Od drevnih Vavilonaca do rimskih reformi, pravoslavnog i kineskog kalendara, Nova godina izražava univerzalnu ljudsku težnju za mirom, obnovom i zajedništvom, dok različiti običaji širom sveta oslikavaju bogatstvo kultura i tradicija.
Nova godina je trenutak koji, iako deli godine, povezuje čitav svet kroz običaje, verovanja i tradicije. Njen dolazak simbolizuje nadu, novi početak i vreme introspekcije. Kako publicista Vojislav Ananić ističe:
- Proslava odlaska stare i dolaska nove godine je prastari religijski, društveni i kulturni obrazac u skoro svim delovima sveta. Istorija proslavljanja Nove godine nije pouzdano utvrđena, ali se smatra da su Vavilonci to činili još pre više od četiri milenijuma.
Prvi poznati zapisi o proslavi Nove godine potiču iz drevne Mesopotamije. Vavilonci su svoje proslave vezivali za dolazak proleća, kada priroda oživljava. Rimljani su, međutim, svoj kalendar često prilagođavali promenama vlasti, sve dok 153. godine pre nove ere rimski Senat nije ustanovio 1. januar kao početak godine.
Shutterstock
Proslava odlaska stare i dolaska nove godine je prastari religijski, društveni i kulturni obrazac u skoro svim delovima sveta
Danas se Nova godina proslavlja širom sveta, ali na načine koji oslikavaju bogatstvo različitih kultura, tradicija i vera. Kroz ovu raznolikost često zaboravljamo da 1. januar, koji danas doživljavamo kao univerzalni početak godine, nije uvek bio niti je svuda isti.
Kako nas podseća Mirko Radonjić:
- Evrocentrici se ponekad iznenade kada saznaju da ni u njihovom delu sveta Nova godina nije uvek počinjala 1. januara.
Radonjić dalje kaže:
- U Mletačkoj republici godina je počinjala 1. marta sve do njenog ukidanja krajem 18. veka. Slično tome, u Rusiji se do 15. veka godina započinjala 1. marta, dok je kasnije, sve do dekreta Petra Velikog iz 1699. godine, početak nove godine slavljen 1. septembra. Danas pravoslavni hrišćani u Rusiji, Srbiji, Gruziji, Severnoj Makedoniji, Crnoj Gori, Ukrajini, na Svetoj gori i oni pod jurisdikcijom Jerusalimske patrijaršije obeležavaju "staru", odnosno Novu godinu po julijanskom kalendaru, 14. januara.
Shutterstock
Srpska pravoslavna crkva Novu godinu počinje 14. januara po novom kalendaru
U srpskom pravoslavnom crkvenom kalendaru nova liturgijska godina počinje 14. septembra (1. septembra po julijanskom kalendaru), dok ruski vernici tog dana slave staro "novoletije." Početak godine 1. januara prvi je uveo Gaj Julije Cezar, tvorac julijanskog kalendara, koji je postao osnova za mnoge kasnije kalendare.
O razlici u običajima i duhovnost, Mirko Radonjić kaže:
- U islamskoj tradiciji Nova godina, temeljena na lunarnom kalendaru, dočekuje se u trezvenoj atmosferi, uz molitve i mir. Islamska godina je kraća za 11–12 dana od gregorijanske, pa se datumi ne preklapaju. Trenutno je islamska 1447. godina, koja je počela 9. jula 2024. godine.
Kineska Nova godina, zasnovana na lunarnom ciklusu, traje 15 dana i simbolizuje obnovu i zajedništvo. Trenutno je godina Zeca, a 10. februara 2024. započeće godina Zmaja. Prema verovanju, osobe rođene u godini Zmaja imaju sreću i snagu u suočavanju sa životnim izazovima.
Shutterstock
Proslava kineske Nove godine
Jevrejska Nova godina, Roš hašana, slavi se između 5. septembra i 5. oktobra po gregorijanskom kalendaru. Hebrejska 5785. godina započela je 3. oktobra 2024. godine i trajaće do 22. septembra 2025. godine.
Iranski praznik Novruz, Nova godina prema solarnoj eri od Hidžre, slavi se od 21. do 24. marta. Ove, 1404. godine po iranskom kalendaru, praznik donosi prolećnu radost i duhovnu obnovu.
Shutterstock
U islamskoj tradiciji Nova godina, temeljena na lunarnom kalendaru, dočekuje se u trezvenoj atmosferi, uz molitve i mir
Budistički praznik Songkran u Tajlandu obeležava se od 13. do 15. aprila prskanjem vode, simbolično čisteći grehe i donoseći radost.
Koptska i etiopska pravoslavna Nova godina obeležavaju se 11. septembra po gregorijanskom kalendaru. Trenutno traju koptska 1742. i etiopska 2017. godina - zaključuje Radonjić.
Nova godina nije samo prelazak iz jednog dana u drugi; ona je poziv na duhovno buđenje, obnavljanje ljubavi i zajedništva, i podsećanje na prolaznost zemaljskog vremena. Kroz bogatstvo različitih običaja svaka Nova godina nosi univerzalnu poruku: potrebu da se okrenemo novim počecima, u miru, ljubavi i molitvi.
Shutterstock
Jevrejska Nova godina, Roš hašana, slavi se između 5. septembra i 5. oktobra po gregorijanskom kalendaru
Dok slavimo dolazak Nove godine, ne zaboravimo ono što nas povezuje – težnju za mirom, radost u zajedništvu i pogled usmeren ka svetlijoj budućnosti.
Obeležavanjem tri praznika 14. januara, koje narod obično naziva Mali Božić, završava se božićni ciklus, a započinje nova godina nade i blagoslova. Pravoslavni vernici se sećaju Obrezanja Gospodnjeg, slave Svetog Vasilija Velikog i mole za mir i ljubav u danima koji dolaze.
Univerzalno ime ova pogača za sreću dobila je po Svetom Vasiliju, ali je širom Srbije zovu i maslenica, papuljica, gruvanica, baranica, poparenica, vasuljica...
U čačanskom selu Katrga u brvnari porodice Minović, koja datira skoro dva veka, domaćica Mira i ove godine tradicionalno je zamesila projino belo brašno da bi napravila pogaču vasilicu.
Incident kod Damaskih vrata izazvao je zabrinutost verskih zajednica, uz navode da policija nije izvršila hapšenja i da je oštećenom sugerisano da ne podnese zvaničnu prijavu.
Osvećenje Himelstira zakazano je za oktobar 2026. godine, a mitropolit nemački veruje da bi ova svetinja mogla da preraste u duhovno i kulturno središte Srba u Nemačkoj i mesto koje će ih učiniti vidljivijim u javnom životu.
U paraklisu Svetog Luke Krimskog služena je arhijerejska liturgija, obeleženo unapređenje u čin protonamesnika i upućene poruke o spoju medicine, vere i služenja čoveku u jednoj od najvažnijih zdravstvenih ustanova u Srbiji.
Zapis iz „Svetogorskog kuvara“ monaha Onufrija otkriva kako kombinacija spanaća, oraha i tahinija stvara jelo koje iznenađuje i ukusom i jednostavnošću, posebno u danima posta na vodi.
Posle 15 godina postupka, Strazbur je utvrdio da je Turska prekršila prava klirika i osporio tumačenje Lozanskog sporazuma, što može uticati i na druge slučajeve u Istanbulu.
Kimberli Gilfojl, nekadašnja voditeljka i tužiteljka, primila je svetinju sa Atosa u gestu koji je u prvi plan stavio duhovnu simboliku, a ne protokol i funkciju.
Poslednji ispraćaj 12-godišnjeg sina protojereja Ostoje Kneževića i popadije Viktorije duboko potresa vernike i bližnje, ostavljajući porodicu u tišini, molitvi i najtežem iskušenju koje jedan dom može da doživi.
Porodica, sveštenstvo i verni narod oprostili su se od sina sveštenika Ostoje Kneževića, dok je mitropolit crnogorsko-primorski u besedi poručio da se bol nosi krstom Hristovim, a da se duša čistote sabira u večnom životu.
Na sahrani dvanaestogodišnjaka koji je tragično preminuo, mitropolit Dimitrije govorio o veri, večnom životu i susretu bez rastanka, dok su porodica i vernici u tišini slušali poruke utehe i nade.
Kako je nastala pometnja oko kalendara, šta je dogma o Vaskrsu i zbog čega vreme merimo netačno – u svom autorskom tekstu koji prenosimo u celosti objašnjava sveštenik Stevan Stefanović ističući da veru ne smemo da merimo pogrešno.
Sveštenik Darko B. Jelić bez uvijanja govori o lažnoj tradiciji, crkvenim portama pretvorenim u vašarište i o tome kako smo zamenili liturgiju bukom, a smisao navikom – i zašto nas to već decenijama drži na istom mestu.
Dok se u mnogim državama darovi vezuju za Božić i Novu godinu, u Grčkoj i na Kipru sve se povezuje s jednim svetiteljem i jednim datumom koji ima posebno značenje
Zavetni hram na Vračaru večeras je centar molitve i svetlosti, gde se kroz ikone, sveće i melodije proživljava Hristov prvi susret sa Zakonom, duhovno obrezanje srca i početak nove godine po julijanskom kalendaru – događaji koji ne ostavljaju nikog ravnodušnim.
Incident kod Damaskih vrata izazvao je zabrinutost verskih zajednica, uz navode da policija nije izvršila hapšenja i da je oštećenom sugerisano da ne podnese zvaničnu prijavu.
U crkvi Uspenja Presvete Bogorodice jubilej je proslavljen kroz liturgiju, zvuke hilandarskih pojaca i sabranje koje je pokazalo duboku vezu ovog prostora sa svetogorskim nasleđem i živim predanjem Crkve.
Arhimandrit Jefrem poručio je da prisustvo Časnog Pojasa nije slučajno, govorio je o „milion poklonika“, zavetu kneza Lazara i duhovnoj vezi koja ostaje i posle odlaska svetinje u Vatoped.
Na Vračaru, pred odlazak Časnog pojasa Presvete Bogorodice, emotivni prizori i molitvena tišina obeležili su ispraćaj koji je, uz suze patrijarha i sabranost vernika, zatvorio 17 dana hodočašća kroz Hram Svetog Save.
Zapis iz „Svetogorskog kuvara“ monaha Onufrija otkriva kako kombinacija spanaća, oraha i tahinija stvara jelo koje iznenađuje i ukusom i jednostavnošću, posebno u danima posta na vodi.
Od Nemanjića i Svetog Save do legendi o skrivenom blagu i izvoru za koji se veruje da ima posebnu snagu, svetinja u dolini reke Studenice i dalje spaja proverenu istoriju i predanja koja ne prestaju da žive.
Dodaj Religija kao željeni izvor na Googlu
