Nakon višednevnog zasedanja arhijereja i brojnih spekulacija koje su se pojavile u javnosti, SPC je objavila zvanične zaključke Sabora – od kanonizacije novih svetih, preko reformi u obrazovanju, do uvođenja Ordena Svetog kneza Lazara.
Višednevno redovno godišnje zasedanje Svetog arhijerejskog sabora Srpske pravoslavne crkve, koje je okupilo episkope iz zemlje i dijaspore, zvanično je završeno. Iako su se prethodnih dana u javnosti pojavljivale nezvanične informacije o temama i odlukama Sabora, sada se oglasila i sama Srpska pravoslavna crkva – objavivši zvanično saopštenje koje donosi potvrdu, ali i razjašnjenje najvažnijih zaključaka ovog najvišeg crkvenog tela.
Redovno zasedanje Sabora održano je od 13. do 17. maja 2025. godine u Spomen-hramu Svetog Save na Vračaru, u duhu sabornosti, molitve i odgovornosti za budućnost Crkve. Zasedanje je započeto svečanom arhijerejskom liturgijom i prizivom Svetog Duha, koje je služio patrijarh srpski Porfirije, uz sasluženje arhijereja iz otadžbine i rasejanja.
Na otvaranju radnog dela Sabora, patrijarh Porfirije obratio se episkopima pastirskim slovom, u kojem je istakao značaj sabornog odlučivanja i ulogu Sabora kao tela koje, vođeno Duhom Svetim, usmerava Crkvu kroz izazove vremena.
Ovogodišnje zasedanje proteklo je u znaku velikih jubileja – 1.700 godina od Prvog vaseljenskog sabora u Nikeji i 850 godina od rođenja Svetog Save. Tim povodom tokom godine biće organizovani brojni događaji: liturgijska sabranja, naučni skupovi, akademije, konferencije, okrugli stolovi i izložbe širom eparhija SPC i u Beogradu.
Jedna od najradosnijih odluka Sabora bila je uvođenje novih imena svetih u Diptihe SPC. Na osnovu izveštaja o životu i podvigu vernika koji su se istakli ispovedništvom i mučeništvom, Sabor je odlučio da kanonizuje nekoliko jerarha, sveštenika, monaha i vernika, čime je bogoslužbeni poredak Crkve obogaćen novim molitvenim zastupnicima.
SPC
Patrijarh porfirije sa arhijerejima Srpske pravoslavne crkve
Sabor je posebnu pažnju posvetio izazovima sa kojima se Crkva suočava u Srbiji, Republici Srpskoj, regionu i rasejanju. Poseban akcenat stavljen je na stanje na Kosovu i Metohiji, što je dodatno osnaženo uvođenjem novog crkvenog odlikovanja – Ordena Svetog kneza Lazara – koji će biti dodeljivan za izuzetne zasluge članovima Crkve.
U radu Sabora analizirani su izveštaji arhijereja iz dijaspore, uz konstataciju da je potrebno dalje usklađivanje crkveno-pravnog statusa eparhija sa pravnim sistemima država u kojima SPC deluje. Takođe, razmatrana je i situacija u SAD i Velikoj Britaniji, gde su određeni procesi uspešno privedeni kraju.
Sabor se osvrnuo i na rad ključnih tela Crkve – Sinoda, Patrijaršijskog upravnog odbora, Patrijaršijske biblioteke, Muzeja i Arhiva SPC, kao i humanitarnih organizacija poput fondacije „Čovekoljublje“. Zaključeno je da je neophodno dalje unapređenje rada ovih institucija.
Jedna od važnih odluka odnosila se na reformu crkvenog obrazovanja. Na predlog nadležne komisije, Sabor je odlučio da se u sve bogoslovije uvede četvorogodišnje srednjoškolsko obrazovanje, počev od školske 2025/26. godine, čime se dodatno osavremenjuje i jača temelj crkvene prosvete.
Foto: preuzeto sa spc.rs
Arhijereji Srpske pravoslavne crkve, učesnici Sabora
Na dnevnom redu našle su se i promene u Ustavu SPC, konkretno u vezi sa nazivima eparhija i titulaturom episkopa, čime se želi postići veća usklađenost sa istorijskim i savremenim okolnostima.
Sabor se nije oglušio ni o globalna dešavanja, izražavajući zabrinutost zbog patnji pravoslavnih hrišćana u ratnim zonama Ukrajine, Sirije, Palestine i na Kosovu i Metohiji. Upućen je apel međunarodnoj zajednici da učini sve što je u njenoj moći kako bi se zaustavilo stradanje nevinih.
Tokom zasedanja održana je i sednica Centralnog tela za dovršenje Spomen-hrama Svetog Save, na kojoj su razmotreni dosadašnji radovi, kao i planovi za završne faze izgradnje, uz izraženu zahvalnost narodu i državi na pomoći i podršci.
Na kraju zasedanja izvršene su i promene u sastavu Svetog Sinoda. Mandat je prestao mitropolitu braničevskom Ignjatiju i episkopu gornjokarlovačkom Gerasimu, koji sada preuzimaju ulogu zamenika. Članovi koji ostaju u Sinodu su mitropolit zvorničko-tuzlanski Fotije i mitropolit raško-prizrenski Teodosije, dok su novi članovi postali mitropolit bački Irinej i episkop budimljansko-nikšićki Metodije.
Sveti arhijerejski sabor još jednom je potvrdio svoju posvećenost očuvanju jedinstva Crkve, duhovnoj obnovi naroda, zaštiti svetinja i vrednostima koje proističu iz bogonosne predaje svetosavlja.
Tokom molitvene večeri, prazničnog bdenja i Svetosavske akademije, patrijarh srpski Porfirije govorio je o uzvišenoj ulozi sveštenstva, bogoslovskom obrazovanju i svetoj službi kao najdubljoj misiji Crkve – ne samo pozivu, već životu u Hristu.
U Beogradu je otvorena postavka „Služitelj mira i ljubavi“ povodom 80 godina od upokojenja Svetog Dositeja Vasića, duhovnog gorostasa koji je verom i hrabrošću ostao uz narod i Crkvu u najmračnijim vremenima.
Sednica kojom je predsedavao patrijarh Porfirije bila je povod za parastos ktitorima, ali i snažno podsećanje na neugaslu želju srpskog naroda da na mestu stradanja nikne duhovni svetionik celog naroda.
U besedi za utorak Svetle sedmice, Sveti Nikolaj Ohridski i Žički otkriva drugačije čitanje Hristovog stradanja, gde jedna proročka rečenica postaje ključ za razumevanje događaja koji i dalje izaziva duboka pitanja.
Pravoslavni vernici danas obeležavaju Svetli (Vaskršnji) utorak po starom i po novom kalendaru. Katolici obeležavaju spomendan Svetih Valerijana, Tiburcija i Maksima, dok Jevreji i muslimani nemaju univerzalno priznat veliki praznik.
Dok su meštani tugovali za preminulim komšijom, zvuk pucnjave prekinuo je molitvu i odneo život protojereju Sergeju Kljahinu, ostavljajući šest ranjenih i duboku tugu među vernicima.
Vernici su se sabrali u crkvi Svetih Joakima i Ane kako bi proslavili krsnu slavu, dok je patrijarh istakao prisustvo Božje blagosti i čuda u svakodnevnom životu.
Nakon prazničnih bogosluženja na Kosovu i Metohiji, poglavar SPC dolazi u beogradski Hram Svetog Save, gde prisustvuje prazničnoj svečanosti ispunjenoj horskim izvođenjem, duhovnom porukom i blagoslovom koji je posebno obradovao najmlađe učesnike programa.
Episkop osečkopoljski i baranjski govori o raspadu porodičnih temelja, gubitku poverenja među ljudima i obrazovanju koje stvara uspešne pojedince, ali ne i zrele ličnosti sposobne za zajednicu i veru.
Nakon liturgije poglavar Srpske pravoslavne crkve obišao je imanje i u neposrednom susretu sa bratstvom i manastirskim životom pokazao emotivnu stranu prazničnog dana.
Svečana liturgija, hiljade vernika i snažna beseda pred ćivotom Svetog Vasilija Ostroškog obeležili praznik, uz poruku o veri koja podiže čoveka i onda kada pomisli da više nema snage.
U razgovoru koji nadilazi uobičajene novinarske priče, otac Dimitrije govori o smislu praznovanja, o radosti koja ne prolazi i o tome zašto se Vaskrs ne objašnjava, već prepoznaje u životu, odnosima i svakodnevnim susretima vernika.
Hram ispunjen do poslednjeg mesta, deca u prvom planu, osveštana jaja kao dar radosti i liturgija koju je služio protojerej Dejan Vojisavljević učinili su da praznični dan preraste u snažno iskustvo zajedništva i vere.
Plato zavetnog hrama na Vračaru ispunjen svećama i tišinom očekivanja – Blagodatni oganj stigao iz Svete zemlje, a ponoćnu liturgiju služi vladika toplički Petar
Blagodatni oganj prenet specijalnim letom u Beograd, vernici u molitvenoj tišini pale sveće, episkop toplički Petar služiće ponoćnu vaskršnju liturgiju u najvećem srpskom hramu.
Od Hertfordšira do Londona, niz bogosluženja i katehetskih susreta doveo je stotine ljudi različitog porekla do iste odluke - da postanu deo pravoslavne zajednice kroz krštenje i prvo učešće u liturgiji.
Kada šarena jaja izgube pažnju najmlađih, ovaj brz i praktičan recept vraća ih na sto u sasvim drugačijem, primamljivom obliku, bez mnogo truda i sa sastojcima koje već imate.
Svečana liturgija, hiljade vernika i snažna beseda pred ćivotom Svetog Vasilija Ostroškog obeležili praznik, uz poruku o veri koja podiže čoveka i onda kada pomisli da više nema snage.
