira i dodatno obavezala sve da čuvaju ovo neprocenjivo kulturno nasleđe.

Foto: Aleksandar Trifunović

 

Dugotrajne umetničke obnove

Kroz vekove, Pećka patrijaršija je prolazila kroz različite faze umetničkih obnova. Patrijarh Pajsije I, na primer, započeo je značajnu obnovu u XVII veku, uključujući novo pokrivanje crkava olovnim pločama i obnovu fresaka, što je dodatno unapredilo izgled manastirskih crkava.

Skrivene relikvije

Tokom rata i pljačkanja, pećke relikvije su bile skrivene kako bi se sačuvale od neprijateljskih ruku. Na primer, u vreme Velikog turskog rata, pećka riznica je bila sakrivena u kubetu manastira Gračanice kako bi se sačuvala od pljačkaških upada.

Foto: Aleksandar Trifunović

 

Stari bogoslužbeni predmeti

U periodu kontakata sa Ruskim carstvom sredinom XVII veka, Pećka patrijaršija je dobijala poklone u obliku knjiga i bogoslužbenih predmeta. Ovi pokloni su obogatili manastirsku biblioteku i bogoslužbene predmete, što je dodatno obogatilo kulturno i duhovno nasleđe manastira.

Izgradnja novih zdanja u 19. veku

U 19. veku, pored umetničkih radova, podizani su i novi objekti unutar kompleksa, uključujući vodenicu i novosagrađene monaške ćelije. Ovi dodaci su omogućili bolju funkcionalnost manastirskih aktivnosti i podržali svakodnevni život monaha.

Foto: Aleksandar Trifunović

 

Pećka patrijaršija, sa svim svojim slojevima istorije i duhovnosti, ostaje svetionik srpskog pravoslavlja i nemerljivo blago srpske kulture. Svaki kamen, svaka freska i svaki deo ovog impozantnog kompleksa svedoči o neprekidnoj borbi za očuvanje vere i identiteta kroz vekove. Ova sveta mesta, koja su preživela brojne izazove i promene, nastavljaju da inspirišu i osvežavaju duše vernika i posetilaca.

Kroz bogatstvo umetničkog izraza, arhitektonskih čuda i duhovnog nasleđa, Pećka patrijaršija nas uči da istinska lepota i snaga dolaze iz dubine vere i posvećenosti. U trenutnim vremenima iskušenja, njen blagoslov i duhovna snaga pružaju utehu i nadu, podsećajući nas na neizmernu vrednost očuvanja duhovnih korena i kulturnog nasleđa.

VIDEO

 

 

Ostavite komentar

Пошаљи коментар

Vaš komentar je uspešno snimljen i biće vidljiv nakon verifikacije administratora portala.

0 Komentara