NI SMRT NIJE MOGLA DA GA UĆUTKA: Danas je Sveti Đorđe, veliki svetitelj koga slave od Moskve do Londona i Istanbula

U bogatoj riznici pravoslavne duhovnosti, malo je svetitelja čije ime odzvanja tako snažno kroz vekove, kao što je to slučaj sa Svetim Đorđem Pobedonoscem, u narodu poznatim kao Sveti Đorđe ili Sveti Đurađ. Njegov sveti lik, ukorenjen u predanju, istoriji i ikonografiji, predstavlja spoj vojničke hrabrosti, nepokolebljive vere i simboličke borbe protiv zla. Poštovanje Svetog Georgija traje više od sedamnaest vekova i spaja istorijske činjenice, crkveno predanje i bogatu hrišćansku simboliku, čineći ga jednim od najpoštovanijih svetaca kako u Pravoslavnoj crkvi, tako i u mnogim katoličkim zemljama.

Rođenje u svetu koji se menja

Prema hrišćanskom predanju, Sveti Georgije bio je rimski vojnik poreklom iz Male Azije, rođen između 275. i 280. godine u Kapadokiji, u bogatoj i uglednoj hrišćanskoj porodici. Njegov otac, vojni oficir, postradao je za Hrista dok je Georgije još bio dete. Nakon tog događaja, njegova majka ga odvodi u Palestinu, na svoje porodično imanje, gde mladi Đorđe dobija kvalitetno obrazovanje i odrastanje dostojno svog porekla.

Uspon koji je zadivio Rimsko carstvo

Još u mladosti pokazao je izuzetne fizičke i moralne vrline - bio je snažan, lep i hrabar. Takav, brzo je primljen u vojsku Rimskog carstva, gde se istakao hrabrošću i ratnim uspesima. Njegov uspon bio je izuzetno brz: od običnog vojnika napredovao je do tribuna, a već u dvadesetoj godini, sam car Dioklecijan uzdiže ga u čin komita - najviši vojni položaj koji je podrazumevao i ulogu carevog savetnika.

Foto: Pexels

 

Odluka koja menja sudbinu

Ipak, sudbina Svetog Georgija neraskidivo je povezana sa jednim od najtežih perioda u istoriji hrišćanstva. Tokom 303. godine, za vreme Dioklecijana, započeo je deseti i najokrutniji progon hrišćana. Videvši nemilosrdno stradanje vernika, Georgije donosi sudbonosnu odluku: razdeljuje svu svoju imovinu siromašnima, oslobađa robove i u Palestini zaveštava svoja bogatstva onima kojima su najpotrebnija.

Njegov čin bio je uvod u otvoreni sukob sa carem. Na jednom saboru, Georgije javno ustaje protiv progona i pred samim carem hrabro ispoveda svoju veru. Time započinje njegovo mučeništvo.

Mučenja koja nisu slomila veru

Po naređenju cara, izložen je stravičnim mukama: noge su mu stavljene u klade, na grudi mu je položen težak kamen, a zatim je mučen na točku prepunom eksera, noževa i udica koje su mu razdirale telo. Ipak, uprkos svemu, ostaje živ. Zatim biva zakopan u negašeni kreč, gde provodi tri dana, ali ni to ga ne ubija.

U pokušaju da ga slomi, car angažuje čuvenog mađioničara Atanasija, koji priprema dva napitka – jedan za pokornost, drugi smrtonosan. Georgije preživljava oba. Njegova nepokolebljivost zadivljuje, ali i razjaruje cara.

Foto: Pexels

 

Čudo u hramu i rušenje idola

Poslednji pokušaj dolazi u hramu, gde se od njega traži da se pokloni kipu boga Apolona. Pred okupljenim narodom, Georgije prilazi statui, prekrsti je - i ona se ruši, povlačeći za sobom i sve druge idole. Taj čin ima snažan odjek: carica Aleksandra javno ispoveda veru u Hrista.

Ishod je neminovan. Car naređuje pogubljenje i Georgija i Aleksandre. Na putu do gubilišta, iscrpljena Aleksandra umire, dok Georgije, stigavši na mesto pogubljenja, mirno polaže glavu i biva posečen 23. aprila 303. godine (6. maja po novom kalendaru).

Nastanak kulta koji traje vekovima

Njegovo telo preneto je u Lidiju, gde je kasnije podignut hram nad njegovim grobom. Upravo tu započinje snažan i dugotrajan kult Svetog Georgija. Već za vreme cara Konstantina I podignut je prvi hram, a tokom 4. veka njegov kult se širi iz Palestine na celo Istočno rimsko carstvo, da bi u 5. veku obuhvatio i Zapad. Godine 494. papa Gelasije I zvanično ga proglašava svecem.

Kroz istoriju, hram u Lidiji doživljava razaranja i obnove - srušen je 1010. godine, obnovljen od krstaša, a zatim ponovo uništen 1191. tokom Trećeg krstaškog rata od vojske Saladina. Ipak, njegov kult opstaje i dalje se širi, naročito nakon što je u 12. veku prenet u Englesku, gde za vreme kralja Edvarda III postaje zaštitnik države i viteškog reda Gartera.

Shutterstock/Cristina Ivan

 

Svetac koji je prešao granice sveta

Sveti Georgije danas se slavi širom sveta: u Engleskoj, Kataloniji (kao Sant Jordi), Gruziji, Etiopiji, Grčkoj, Portugalu, Crnoj Gori, Srbiji, ali i u gradovima poput Istanbula, Ljubljane i Moskve. Smatra se zaštitnikom vojnika, konjanika, vitezova, ali i brojnih profesija, organizacija i bolesnika.

Sveti Đođe u Srpskoj tradiciji

U srpskom narodu zauzima posebno mesto. Srpska pravoslavna crkva ga proslavlja dva puta godišnje: Đurđevdan (6. maj) i Đurđic (16. novembar), koji obeležava prenos moštiju i obnovljenje hrama u Lidiji. Đurđevdan je jedna od najčešćih krsnih slava u Srbiji.

Ikona koja je postala legenda

Ikonografski, njegov lik se razvijao kroz vekove. Od 7. veka prikazivan je kao vojnik sa kopljem ili mačem, dok se od 9. veka pojavljuje čuvena predstava na konju kako ubija aždaju. Ova scena, zasnovana na legendi "Georgije i aždaja", nosi snažnu simboliku: aždaja predstavlja mnogoboštvo, dok figura žene - carice Aleksandre - simbolizuje mladu hrišćansku crkvu.

Čuda koja ne prestaju da se pripovedaju

Zabeležena su brojna čuda na njegovom grobu, kao i javljanja vernicima kroz snove i vizije, što dodatno učvršćuje njegov značaj u narodnoj i crkvenoj tradiciji.

U Srbiji su mu posvećeni brojni manastiri, među kojima se posebno ističe Đurđevi Stupovi, jedan od najznačajnijih spomenika srednjovekovne duhovnosti.

Od istorijskog vojnika do mitskog pobednika nad aždajom, Sveti Đorđe ostaje večni simbol pobede vere nad silom, dobra nad zlom i svetlosti nad tamom. Njegova priča, duboko ukorenjena u pravoslavlju, nastavlja da inspiriše milione vernika širom sveta.

Ostavite komentar

Пошаљи коментар

Vaš komentar je uspešno snimljen i biće vidljiv nakon verifikacije administratora portala.

0 Komentara