Na uzvišenju kod Novog Pazara nalazi se drevni hram čiji slojeviti zidovi, jedinstvena osnova i živopis pamte odricanje vladara, rađanje monaštva i kontinuitet vere duži od jednog milenijuma.
Na blagom uzvišenju, tek nekoliko kilometara od Novog Pazara, stoji tiha, ali postojana svedokinja najdubljih slojeva srpske prošlosti - crkva Svetih apostola Petra i Pavla u Rasu. Njeni zidovi ne dominiraju prostorom veličinom, već težinom pamćenja koje nose. Upravo ovde, gde se kamen i vera dodiruju već više od milenijuma, započinje priča o najstarijoj sačuvanoj crkvi u Srbiji.
Prema predanjima i rezultatima arheoloških istraživanja, današnja crkva podignuta je u IX veku, na temeljima još starije bogomolje iz VI veka. Ta višeslojnost, vidljiva i u samoj građevini, svedoči o neprekinutom kontinuitetu hrišćanskog života koji je na ovom mestu opstajao uprkos burnim istorijskim lomovima.
Petrova crkva nije bila samo mesto molitve, već i pozornica ključnih događaja srpske državnosti i duhovnosti. U njenim zidinama kršteni su sinovi dinastije Nemanjića: Vukan, Nemanja i Rastko. Ovde je Stefan Nemanja održao dva državna sabora, a onaj iz 1196. godine zauzima posebno mesto u nacionalnoj istoriji, jer se tada odrekao prestola u korist sina Stefana.
Upravo u ovoj crkvi Stefan Nemanja primio je monaški čin, započevši put koji ga je najpre odveo u Studenicu, a potom i na Svetu goru, gde je okončao svoj zemaljski život kao monah Simeon.
- U ovoj staroj bogomolji, koja odoleva vekovima, ispisane su neke od najvažnijih stranica srpske istorije - ističe protojerej-stavrofor Tomislav Milenković, starešina Petrove crkve u Rasu, prenosi Rina.
Posebnost ove svetinje ogleda se i u njenoj arhitekturi. Crkva Svetih apostola Petra i Pavla jedna je od retkih sačuvanih bogomolja iz tog perioda sa kružnom osnovom, što joj daje izuzetnu simboliku i jedinstvenost u okviru srpske srednjovekovne graditeljske baštine.
Unutar njenih zidova sačuvan je dragoceni srednjovekovni živopis u četiri sloja, koji svedoči o dugom i složenom umetničkom razvoju. Upravo zbog svoje arhitektonske i kulturne vrednosti, Petrova crkva upisana je na UNESCO listu svetske baštine i nalazi se pod najvišim stepenom zaštite u Republici Srbiji.
Ova svetinja bila je sedište raških episkopa, a kasnije i raških mitropolita, koji su odavde upravljali crkvenim životom čitave oblasti. Okružena pravoslavnim grobljem, Petrova crkva čuva i kamene tragove običnih ljudi – nadgrobni spomenici predstavljaju uverljivo svedočanstvo o životu, veri i nadi generacija koje su ovde nalazile svoj poslednji mir.
Tokom godine crkvu posećuju brojni vernici, ali i turističke grupe iz inostranstva, željne da se susretnu sa mestom koje objedinjuje duhovnost, umetnost i istoriju.
- Važno je da naš narod poznaje svoju prošlost, jer samo tako može imati i dobru budućnost - naglašava otac Tomislav.
Arheološka istraživanja na ovom lokalitetu dodatno su osvetlila njegov značaj. Pronađeni su ostaci zida iz doba Nemanjića, a upravo ovde su na najreprezentativniji način predstavljeni spomenici Studeničke škole. Sredinom prošlog veka, u neposrednoj blizini Petrove crkve, otkriveno je i veliko blago poznato kao "novopazarski nalaz". Pretpostavlja se da je reč o grobu u kojem je pokojnik sahranjen zajedno sa svojim bogatstvom, što još jednom potvrđuje važnost ovog mesta kroz vekove.
Petrova crkva u Rasu danas stoji mirno, ali govori snažno. Njeni zidovi ne traže pažnju - oni je podrazumevaju. U njima se ne čuva samo kamen, već identitet, vera i sećanje naroda koji je na ovom uzvišenju pronašao jedan od svojih najstarijih duhovnih oslonaca.
Hiljade vernika sabrale su se u kolevci srpske duhovnosti, gde je osveštan hram posvećen prvom srpskom arhiepiskopu, a poglavar SPC poslao poruku koja je dotakla duše svih prisutnih.
Njegovo ime stoji uz temelje više od četrdeset crkava i manastira — od Banjske i Gračanice do Jerusalima, Soluna i Svete gore.
Svečanom akademijom u Domu kulture, uz besede mitropolita Atanasija i umetnički program, u Prijepolju je obeleženo 850 godina od rođenja prvog srpskog arhiepiskopa.
Podignuta na temeljima vizantijske bazilike, sa sačuvanim ugovorom o gradnji iz 1281. i grobovima potomaka loze Nemanjića, ova svetinja kod Brodareva svedoči o veri, razaranju i tihom opstanku uprkos pljačkama, ruševinama i zaboravu.
Za praznik koji prethodi Božiću, vladika Stefan je u jednoj od svojih beseda podsetio kako mali gestovi, pažnja i izbor ljudi u domu oblikuju dečije srce mnogo više od skupih stvari.
Žitije ove ugodnice Božje otkriva kako je jedna žena, bez oružja i moći, uzdrmala rimske sudije i ostavila poruku koja i danas pogađa pravo u savest.
U Konaku kneginje Ljubice 5. januara mališane i roditelje očekuje susret sa običajima, muzikom i radošću praznika, kroz program koji spaja tradiciju, igru i zajedništvo.
U svetu gde svakodnevne oluje preplavljuju srce i um, njegova pouka pokazuje da trpljenje i strpljenje otvaraju put do unutrašnje snage i istinske vere.
Hleb blagoslova, molitve i tišine po receptu jednog od najstarijih kuvara na Atosu.
Jednostavan i brz recept za kolač koji u dom donosi miris domaće kuhinje i radost zajedništva u posne dane.
Ovi brzi kolači sa keksom, pistaćima i brusnicama donose raskošni slatki užitak za slavsku trpezu, spremni za posluženje za manje od sat vremena.
Selsko meso, staro jelo iz ruralnih krajeva, vraća se na trpeze kao simbol zajedništva, topline doma i prazničnih okupljanja — a tajna njegovog bogatog ukusa krije se u jednostavnim sastojcima i sporom, strpljivom krčkanju.
Pripremite ove nežne kolačiće po receptu koji se čuva generacijama i otkrijte kako svaki zalogaj može da probudi sećanja, poveže porodicu i upotpuni praznično slavlje.
Pišinger je jednostavna, ali raskošna poslastica koja vekovima krasi slavske trpeze — savršena za sve koji vole spoj hrskavih oblandi i čokolade, uz miris doma i prazničnu toplinu.
Sveštenik Tomislav Milenković objašnjava da svetinja i dalje okuplja verujući narod, obavljajući redovno krštenja i venčanja.
Centralna proslava velikog jubileja održaće se 24. i 25. oktobra u Deževi, uz svečanu akademiju i liturgijsko sabranje kojim će načalstvovati poglavar Srpske pravoslavne crkve.
Mnoga deca u Beogradu, Nišu ili Novom Sadu nisu čula za Deževu i Miščiće. Vode ih na ekskurzije u Grčku i Tursku, a zaobilaze postojbinu Stefana Nemanje i Svetog Save, kazuje penzionisani profesor Mirko Popovac, koji svakodnevno prolazi pored ostataka Saborne crkve Nemanjića.
Petrova crkva kod Novog Pazara, najstarija bogomolja u Srbiji, bila je svedok krštenja Rastka Nemanjića, odricanja Stefana Nemanje od prestola i mnogih ključnih događaja srpske prošlosti.
Iza drvenih zidova Lazarice kod Prolom banje kriju se čudni simboli i predanja koja i danas intrigiraju verni narod, ali i sve putnike namernike.
Podignuta na temeljima vizantijske bazilike, sa sačuvanim ugovorom o gradnji iz 1281. i grobovima potomaka loze Nemanjića, ova svetinja kod Brodareva svedoči o veri, razaranju i tihom opstanku uprkos pljačkama, ruševinama i zaboravu.
Vernici iz svih krajeva dolaze da se mole pred moštima kosovskog mučenika, ostavljajući za sobom svedočenja koja i lekare ostavljaju bez odgovora.
Nakon zemljotresa, ratova i sistematskog uništavanja, završna faza građevinskih radova na hramovima Svetog Spiridona, Svetog Nikole i parohijskog doma u Petrinji budi nadu pravoslavnih vernika u ovom kraju.
Bez povišenog tona i bez kalkulacije, sveštenik Vladislav Vučanović u jednoj kratkoj poruci otvara pitanje zašto se lakše okupljamo oko trpeza i vatrometa nego oko suštine vere, posta i lične odgovornosti.
Dok su satovi odbrojavali prve minute 2026, crkva Vondelkerk u Amsterdamu nestajala je u plamenu, ostavljajući grad bez svetinje i Evropu bez još jednog svedoka hrišćanske prošlosti.
Iza drvenih zidova Lazarice kod Prolom banje kriju se čudni simboli i predanja koja i danas intrigiraju verni narod, ali i sve putnike namernike.
U vreme kada je vera bila progonjena, a javno ispovedanje Hrista smatrano prestupom, dogodilo se čudo koje je stotine, pa i hiljade ljudi vratilo Bogu.
Na uzvišenju kod Novog Pazara nalazi se drevni hram čiji slojeviti zidovi, jedinstvena osnova i živopis pamte odricanje vladara, rađanje monaštva i kontinuitet vere duži od jednog milenijuma.
U besedi za 30. subotu po Duhovima Sveti Nikolaj Ohridski i Žički govori o tome kako revnost i vera jednog smrtnika mogu otkriti Božju silu i čuda koja i danas nadilaze razum.
Pouka svetitelja pokazuje kako iskušenja i unutrašnji nemir mogu postati put ka miru i duhovnom sazrevanju.
