Na Svetoj gori, žene nisu dozvoljene zbog zakona poznatog kao Avato.
Sveta gora na poluostrvu Halkidiki je mesto gde se veruje da zemlja dodiruje nebo. Ovaj sveti prostor, poznat i kao Atos, vekovima je dom pravoslavnih monaha i simbol molitve, tišine i duhovnog mira.
Prema predanju, Bogorodica je blagoslovila ovo mesto, zapečativši ga kao svoj vrt, prostor posvećen veri i molitvi.
Istoričar umetnosti Dušan Milovanović je rekao da je pre dolaska Bogorodice, treći prst Halkidikija bio naseljen od davnina, a stanovnici su živeli u malim gradovima.
Printscreen/YouTube/BalkanTripTV
Dušan Milovanović.
Oko 34. godine nove ere, Presveta Bogorodica je putovala na Kipar, ali ju je bura nanela na obalu Svete gore, tada poznatu kao Akte.
Po dolasku, krstila je lokalno stanovništvo i osnovala prvu hrišćansku zajednicu, što se smatra početkom svetosti ovog mesta.
Prema predanju, Bogorodica je rekla:
"Neka ovo mesto bude moj udeo, predato meni od Sina mojega i Boga mojega. Blagodat Božja neka bude na ovom mestu i na onima koji ovde borave s verom."
Kroz vekove, stanovnici poluostrva su se povlačili, ostavljajući prostor monasima. Na Svetoj Gori, žene nisu dozvoljene zbog zakona poznatog kao Avato.
Šta je Avato?
Približavanja žena Svetoj gori i pokušaji ulaska dešavala su se mnogo puta kroz istoriju.
Pobornici očuvanja Avata smatraju da bi njegovo ukidanje označilo kraj kolevke pravoslavlja, dok pobornici ukidanja govore da on u sebi nosi prevaziđena razdvajanja karakteristična za minule epohe i pozivaju se na inovacije koje uvodi rimokatolička crkva koja dozvoljava i ženama da činodejstvuju. Ove rasprva zadiru u osnovna pitanja vere.
Činjenica je da su svetogorski zakon kroz vekove poštovale kako žene tako i inoverni pa čak i osvajači.
Bilo je dosta slučajeva kršenja Avata. Kao što potvrđuje zakon Svete gore koji je donet 1924 i potvrđen od strane tačke 105 Ustava na poluostrvu Atos ulazak žena se izričito zabranjuje – član 186.
U carskim tipicima koji su činili osnovno telo pisanog svetogorskog prava vrlo rano se susreće izričita zabrana ulaska na Svetu goru žena, golobradih dečaka i uškopljenika.
Na Svetu goru ne mogu ni ženke životinja - osim mačaka. Izuzetak su i divlje životinje - pošto ih je teško kontrolisati.
Legenda kaže da je strogi glas Bogorodice zaustavio caricu Pulheriju kada je poželela da poseti manastire, što je dodatno učvrstilo ovo pravilo.
Jedan od najvažnijih trenutaka u istoriji Svete gore desio se u 10. veku kada je Sveti Atanasije Atonski osnovao manastir Velika Lavra, uz pomoć vizantijskih careva.
Sylvain THOMAS / AFP / Profimedia
Sveta gora.
Taj manastir postao je model za sve buduće svetogorske manastire. Prvi pravni dokument koji je regulisao život na Svetoj gori je tipik napisan 970. godine i definisao je monaške zakone, gostoljublje i duhovni život.
Danas, Sveta gora ostaje simbol duhovne snage i nasleđa Majke Božje. Njeni manastiri čuvaju tradiciju, a monasi kroz molitvu i posvećenost prenose svetlost vere budućim generacijama.
Zatvor za nepoštovanje zabrane
Jedno od objašnjenja je da je ženama zabranjen pristup kako monahe ne bi dovodile u iskušenje i skretale im misli da njihove misije. Na primer, sve do 11. veka na poluostrvu je tolerisano prisustvo pastira, a onda je vaseljenski patrijarh strogo zabranio njihovo prisustvo.
Razlog? Pastirice su često znale da izazivaju i uznemiruju monahe i dešavalo se da zbog toga manastiri gube kaluđere.
Sve do početka 20. veka na Svetu goru je bilo moguće ići preko zemljouza kod Provlake, koji spaja poluostrvo s kopnom.
Međutim, nakon što su pojedine žene počele da koriste ovaj put da krišom uđu na Svetu goru grčke vlasti postavile su na tom mestu visoku ogradu i strogo zabranile ulazak pešacima, bez obzira na pol. Kazna za kršenje ove naredbe je godinu dana zatvora!
Poluostrvo Atos je prepuno različitih vrsta ptica, insekata, šumskih životinjica koje ovde uživaju u rajskoj prirodi. Ima dosta divljih svinja po šumama, ali one gotovo nikada ne napadaju ljude, baš kao i šakali i zmije.
Porodica Ivanović iz Paraćina napravila je mozaik za manastir Hilandar na Svetoj Gori, prikazujući scenu Vavedenja presvete Bogorodice. Mozaik, sa više od milion kamenčića, stakla i paste, rađen je četiri godine, koristeći staru inverznu tehniku, a biće postavljen na ulazu u Hilandar.
Pravoslavni vernici danas obeležavaju Prepodobnog Jevtimija Velikog po starom, odnosno Sretenje Gospodnje po novom kalendaru. Katolici proslavljaju Prikazanje Gospodnje, dok u judaizmu i islamu danas nema velikog verskog praznika.
Pripremite ove nežne kolačiće po receptu koji se čuva generacijama i otkrijte kako svaki zalogaj može da probudi sećanja, poveže porodicu i upotpuni praznično slavlje.
Tokom krštenja beogradskog studenta 1980. godine, na njegovoj glavi se, pred svedocima i objektivom, pojavio neobičan znak - događaj koji se i danas pamti kao jedno od najupečatljivijih svedočenja sa Svete gore
Životna drama Čeha koji je postao monah srpske carske lavre i u gomili zaboravljenih rukopisa pronašao Miroslavljevo jevanđelje – priča o veri, istrajnosti i otkriću koje je promenilo srpsku kulturu.
Na manastirskom imanju, nakon požara i decenija bez uzgoja, bratstvo uz pomoć svetogorskih monaha i molitvu igumana Metodija obnavlja poljoprivrednu tradiciju, dajući novi život ekonomiji i duhovnom životu manastira.
Kroz tumačenje jevanđelske priče o cariniku i fariseju, sveštenik Sabornog hrama u Baru pozvao je verni narod da se pripremi za uzdržanje u srcu, a ne samo u spoljašnjim oblicima.
Episkop istočnoamerički uzneo je snažnu molitvu za zaštitu nerođene dece, a prisutni, od članova Kongresa do vernika, priznaju da su njegove reči ostavile snažan trag.
Zavetni hram na Vračaru večeras je centar molitve i svetlosti, gde se kroz ikone, sveće i melodije proživljava Hristov prvi susret sa Zakonom, duhovno obrezanje srca i početak nove godine po julijanskom kalendaru – događaji koji ne ostavljaju nikog ravnodušnim.
Kroz tumačenje jevanđelske priče o cariniku i fariseju, sveštenik Sabornog hrama u Baru pozvao je verni narod da se pripremi za uzdržanje u srcu, a ne samo u spoljašnjim oblicima.
Šta stoji iza sedmice u kojoj se ukidaju uobičajeni dani posta i kako ovaj liturgijski „predah“ zapravo priprema čoveka za najzahtevniji duhovni period u godini.
Crkva uči da se sa strastima ne treba miriti, već ih lečiti pokajanjem, molitvom i duhovnim podvigom, jer strasti pomračuju um, slabe volju i razaraju unutrašnji mir.
